Het slepende gevecht tegen het Wilde Westen op internet

Met de sluiting van de website MegaUpload hebben de VS een flinke slag geslagen, maar internetpiraterij is een veelkoppig monster.

De film Fast Five is de meest gedownloade film van 2011. Meer dan 9,2 miljoen internetters verkozen een illegale kopie boven een bezoek aan de bioscoop, meldt de website TorrentFreak. Niettemin bracht de film bracht 'legaal' 626 miljoen dollar op (482 miljoen euro). Tegenstanders van wetgeving die de piraterij op internet moet tegengaan, halen dit soort cijfers aan om te laten zien dat Hollywood niet erg zwaar te lijden heeft onder het downloaden.


Weer andere statistieken lijken aan te tonen dat een legaal alternatief op internet voor illegale downloads vruchten afwerpt. De platenmaatschappijen meldden maandag dat de verkoop van muziek vorig jaar 3 procent is gezakt ten opzichte van 2010. Dat is de laagste daling sinds 2005. De albumverkopen daalden met 9 procent (tegen 14 in 2010), terwijl de digitale verkoop met 8 procent toenam. Aan legale downloads werd voor het eerst meer dan 5 miljard dollar (3,86 miljard euro) verdiend. De internationale brancheclub IFPI schrijft de stijging in 'digitale opbrengsten' toe aan de internationale expansie van Apples muziekdienst iTunes en online muziekaanbieders als Spotify. Daarvan steeg het aantal abonnementen met 65 procent.


Digitaal én legaal werpt zijn vruchten af


'Bestand niet gevonden', meldt de webbrowser. 'Verwijzing verwijderd.' 'Dode link.' Of het nu de cd van popfenomeen Lana del Rey is, de tv-serie Spartacus: Vengeance of de e-bookversie van Steve Jobs' biografie: het is iets moeilijker geworden voor nop dit soort digitaal vermaak te downloaden.


De verandering begon vorige week toen politieagenten van Nieuw-Zeeland een villa in Auckland bestormden. Ze pakten er een Duitser met een Fins paspoort op en namen Mercedessen in beslag met kentekenplaten waarop 'STONED', 'GUILTY' en 'MAFIA' stond. Kim Schmitz was de topman van MegaUpload, een bedrijf dat online kluisjes verhuurde. De Verenigde Staten beschuldigen Schmitz ervan klanten te hebben aangemoedigd die bergplekken te gebruiken om kopieën van Del Rey, Spartacus en Jobs uit te wisselen. Er is om zijn uitlevering verzocht.


De afgelopen dagen hebben tal van concurrenten van MegaUpload het gastgebruik van hun kluisjes stopgezet of ze helemaal gesloten. Bedrijven als FileSonic, Uploadstation en x7.to sluiten hun deuren deels of volledig. Websites die grossieren in verwijzingen naar 'contrabande' waarschuwen dat het even geen business as usual is.


Het rommelt in het paradijs van de file hosters, zoals bedrijven als MegaUpload worden aangeduid. Het optreden van de Amerikaanse justitie heeft indruk gemaakt: vijf arrestaties werelwijd, beslaglegging op tientallen miljoenen euro's en sluiting van Schmitz' website.


Met de ontmanteling van MegaUpload hebben de Amerikanen een grote vis te pakken in het Wilde Westen van internet. In een reclamefilmpje zegt het bedrijf elke dag 50 miljoen gebruikers te hebben. 180 miljoen hadden zich er ingeschreven voor gratis en betaalde diensten.


Het zes jaar oude bedrijf had 155 werknemers en een omzet van 136 miljoen euro. Het downloaden van (deels bonafide) bestanden via MegaUpload was goed voor 1 procent van het internetverkeer in de VS. Mondiaal behoorde de site tot de vijftig bestbezochte bestemmingen.


Dat andere file hosters er nu de brui aan geven, verbaast juristen niet. 'Nu MegaUpoad is aangepakt, zijn deze sites in één keer van cool in crimineel veranderd', zei Peter Swire, een Amerikaanse hoogleraar internetrecht, tegen ABC News. Niet iedereen laat zich afschrikken, denkt Swire. Bedrijven zullen hun activiteiten verplaatsen naar landen waar ze het auteursrecht wat minder strikt hanteren.


Andere concurrenten van MegaUpload zeggen niets te vrezen te hebben omdat zij de regels naleven. De webkluisjesverhuurder RapidShare liet dat deze week dan ook aan zijn klanten weten: het bedrijf staat keurig ingeschreven op een adres in Zwitserland, dat voor iedereen te vinden is. 'We hebben ons nooit aan wettelijke controle onttrokken.'


Botsingen met de wet zijn er wel geweest. Een rechter in Hamburg dwong het bedrijf in 2010 te voorkomen dat klanten exemplaren van 148 digitale boeken illegaal uitwisselden. Een eis dat het bedrijf 'verdachte' bestanden zou gaan filteren op naam werd in datzelfde jaar afgewezen. In 2009 gaf het bedrijf platenlabels wel de namen van gebruikers die illegale kopieën van cd's hadden verspreid.


Deskundigen betwijfelen of de verdwijning van file hosters van grote invloed zal zijn op de omvang van de internetpiraterij. In de Verenigde Staten maakte tot nu toe slechts 3 procent van de internetters van dit soort diensten gebruik, meldt marktonderzoeker NPD. 9 procent daarentegen vertrouwt op zogeheten torrentsoftware als BitTorrent. In een torrent-netwerk zwerven bestanden in partjes over miljoenen computers, die de partjes alleen doorgeven als ze online zijn.


Zo'n decentraal netwerk is veel moeilijker aan te pakken, zoals de Nederlandse platen- en filmindustrie heeft ondervonden. Pas vorige week, na jaren procederen, kregen die ondernemingen een vonnis in handen waarmee ze providers kunnen dwingen de toegang te blokkeren tot The Pirate Bay. Deze website is de grootste wegwijzer naar bestanden op torrent-netwerken.


Een andere bron voor 'illegaal' vermaak vormen de nieuwsgroepen van het Usenet, een vorm van distributie die stamt uit de oertijd van internet. De software die ook hier in partjes verdeelde bestanden opspoort en aan elkaar lijmt, wordt steeds gebruiksvriendelijker.


Bestanden downloaden van een website als MegaUpload gaat makkelijker dan het werken met torrents of nieuwsgroepen. 'Ik denk niet dat er een grote overstap zal plaatsvinden', aldus een woordvoerder van de MPAA, de koepelorganisatie van de Amerikaanse filmindustrie. De amusementssector houdt de moed erin.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden