Opinie

'Het sociaal akkoord laat jongeren in de steek'

Het sociaal akkoord beschermt de rechten van ouderen, zodat jongeren niet aan het werk komen. Dat schrijven Arrie Vis, Wieke Timmermans en Maarten van Ooijen, voorzitters van respectievelijk CDA-jongeren, D66-jongeren en ChristenUnie-jongeren.

Zo'n 1500 nieuwe studenten lunchen op de Westerkade aan de Maas tijdens de introductieweek in Rotterdam. Beeld anp

Woensdag wordt in de Tweede Kamer een debat gevoerd over een sociaal akkoord waarop we lang hebben moeten wachten. Dat het kabinet naar een breed draagvlak heeft gezocht, is goed, maar het resultaat van het sociaal akkoord zet jongeren in de kou omdat een hervormingsagenda ontbreekt. Als jongerenorganisaties concluderen we dat het sociaal akkoord vooral omvat wat de sociale partners willen terugdraaien. De laatste overgebleven hervormingen van het kabinet worden vakkundig ongedaan maakt of uitgesteld. Jongeren zijn het kind van de rekening, tenzij de Tweede Kamer ingrijpt.

De jeugdwerkloosheid in Nederland is historisch hoog. Van alle Nederlandse jongeren zoekt 15,5 procent een baan, en daarbij zijn jongeren die slechts een tijdelijk contract hebben of langer blijven studeren niet meegeteld. Daar komt bij dat jongeren die geen werk hebben, gedwongen worden thuis te zitten. Voor scholing is onvoldoende geld en de sociale partners vonden het niet nodig dat te veranderen. Op deze manier wordt jongeren geen perspectief voor de toekomst geboden.

Gat in cv
Wat sociale partners wel belangrijk vonden, is het behouden van verworven rechten. De WW-duur blijft hetzelfde, en aanpassingen in het ontslagrecht worden uitgesteld. Zorgvuldig omgaan met bestaande contracten is natuurlijk belangrijk, maar voor jongeren wordt het op deze manier nog moeilijker om de arbeidsmarkt te betreden. Voor jongerenwerkloosheid heeft men niet veel meer over dan mooie woorden over intenties en afspraken; de pas aangestelde ambassadeur tegen de jeugdwerkloosheid moet zonder portemonnee op pad.

Dat is niet alleen een probleem voor de korte termijn. Jongeren lopen een gat in hun cv op dat ze niet kunnen opvullen met werk of scholing, zodat zij de rest van hun leven achter de feiten van de arbeidsmarkt aanlopen. Diezelfde jongeren worden al opgezadeld met de hoogste staatsschuld in de Nederlandse geschiedenis en houden zo weinig toekomstperspectief over.

Daarnaast zetten de sociale partners hun eigen geloofwaardigheid op het spel. Werkgevers en werknemers hebben met hun akkoord de mogelijkheid gekregen het initiatief te nemen, maar moeten wel zorgvuldig met die kans omgaan. In het verleden bleken de sociale partners vaak in staat het algemeen belang te dienen omdat zij hun positie kenden. Zie het befaamde Akkoord van Wassenaar uit 1982.
Nu lijkt echter, vooral door de radicalisering van de FNV, primair te zijn ingezet op de verdediging van gevestigde belangen. Dat is een zorgelijke ontwikkeling die de legitimiteit van het poldermodel aantast. Wanneer de polder vervalt tot pure belangenverdediging, dan is de ziel van het sociale bestel verdwenen.

Hervorming vaste contracten
Bovendien wordt te weinig aandacht besteed aan de economische uitdagingen die voor ons liggen op de arbeidsmarkt. Zorgelijk is dat het voornemen om de arbeidsmarkt los te maken, vrijwel geheel is vergeten. Willen we jeugdwerkloosheid écht ambitieus aanpakken, dan zullen we ook hervormingen in de vaste contracten moeten toestaan. Te vaste contracten maken de keuze om een nieuwe werknemer aan te nemen voor een werkgever een alles of niets beslissing: of je geeft iemand een volledig contract, met alle rechten van dien, of je neemt iemand op heel flexibele basis aan.

Zeker in economisch onzekere tijden, zal het risico van een vast contract niet genomen worden. Nieuwe toetreders op de arbeidsmarkt ondervinden daar als eerste de gevolgen van, vooral omdat ze zich nog in het werkveld moeten bewijzen. Dat ernaar gestreefd wordt te flexibele contracten vaster te maken, is terecht, maar als we jongeren structureel arbeidsmarktperspectief willen bieden, zal voor te vaste contracten een middenweg geboden moeten worden. Dat dat wenselijk is- stelde in 2008 ook de commissie-Bakker, en recenter de Tilburgse hoogleraar Ton Wilthagen.

Het enige oordeel dat wij over het sociaal akkoord kunnen vellen is duidelijk: jongeren worden niet aan echt werk geholpen, omdat het sociale overleg meer om verworven rechten geeft. Om toekomstige generaties te gunnen dat zij kunnen meedoen op de arbeidsmarkt, en als de geloofwaardigheid van de polder ons dierbaar is, dagen wij de Tweede Kamer uit verder te sleutelen aan een toekomstbestendig akkoord.

Arrie Vis is voorzitter van CDA-jongeren, Wieke Timmermans is voorzitter van D66-jongeren en Maarten van Ooijen is voorzitter van ChristenUnie-jongeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden