nieuws Immigratiedienst

Het terugsturen van criminele vreemdelingen zou te veel geld en tijd kosten: hoe zit dit?

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft afgelopen jaren het intrekken van verblijfsvergunningen van veroordeelde criminelen ontmoedigd omdat dit te veel tijd en geld zou kosten, blijkt uit interne verslagen die in handen zijn van NRC. Onlangs kwam de commissie-De Leeuw tot een andere conclusie. Hoe zit dit? 

Gang in het gebouw van de Immigratie- en Naturalisatiedienst in Den Bosch. Te zien zijn de gehoorkamers waar de gesprekken plaatsvinden, op basis waarvan besloten wordt of iemand al dan niet de Nederlandse identiteit krijgt. Beeld Io Cooman

Op welke interne documenten baseert NRC zich?

Het betreft verslagen van onder meer een crisisvergadering van 10 mei 2017 en vertrouwelijke documenten van recentere aard, die inzicht geven in de werkwijze van de IND. Medewerkers van het Team Intrekkingen zouden door hun leidinggevenden onder druk zijn gezet om verblijfsvergunningen van criminele vreemdelingen niet in te trekken omdat dit te veel tijd en geld zou kosten. ‘Bij alles ligt de nadruk op productie’, zegt een medewerker in een van de verslagen. Een ander: ‘We moesten in het verleden veel niet-intrekkingen opvoeren en afsluiten enkel vanwege het geld.’

Het Team Intrekkingen beoordeelt of vreemdelingen nog wel recht hebben op hun Nederlandse verblijfsvergunning. Het document kan bijvoorbeeld worden ingetrokken als een vreemdeling heeft gelogen over zijn identiteit of is veroordeeld vanwege een ‘ernstige misdraging’. In de praktijk gebeurt dit nauwelijks, bleek onlangs al uit het onderzoek van de commissie-De Leeuw.

Wat staat daar in?

Dat slechts vijf procent van de vreemdelingen die criminele antecedenten op zijn naam heeft staan daadwerkelijk wordt teruggestuurd. De commissie, die begin dit jaar op poten werd gezet nadat een klokkenluider melding had gedaan van misstanden binnen de immigratiedienst, wijt dit aan het complexe veld van regels en wetten. Hoewel bij de IND wel eens fouten worden gemaakt, is geen sprake van structurele  misstanden of opzet, concludeert de commissie. Anders dan de klokkenluider suggereerde, zouden ‘tijd en werkdruk geen doorslaggevende factoren’ zijn.

De interne documenten van de IND, in het bezit van NRC, doen anders vermoeden. Toch houdt de immigratiedienst vast aan het ‘onafhankelijke onderzoek’ van commissie-De Leeuw. ‘De minister van Justitie laat nu uitzoeken waar NRC zich op baseert’, aldus een woordvoerder. ‘Mocht dit nieuw licht op de zaak werpen, dan wordt de Kamer hier uiteraard over geïnformeerd.’

Snijdt het argument van de commissie-De Leeuw, dat het juridisch lastig is om criminele vreemdelingen terug te sturen, hout?

Ja. Terugsturen is lang niet altijd een optie. Door twee wetswijzigingen in 2010 en 2012 is de Nederlandse norm hiervoor wel verlaagd. ‘Een verblijfsvergunning kan nu voor veel kleinere vergrijpen worden ingetrokken’, zegt Martijn Stronks, gespecialiseerd in migratierecht (Vrije Universiteit). ‘Bovendien kan de vergunning tegenwoordig worden ingetrokken als de vreemdeling al heel erg lang in Nederland verblijft. Vroeger kon dit alleen de eerste twintig jaar.’

Toch is terugsturen in de praktijk niet makkelijker geworden, omdat ook aan Europese regels moet worden getoetst. Die gaan over de vraag of iemand familiebanden heeft in Nederland, of de vreemdeling is geworteld en of er nog wel een actueel gevaar uitgaat van de persoon. ‘Het gaat telkens om een weging van belangen’, zegt Stronks. ‘Als een vreemdeling een heel zwaar vergrijp heeft gepleegd, zoals een dubbele moord, dan weegt dit zwaarder dan het feit dat hij in Nederland een kind heeft en weinig te zoeken heeft in het land van herkomst. Maar als een vreemdeling een rolletje pepermunt bij de Jamin heeft gestolen, dan kun je niet zomaar iemands verblijfsvergunning intrekken.’

Het intrekken van een verblijfsvergunning kost (te) veel tijd, blijkt uit de interne documenten van de IND. Hoe komt dit?

Als de immigratiedienst besluit om een verblijfsvergunning in te trekken, dan moet het Team Intrekkingen motiveren waarom dit gerechtvaardigd is. Met andere woorden: de bewijslast ligt bij de IND, wat doorgaans neerkomt op lange, slepende procedures.

Handhaving kost uitvoeringsorganisaties veel capaciteit en geld. Net als bij uitkeringsinstantie UWV is de houding veelal: bespaar je de moeite.

Het is niet de eerste keer dat de IND negatief in het nieuws komt.

De dienst kampt door bezuinigingen al geruime tijd met personeelstekorten, waardoor procedures van asielzoekers langer duren dan wettelijk is toegestaan. Het gevolg is dat de IND miljoenen aan dwangsommen kwijt is, die asielzoekers via hun advocaten indienen.

Ook het thema criminele vreemdelingen of overlast gevende ‘veiligelanders’ brengt het ministerie van Justitie, waartoe de IND behoort, geregeld in verlegenheid. Vorige maand trad staatssecretaris Mark Harbers af nadat het ministerie cijfers van zware criminele vergrijpen door asielzoekers in een rapport had ‘verdoezeld’. Zijn vers benoemde opvolger Ankie Broekers-Knol (VVD) ervaart met de aan NRC gelekte IND-documenten meteen hoe complex haar nieuwe portefeuille is. Ze is door de Kamer ter verantwoording geroepen. 

Lees ook:

Onderzoekscommissie: IND maakt fouten, maar van misstand is geen sprake
De Integratie- en Naturalisatiedienst (IND) maakt fouten: bezwaarschriften worden door de verkeerde personen beoordeeld, verblijfsvergunningen van criminele asielzoekers worden te weinig ingetrokken. Maar van een misstand is geen sprake, aldus een onderzoekscommissie. 

IND kan asielaanvragen waarschijnlijk pas in 2021 op tijd afhandelen, problemen ‘ernstiger dan verwacht’
Immigratiedienst IND verwacht het grootste deel van de algemene asielaanvragen pas in 2021 binnen de wettelijke termijn af te kunnen handelen. Dit schrijft staatssecretaris Mark Harbers (Asiel) in een brief aan de Tweede Kamer.

Trage procedures kosten IND miljoenen aan dwangsommen
De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft asielzoekers en statushouders het afgelopen jaar meer dan een miljoen euro aan dwangsommen uitbetaald omdat ze niet tijdig kon beslissen over verblijfsaanvragen. Dit zegt de IND tegen de Volkskrant. Het bedrag zal waarschijnlijk verviervoudigen, want duizenden claims moeten nog worden bekeken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden