Het theater heeft meer toneelstukken nodig en minder boeken

Theater volgens Janssen

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Hein Janssen

Tijdens een genoeglijke wandeling over Brooklyn Bridge afgelopen week , nog nagloeiend van het 'amazing' succes van Toneelgroep Amsterdam (TGA) in New York, kreeg ik een persbericht binnen: 'Toneelgroep Amsterdam brengt unieke Couperus-trilogie.'

Wat krijgen we nou? Couperus? Bij TGA? In een regie van Ivo van Hove nota bene? En dan ook nog eens uniek?

Apart. Nooit geweten dat Van Hove het werk van Couperus zo bewonderde. Hij is in zijn keuze voor schrijvers, boeken en filmregisseurs vooral gericht op het buitenland: John Cassavetes, Ingmar Bergman, Eugene O'Neill, Antonioni, Ayn Rand en natuurlijk Shakespeare, in allerlei variaties. Maar Couperus?

Maar dan lezen we in het persbericht de volgende quote van Van Hove: 'Couperus deinst er niet voor terug ook de duistere kanten te laten zien die achter de façade van de beschaving schuilgaan: expliciete seksualiteit, overspel, pedofilie, incest en hysterie.'

Aha, we zijn weer thuis. Jawel, dat zijn Ivo's thema's: seks, overspel, duistere geheimen. Heerlijk. En verrassend ook, Couperus bij TGA en nu eens niet bij het Nationale Toneel in Den Haag of bij een vrije producent. Dat zijn namelijk de plekken waar de theaterbewerkingen van deze Haagse schrijver al vaker zijn opgevoerd.

Heel erg origineel is de keuze dus niet. Spannend wel. Want misschien maakt Van Hove er wel een marathonvoorstelling van. Of vraagt hij Bas Heijne, Couperus-kenner par excellence, een aantal romans door elkaar te husselen tot één grote, performanceachtige theaterervaring. Waar het publiek doorheen kan lopen, en tussendoor een hapje kan eten (Indisch graag). Geen Romeinse Tragedies, maar Haagse Tragedies.

We zullen het zien, en beleven.

Het lijkt ondertussen wel of het Nederlandse theater alleen nog maar uit boekbewerkingen bestaat. Je wordt ermee doodgegooid en er lijkt geen einde aan te komen. Theaters en producenten gebruiken vaak een commercieel motief. Bekende titels en bekende boeken leveren veel publiek op, want als mensen een avondje naar het theater willen, kiezen ze liever voor iets dat ze kennen dan voor een avontuur. Dat is althans de veronderstelling.

Navraag bij een paar schouwburgen in het land leert dat dat niet zo is. Deze week bijvoorbeeld staat De Ontdekking van de Hemel (Mulisch) in het DeLaMar Theater in Amsterdam. Nog volop kaartjes beschikbaar. Bekende titels helpen wel, zeker in deze tijd waarin het publiek sowieso afwachtend is, maar dat geldt net zo goed voor een bekende film, toneelstuk of acteur. Uitverkocht raakt het op voorhand nooit.

Waar blijven toch die nieuwe Nederlandse toneelstukken? Dat is wat het Nederlandse theater nodig heeft. Deze week is In Reprise online verschenen (50jaartheaterwetenschapamsterdam.nl/reprise), een initiatief van een aantal theaterexperts. Met als doel de canon van oorspronkelijk Nederlandse toneelstukken door de eeuwen heen eens goed te ontsluiten. Op de longlist staan de namen van Vondel tot Maria Goos, van Herman Bouber tot Karst Woudstra. Het wordt hoogtijd dat daar wat nieuwe bijkomen. Wie schijft dat spraakmakende toneelstuk over iets waarover het nu gaat: overspel, hysterie, pedofilie? Aanleiding genoeg in dit opgefokte tijdsgewricht.

Niettemin ben ik intussen wel erg nieuwsgierig naar wie in De Stille Kracht bij TGA Leonie gaat spelen, de rol die Pleuni Touw in de tv-serie uit 1974 wereldfaam bezorgde, vooral vanwege die legendarische naaktscène onder de douche. Drie keer raden.

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen, Rutger Pontzen of Wieteke vanZeil stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.