Het televisieformat achter Trumps besluiten: stay tuned

Er is altijd een volgende aflevering

Trump wil troepen terugtrekken uit Syrië en inzetten aan de grens. Duidelijke taal van de president woensdag, maar zo helder is het in de praktijk niet. En daar zou best eens een strategie achter kunnen zitten, gebaseerd op de wetten van de televisie.

Wanneer, waar, hoe of waarom dat zijn bij Trump vragen voor later. Blijf kijken. Beeld AP

De boodschap die de Amerikaanse president Donald Trump dagelijks meegeeft aan zijn land laat zich samenvatten in twee woorden: stay tuned. Dinsdag was het weer zover. Hij wil de Amerikaanse troepen terugtrekken uit Syrië, zo zei hij op een persconferentie met leiders van de Baltische staten. En hij wil Amerikaanse troepen inzetten aan de grens met Mexico, zo twitterde hij. Maar wanneer, waar, hoe of waarom dat zijn vragen voor later. Blijf kijken.

Duidelijk en onduidelijk tegelijk

Na zijn uitspraken moesten de adviseurs en woordvoerders van Trump aan de slag. Die troepen bij de grens? Dat zouden reservisten van de National Guard kunnen zijn, legde het Witte Huis uit in een verklaring (militairen mogen niet optreden op Amerikaans grondgebied). Maar nog steeds was onduidelijk wanneer en waar die iets gaan doen, en wat precies. En die troepen uit Syrië, wacht, zo ver is het nog niet, aldus het Witte Huis. ‘De militaire missie komt tot een snel einde, nu Islamitische Staat bijna compleet is vernietigd’, zei een woordvoerder. ‘Maar de Verenigde Staten blijven gecommitteerd aan het elimineren van het restant.’

Zo was de uiteindelijke boodschap tegelijkertijd duidelijk en onduidelijk. Trump wil iets: duidelijk. Maar wat dat iets precies is: onduidelijk. Dankzij de ingebouwde voorwaarde (vernietiging van IS) blijft er altijd eindeloze ruimte om iets toch niet te doen, of anders te doen. Eerder deed Trump dat met zijn verrassende aankondiging te gaan praten met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Daaraan werd achteraf de voorwaarde gekoppeld dat de Noord-Koreanen wel eerst hun raketprogramma in de ijskast moeten zetten. Er blijft altijd ruimte om te draaien of te keren.

Drie mogelijkheden

Dus wat moet je, met uitspraken van de president? In de VS is de journalistieke reflex nog steeds, na ruim een jaar, om ze letterlijk te nemen. Dat betekent dat er na zo’n tweet allerlei alarmbellen gaan rinkelen, breaking news!, en de analisten de rest van de dag besteden aan het interpreteren en duiden van die paar presidentiële woorden. En niet alleen de analisten: ook de adviseurs van de president worden verrast, komen in spoedberaad bijeen, kijken naar het koffiedik en proberen de uitspraken zo te zien dat ze passen in het beleid dat ze een uur eerder nog hebben verkondigd (‘We blijven voorlopig in Syrië’). Wat Trump uiteindelijk precies gaat doen dat weet hij zelf meestal ook niet.

Elke verhaallijn heeft een open einde, dus je moet ze allemaal volgen. Beeld Getty Images

Een andere mogelijkheid is de uitspraken te negeren, en te wachten tot de woorden daden worden. Eerst maar zien, dat die troepen in Syrië op het vliegtuig stappen. Of de National Guard richting de grens marcheert. Pas dan weten we wat hij bedoelde. Maar dan bestaat dus het risico dat je de opmaat naar iets historisch mist.

Er is een tussenvorm mogelijk. Trump regeert volgens een tv-format: het eindeloze feuilleton. Er is altijd een volgende aflevering. Na een dag vol rumoer en ruzies en raadsels is het wachten op de volgende dag. Waarin het ene plot vervaagt en plaatsmaakt voor een nieuw plot van de dag. Wat belangrijk is en onbelangrijk weet niemand elke verhaallijn heeft een open einde, dus je moet ze allemaal volgen.

Impulsen

Maar is elke verhaallijn ook nieuws? De chaos wil niet zeggen dat Trumps presidentschap onvoorspelbaar is. Er zitten signalen in de ruis. Troepen terugtrekken uit Syrië? Dat was een verkiezingsbelofte. De grensversterking? Dat vloeit logisch voort uit zijn belofte een muur op te trekken. Onderhandelen met Kim? Er valt altijd te praten met dictators.

Ja, tv-kijker Trump reageert impulsief, bijvoorbeeld door suggesties van rechtse commentatoren op Fox News meteen over te nemen. Maar die impulsen zijn vaak wel consistent. De reactie is vaak typisch Trump. Het is niet zo dat de Fox-commentatoren hem op een idee brengen. Het is eerder dat ze hem aan zijn eigen ideeën herinneren.

Dan nog blijft de vraag wat er van die ideeën terechtkomt. Dat hangt onder meer af van de adviezen die hij krijgt van de mensen om hem heen. De adviseurs die tegengas gaven zijn de afgelopen weken vervangen door medestanders die het gaspedaal nog eens extra indrukken. Stay tuned.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.