Het theater heeft behoefte aan een goed gevulde verkleedkist

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Hein Janssen.

Carrousel door het Noord Nederlands Toneel: een ongrijpbare, bizarre en aanstekelijke uitputtingsslag. Beeld Andreas Etter

Volgende week is het eindelijk zover: dan maakt de jury van het Theaterfestival haar selectie voor 2017 bekend. Een belangrijk moment in de wereld van het theater, want dat lijstje omvat de tien beste voorstellingen van het afgelopen seizoen. Het schijnt dit jaar nog niet mee te vallen tot een evenwichtige keuze te komen, want de bekendmaking is een week uitgesteld.

Het Theaterfestival bekroont altijd vijf voorstellingen uit de kleine en vijf uit de grote zaal. Ik vermoed dat het probleem vooral in het aanbod voor de schouwburgzalen zit. Tot nu toe was het ook niet echt hemelbestormend wat de grote stadsgezelschappen dit seizoen presenteerden. En dat terwijl daar een grotendeels nieuwe en sterk verjongde artistieke leiding aantrad.

Die nieuwe generatie koos deels voor het regisseren van bekend repertoire als Hedda Gabler en De meeuw. Niets mis mee, klassiekers moeten te allen tijde gespeeld worden, behalve dat de opwinding daarover niet al te groot is.

Het is sowieso een nogal mat theaterseizoen, dat bovendien traag op gang kwam. Het venijn zit in de staart: de afgelopen weken toonde het Nederlandse theater zijn unieke kracht: de kruisbestuiving tussen allerlei genres en disciplines. Er waren een paar verrassend originele producties waarin geen bestaande toneeltekst werd gespeeld, maar de makers met tekst, muziek, vormgeving en dans aan de haal zijn gegaan. De vorm waarin ze dat goten varieerde van een geënsceneerd popconcert tot en met een cabaretrevue. Dat die verrassingen zich vooral in kleinere zalen en op locatie afspelen, is ook weer erg Nederlands, want juist in dat circuit vindt al heel lang het echte theateravontuur plaats.

Heel erg bijzonder was bijvoorbeeld de voorstelling Night of the Problems van Circus Treurdier, u weet wel, die aparte jongelui van TreurTeeVee. Ook in het theater bleek hun aanpak zowel verraderlijk vervreemdend als inhoudelijk ijzersterk. Ik zag de voorstelling in de aula van een voormalig schoolgebouw. Tussen malle sketches en lieve liedjes door ontrolde zich een indrukwekkend relaas over de vernietiging van de aarde, zonder drammerigheid.

En in het minizaaltje van Theater Bellevue in Amsterdam spelen intussen Alex Klaasen en Steef de Jong De Modern Art Revue, een briljante mix van revue, theater, cabaret en beeldende kunst. Openbaar Kunstbezit en Pierre Janssen revisited. Een voorstelling die nog jaren mee kan en langs musea en scholen zou moeten toeren.

Alex Klaasen en Steef de Jong in De Modern Art Revue. Beeld Tim Stet

Gelukkig zijn er wel een paargrote stadsgezelschappen die buiten de gebaande paden treden. Toneelgroep Maastricht creëerde in Pinkpop zelfs een nieuw genre: popmuziektheater. Een grote hit in Limburg, want het onderwerp is van regionaal belang. De voorstelling zelf is op een niet neerbuigende wijze toegankelijk. Nog een stapje verder ging het Noord Nederlands Toneel met Carrousel. Choreograaf Guy Weizman vormt daar nu samen met Julie Van den Berghe de artistieke staf en debuteerde met en mix van dans, theater, performance en sportschoolrituelen. Een ongrijpbare, bizarre en aanstekelijke uitputtingsslag.

Bij al die producties viel nóg iets op: de toneelspelers haalden hun fantasie vooral uit de verkleedkist. Zelden zo'n verzameling grappige en malle kostuums gezien. De verkleedkist als vertrekpunt voor onaf, raadselachtig en vooral fantasievol theater. Dat is waar we in het aangeharkte pretpark van het moderne entertainment behoefte aan hebben.

Pinkpop door Toneelgroep Maastricht. Beeld Ben van Duin
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden