'Het symbool van het volk en het land van Israël'

Zelfs premier Sharon denkt erover sommige nederzettingen van kolonisten in bezet gebied te laten ontruimen. De inwoners van Netzarim in de Gazastrook tonen zich echter onverzettelijk....

Op een parkeerplaats op een barre vlakte hijsen mensen zich in kogelvrije vesten. Ze stappen weer in hun auto's om onder legerbegeleiding naar huis te rijden door een opening in een elektronisch hek, bewaakt vanuit een grote grijze bunker. Dit is een oorlogslandschap, de toegangsweg vanuit Israël naar de geïsoleerde nederzetting Netzarim in de Gazastrook.

'Allemaal zitten', maant de chauffeur van de oude tourbus die de route naar het joodse eiland te midden van de Palestijnen onderhoudt. Een ervaren passagier legt de dringende toon van de chauffeur uit. 'Alleen het onderste deel van de ramen is gepantserd. Als je staat, kan je geraakt worden door Palestijnse kogels.'

Een inwoonster van Netzarim vertelt met enige bravoure: 'In mei is de bus nog opgeblazen, het is een wonder dat er geen doden vielen.'

Wat voor de bevlogen inwoners van Netzarim een onderwerp van trots is, wordt voor de rest van het land steeds minder aantrekkelijk. Netzarim is langzamerhand voor de meeste Israëliërs net iets té geïsoleerd. Zelfs de regering van premier Sharon spreekt de afgelopen weken over de eenzijdige ontruiming van sommige nederzettingen, ook als er geen akkoord is met de Palestijnen. Netzarim staat steevast bovenaan de lijst.

De kloof tussen de kolonisten in de Gazastrook met de rest van het land groeit zo ook psychologisch. 'We zijn zo teleurgesteld in de premier', zegt Avner Shimoni, de voorzitter van de regionale raad van de nederzettingen in de Gazastrook. 'We hadden van hem in ieder geval verwacht dat hij de veiligheidsbijdrage van de nederzettingen zou begrijpen en op prijs zou stellen.'

Het is niet vreemd dat de kolonisten teleurgesteld zijn in Sharon, de man die meer dan wie dan ook de bouw van nederzettingen heeft aangemoedigd. De geruchten over ontruiming maken de kolonisten bitter en onrustig. Maar Shimoni houdt de moed erin, hij kan gewoon niet geloven dat het echt zo ver komt. 'Sharon was commandant van de Gazastrook toen Netzarim werd opgericht, hij zal ons hier niet weghalen.'

Langs de vier kilometer lange weg van de rand van de Gazastrook naar Netzarim is geen Palestijn te zien. Het leger heeft een brede strook land aan weerskanten ontdaan van bomen, struiken en de meeste gebouwen. 'Kijk daar staat een moskee', wijst Eran Sternberg uit het raam van de bus. Hij is de woordvoerder van de kolonisten in de Gazastrook.

'Het leger mag alleen maar gebouwen verwoesten waarvandaan aanvallen op ons zijn uitgevoerd', vertelt Sternberg. 'Dat heeft het Hooggerechtshof geoordeeld en wij houden ons aan de wet.' De moskee in de buurt van Netzarim is zwaar beschadigd en staat nauwelijksnog overeind. 'Er is daarvandaan op ons geschoten en dus moest het leger wel terugschieten', zegt Sternberg. 'Maar we verwoesten geen gebedshuizen, niet zoals zi¿j wel hebben gedaan met de synagogen in Istanbul.'

Vlak tegenover de zwaarbewaakte ingang van Netzarim staat een geraamte van een flat met daarnaast een ruïne. De overblijfselen van twee gebouwen waaruit Palestijnse militanten volgens het leger de nederzetting bespioneerden. De flats werden opgeblazen nadat in oktober infiltranten drie soldaten hadden doodschoten in de nederzetting. Twee van de doden waren vrouwelijk soldaten die lagen te slapen.

Het incident deed het debat in Israël over de toekomst van de nederzetting voor de zoveelste keer oplaaien. De VN hebben de verwoesting van de twee, overigens onbewoonde, gebouwen 'illegaal' genoemd.

De inwoners van Netzarim zijn gespeend van twijfel over hun aanwezigheid in de Gazastrook. De zwaar-religieuze nederzetting, die ook een religieuze school (een yeshiva) herbergt, is voor hen de ultieme uiting van het zionisme. Gevaren, zoals infiltraties en aanvallen op de weg met Israël, zijn voor hen een aanmoediging om stand te houden.

'Ik ben niet gekomen om te vechten maar wel om in de frontlinie te staan', zegt Dina Abramson. Ze is 21 jaar, draagt een rok tot aan de enkels die haar traditionele instelling verraadt, maar ze ziet er verder uit als een gemiddelde Israëlische tiener. Ze kwam speciaal naar Netzarim kort na het begin van de intifada, ruim drie jaar geleden.

'Dit is het symbool van het volk en het land van Israël', zegt Abramson terwijl ze om zich heen wijst naar de groene paden en de verzorgde witte huizen, maar ook naar het hek dat de nederzetting omringt, de wachttoren en de zware legervoertuigen.

Ze is geboren en getogen in Beit El, een als zeer ideologisch bekendstaande nederzetting op de Westoever in de buurt van Ramallah. Beit El ligt in wat wordt beschouwd als het bijbelse land van Israël en wordt ook in de Torah genoemd. Toch vindt ze Netzarim, dat in het veel minder bijbelse Gaza ligt, 'op dit moment' belangrijker. 'Niemand heeft het over Beit El, alle debatten gaan over Netzarim.'

In het veel grotere nederzettingenblok Gush Katif in het zuiden van de Gazastrook hebben de kolonisten een 'museum voor het land en het volk van Israël' opgezet. Daar proberen ze met citaten uit de bijbel en archeologische argumenten aan te tonen dat Gaza net zo centraal is in het geloof als de Westoever. Toch weten de meesten dat ze vooral op veiligheidsargumenten zijn aangewezen als het erom gaat de rest van het land te overtuigen.

'Wij zijn als het jongetje met zijn vinger in de dijk', zegt woordvoerderSternberg. De wijdverbrijde mening onder de kolonisten is dat ze de voorhoede vormen in de strijd tegen het terrorisme. 'Als wij hier niet zouden zijn om aangevallen te worden dan zou het geweld zich gewoon nog meer naar Tel Aviv verlaatsen.'

Netzarim ligt zo'n vier kilometer binnen de Gazastrook en de bezette zone strekt zich uit naar de zee. De nederzetting ligt ten zuiden van de betonnen, straatarme vluchtelingenwijken van Gaza-stad en ten noorden van het grote vluchtelingenkamp Nusseirat.De weg naar de nederzetting wordt gecontroleerd door het leger en de grootste noord-zuid route in de Gazastrook wordt er door afgesneden. In het begin van de intifada was het 'Netzarim-kruispunt' waar de twee wegen elkaar kruisen het brandpunt van het Palestijnse verzet in de Gazastrook.

B'Tselem, een Israëlische mensenrechtenorganisatie, meent dat zeker 44 Palestijnen in de buurt van Netzarim zijn omgekomen sinds september 2000. De 12-jarige Mohammed al-Durrah, wiens dood op video werd vastgelegd en de hele wereld over ging, was een van de eerste slachtoffers van de gevechten bij het Netzarim-kruispunt. De overgrote meerderheid van de slachtoffers was volgens B'Tselem echter gewapend of betrokken bij een actie tegen Israël. Daarbij worden ook drie tieners gerekend die vorig jaar met messen de nederzetting infiltreerden en werden gedood.

B'Tselem stelt dat de nederzetting door het leger gebruikt wordt om de Gazastrook als het zo uitkomt in drieën op te delen. Het Netzarim-kruispunt is gesloten voor Palestijns verkeer en dat kan alleen gebruik maken van de smalle kustweg. Die is goed in de gaten te houden vanuit de nederzetting en wordt soms ook afgesloten.

Naar schatting vierhonderd soldaten beschermen Netzarim waar zestig families wonen. Dat komt ongeveer uit op een soldaat per kolonist. Veel Israëliërs vinden de kosten van die bescherming niet meer opwegen tegen de 'voordelen' van de nederzetting. Velen storen zich er ook aan dat in tijden van economische crisis, de nederzettingen bevooroordeeld zouden worden in de begroting. 'Parasieten' is een steeds vaker gehoorde belediging voor de kolonisten.

Dat soort opmerkingen maakt de kolonisten woedend. Eran Sternberg, de officiële woordvoerder, briest dat de ontruiming van Netzarim een teken van zwakte is van mensen die niet beter weten. 'In Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de joden ook vrijwillig de treinen ingestapt omdat ze dachten dat ze geëvacueerd werden.'

Vergelijkt hij dan de mogelijke ontruiming van Netzarim met de holocaust? 'Nee dat bedoelde ik natuurlijk niet.'

De retoriek onder de kolonisten loopt soms hoog op. Sternberg probeert een ijzeren greep te houdenop welke kolonisten er in heel Gaza met de pers spreken. Een telefoontje met een gewone inwoonster van Netzarim levert de volgende opmerking op: 'We kunnen alleen met je spreken als het via de woordvoerder loopt.'

Sternberg zegt defensief dat het nu eenmaal 'over het overleven' van de nederzettingen gaat. 'Van veel journalisten weten we van tevoren al dat ze negatief schrijven over ons.'

Veel kolonisten weten langzamerhand dat ze niet te radicaal moeten klinken tegenover de pers. Maar als Sternberg even niet oplet in een supermarkt vertelt een bebaarde gepensioneerde: 'de Arabieren zijn beesten.' Als het geweld aanhoudt, moeten ze allemaal de Gazastrook uitgezet worden in plaats van de ontmanteling van de nederzettingen, zegt hij.

Dat wijkt niet zoveel af van de ideeën van Avner Shimoni, het hoofd van de nederzettingen. 'We moeten steden bouwen in de Sinaï-woestijn voor de vluchtelingen', zegt Shimoni. De meeste Palestijnen in de Gazastrook zijn vluchtelingen, weet hij correct te vertellen. 'Ze willen hier zelf niet wonen, dus waarom zouden we ze niet aanmoedigen ergens anders naar toe te gaan?'

In de overbevolkte Gazastrook wonen ruim 1,3 miljoen Palestijnen en zo'n 7000 joodse kolonisten, die 20 procent van het land beheersen.

De kolonisten geven echter niet de geografische en demografische realiteit maar de linkse Israëlische politici de schuld van hun isolement. Voor de Oslo-akkoorden die onder meer voorzagen in een Israëlische terugtrekking uit de grootste delen van de strook, was alles beter, is het refrein.

Orly Ifrah zit te midden van de verbouwing van haar huis in Netzarim aan een grote eettafel. 'Voor de intifada was dit werk door Palestijnen gedaan, nu gebruiken we alleen maar buitenlandse arbeiders', zegt de 40-jarige lerares op een middelbare school. Ze woont in Netzarim sinds 1982.

'Voor de Oslo-akkoorden deden we onze boodschappen in Gazastad', vertelt ze. 'We zijn geïsoleerd, omdat het leger zich om ons heen heeft weggetrokken en ons heeft achtergelaten. Vóór Oslo waren we niet geïsoleerd.'

Ifrah beschouwt Gaza als 'het land van Israël'. Zij meent dat Tel Aviv eerder moet worden ontruimd dan Netzarim. Als het echter zover komt, zullen de kolonisten volgens haar en anderen in Netzarim geen verzet bieden. 'Dit is een democratie, bovendien zijn de soldaten onze broeders, we zullen nooit tegen hen vechten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden