Het spant erom bij stemming afschaffen referendumwet: slechts één dissident en de referendummogelijkheid lonkt

40 graden koorts. Treinvertraging. Geen oppas kunnen regelen. Het excuus kan nog zo valide zijn, donderdag doet het er niet toe. Élk coalitie-Kamerlid moet aanwezig zijn bij de stemmingen in de Tweede Kamer. De inzet: het schrappen van de referendumwet. Het spant erom want voor het eerst is de voltallige oppositie verenigd in haar verzet.

Slechts één Kamerlid hoeft uit de kruiwagen te springen of onverhoopt de stemming te missen en plots lonkt toch nog een referendummogelijkheid. Beeld anp

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben samen 76 zetels, de krapst mogelijke meerderheid. Ieder coalitie-lid heeft de macht om de samenwerking te doen wankelen. Donderdagmiddag kan zo'n moment zijn. De coalitie mag weliswaar rekenen op steun van oppositiepartij SGP bij het afschaffen van het referendum. Maar die partij hecht zeer aan staatsrecht en heeft grote moeite met de manier waarop minister Ollongren (D66) een referendum over haar intrekkingswet onmogelijk maakt.

De minister bouwde in haar wet een constructie in zodat deze met terugwerkende kracht in werking treedt. Daardoor kan de burger, zodra de koning zijn handtekening onder de intrekkingswet zet, geen petitie meer beginnen voor een referendum. De Raad van State noemt deze constructie 'in juridische zin effectief'. Het SGP-Kamerlid Bisschop vertaalt dit als: 'Gaatjes dichtplakken zodat de band heel blijft en opgepompt kan blijven.' Wellicht effectief, maar niet netjes, laat staan 'heel goed'.

De SGP is hier zo verbolgen over dat de partij een eigen amendement indiende. Die terugwerkende kracht moet eruit, vindt Bisschop. Bovendien steunt hij een wijzigingsvoorstel van GroenLinks dat expliciet de mogelijkheid van een referendum toevoegt aan de intrekkingswet. Alle oppositie-Kamerleden zullen voor deze amendementen stemmen.

Hier schuilt het gevaar voor de coalitie. Slechts één Kamerlid hoeft uit de kruiwagen te springen of onverhoopt de stemming te missen en plots lonkt toch nog een referendummogelijkheid. Al geldt hier een kanttekening: de SGP mist een van de drie fractieleden. Kamerlid Dijkgraaff zit oververmoeid thuis. De coalitie kan één dissident aan, maar geen twee.

Alle ogen zullen bij de hoofdelijke stemming gericht zijn op de negentien Kamerleden van D66. Hun partij was vorig jaar nog voor de referendumwet, maar ging in de formatie overstag. Fractiespecialist Jetten en minister Ollongren moesten de afgelopen weken de hoon van critici ondergaan. Uitgerekend de partij die is opgericht om de democratie te vernieuwen, schaft het referendum af, sneerde de oppositie. Jan Terlouw, de éminence grise van D66, gaf zijn partij een publieke oorveeg.

Mocht een enkeling gevoelig zijn voor de kritiek, dan weet hij of zij dat vooralsnog goed te verbergen. Oud-PvdA-Kamerlid en referendumvoorvechter Niesco Dubbelboer stuurde vorige week een laatste hartenkreet aan de negentien fractieleden, hij kreeg nul reacties terug. 'Wij stemmen hierover gewoon unaniem', zegt Kamerlid Kees Verhoeven. 'Ik heb geen énkele reden om anders te stemmen dan onze fractievoorzitter en dat geldt voor de hele fractie.'

Een andere D66'er beaamt onbedoeld dat de fractiediscipline er goed in zit. Wanneer tot hem doordringt dat de vragen over de referendumwet gaan, kapt hij het gesprek af. 'Dit gesprek heeft niet plaatsgevonden. Dit ligt heel gevoelig, dus ik heb hier gewoon niks over gezegd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden