Het sociale offensiefje van de PvdA

'STAAT u niet een beetje voor aap, mijnheer Wallage', vroeg Wouke van Scherrenburg, de wakkere verslaggeefster van Den Haag Vandaag, woensdag na afloop van het debat over de huren en de 'bruteringsoperatie' aan de fractievoorzitter van de PvdA....

ARNOLD KOPER

Op zo'n vraag is geen serieus antwoord mogelijk. Zegt de geïnterviewde 'ja', dan staat hij inderdaad voor aap. Antwoordt hij ontkennend, dan weten de kijkers al voordat hij zijn zin heeft afgemaakt - hetgeen in zulke interviews overigens zelden voorkomt - dat zijn antwoord niet deugt.

Wallage hield zich echter kranig en bleef volhouden dat Adri Duivesteijn een succesje had geboekt dat er zijn mocht. Staatssecretaris Tommel van Volkshuisvesting (D66) had eindelijk klip en klaar duidelijk gemaakt dat hij zich wilde inspannen om wat extra's te doen voor huurders die worden getroffen door onredelijke huurverhogingen. Vandaar ook dat de PvdA besloot een motie in te trekken waarin daarop werd aangedrongen.

Bij de rest van de Kamer leidden de inderdaad wat ondoorzichtige manoeuvres van de sociaal-democraten in het bruteringsdebat tot honende woorden en irritatie. De PvdA, zo luidde de kritiek van de VVD, heeft de positie van de huurders er met de haren bij gesleept, alleen maar om zich te profileren.

Remi Poppe (SP) die tijdens de discussies met geen stok bij de interruptiemicrofoon vandaan was te krijgen, verwoordde een linkse variant van hetzelfde verhaal. Wel grote woorden in de media over compensatie voor de huurders, maar als het erop aan komt, durft de PvdA niet door te bijten. Of, aldus Poppe, 'hoe een dappere keutel weer werd ingetrokken'.

Elders in de Kamer speelden zich de afgelopen week soortgelijke taferelen af. Paul Rosenmöller van GroenLinks diende een motie in om mensen die langdurig van een uitkering afhankelijk zijn, een financieel extraatje te geven. Hoewel de tekst daarvan was gebaseerd op uitspraken van PvdA-kamerlid Saskia Noorman-Den Uyl in deze krant, liet de PvdA-fractie weten die motie niet te steunen. D66 deed dat wel, althans aanvankelijk, maar toen de aanvaring tussen Tommel en Duivesteijn eenmaal in goede banen was geleid, trokken de Democraten die steun weer haastig in.

'Doodzonde', meende Rosenmöller, die beide partijen ervan beschuldigt zich te profileren ten koste van de laagstbetaalden. Nou was er eens een kans om, nota bene met steun van het CDA, iets voor de minima te doen, en dan laten D66 en de PvdA die liggen, alleen maar omdat ze de oppositie zo'n succesje niet gunnen.

Rosenmöller heeft ten dele gelijk. De manier waarop de PvdA zich sinds de statenverkiezingen tracht te profileren - 'sociaal, socialer, sociaalst' - is zeker nog niet overtuigend. Wie in de pers mooi weer speelt voor de minima moet zulke uitspraken natuurlijk ook in de Kamer waarmaken.

Toch is het voorbarig het PvdA-optreden van de laatste weken af te doen als een inhoudsloze publiciteitscampagne. Door dat offensiefje immers, staat voor het eerst sinds tijden de positie van de minima weer op de politieke agenda. Dat is geen overbodige luxe gezien de penibele positie waarin veel langdurig werklozen, WAO'ers en ook een AOW'ers na jaren denivellering verkeren. Al staat het natuurlijk nog te bezien of PvdA en D66 er in het kabinet in zullen slagen die inzet te verzilveren.

Niettemin, de intentie is er, zo bleek vorige week uit een opmerkelijk interview met Jacques Wallage in NRC Handelsblad. Opmerkelijk, omdat de fractievoorzitter van de PvdA eindelijk een serieuze poging deed het sociale verhaal van de PvdA in een breder kader te plaatsen. Om te beginnen plaatst Wallage 'fundamentele' vraagtekens bij de lastenverlichtingsoperatie. VVD en D66 willen een groot deel van de daarvoor beschikbare gelden besteden aan een algemene lastenverlichting voor bedrijven via verlaging van de zogeheten overhevelingstoeslag. Wallage bestrijdt dat dat zinvol en rechtvaardig is.

Een dergelijk beleid leidt namelijk tot een extra financieel voordeeltje voor de hogere inkomensgroepen, waardoor de toch al scheve inkomensverhoudingen nog schever worden. Bovendien is het zeer de vraag of grote bedrijven die vaak weer behoorlijke winsten maken maar niettemin ook personeel blijven ontslaan, zo'n algemene lastenverlichting niet gewoon op de bankrekening bij zullen schrijven in plaats van er werk van te maken.

In de tweede plaats bepleit Wallage na jaren van loonmatiging voor bescheiden inkomensverbetering voor de middengroepen en de laagstbetaalden. Dat is een koers waarmee Wim Kok wellicht wat minder gelukkig zal zijn. Maar er zijn sterke argumenten voor, aldus Wallage, omdat een groot deel van de werkgelegenheid in Nederland en Europa afhankelijk is van binnenlandse bestedingen. En die staan, zeker in Nederland, de laatste jaren onder druk omdat grote groepen burgers - en bepaald niet alleen de minima - jaar in jaar uit genoegen moeten nemen met koopkrachtdaling.

Ten slotte houdt Wallage, dwars tegen de naïef-liberale tijdgeest in, een pleidooi voor een actievere overheid die werk maakt van veel onderwerpen waarover nu vooral collectief wordt geklaagd. Zoals de dreigende gettovorming in de grote steden, achterstanden in het onderwijs, en het dichtslibben van het wegennet. De overheid moet weer durven optreden als opdrachtgever door, bijvoorbeeld, slechte woningen versneld af te breken of een nieuw vervoerssysteem in de randstad aan te leggen zodat het openbaar vervoer een aantrekkelijk alternatief worden kan.

De PvdA krijgt sinds ze begonnen is haar sociale profiel op te poetsen nogal eens het verwijt terug te vallen op ouderwetse recepten en reflexen. Nu is er niets mis met een stevige dosis sociaal gevoel. Maar Wallages verhaal maakt in ieder geval duidelijk dat hij die eenzijdige aandacht voor de minima juist wil overstijgen door ook de middengroepen te interesseren, voor een maatschappij die niet uiteenvalt in sociale groepen die aan elkaar geen boodschap hebben.

Ten slotte nog even een echt sociaal schandaal. Dinsdag berichtte deze krant over een aantal wantoestanden in zwakzinnigeninternaten. Dat was sowieso al een zorgwekkend verhaal omdat een op de drie zwakzinnigen met grote regelmaat aan vrijheidsbeperkende maatregelen wordt blootgesteld. Eén stuitend detail sprong er in het bijzonder uit: dat van de patiënt wiens gebit zonder verdoving werd getrokken. Zeker, dat gebeurde drie jaar geleden, maar is een zo'n ernstige vorm van mishandeling niet toch een paar Kamervragen waard? Zou zulk sadisme niet wat zwaarder moeten worden bestraft dan alleen met ontslag?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden