analyse

Het schokkendste moment sinds de Russische invasie: veranderen de beelden uit Boetsja de oorlog in Oekraïne?

De beelden van straten vol lijken uit de stad Boetsja geven een eerste blik op de gruweldaden van het Russische leger in Oekraïne. Internationaal klinkt de roep om te onderzoeken of er oorlogsmisdaden zijn begaan – al twijfelt eigenlijk niemand daaraan.

Tom Vennink
Het lichaam van een vrouw op straat in de stad Boetsja, op ongeveer 30 km van Kyiv. 
 Beeld Zohra Bensemra / Reuters
Het lichaam van een vrouw op straat in de stad Boetsja, op ongeveer 30 km van Kyiv.Beeld Zohra Bensemra / Reuters

Van het ene lijk zijn de armen en benen nog vastgebonden. Andere lijken hebben kogelgaten in achterhoofden. Sommige zijn half begraven, andere liggen midden op straat. De overeenkomst: allemaal zijn ze gehuld in burgerkleding.

De beelden die dit weekeinde werden gemaakt in Boetsja en andere voorsteden van Kyiv zijn de eerste beelden uit bevrijd gebied. Ze geven slechts een eerste inkijkje in de gruweldaden van het Russische leger. En ze vergroten de zorgen over de talloze plaatsen die in Russische handen zijn of dreigen te vallen.

De wereld spreekt over het schokkendste moment sinds president Poetin het Russische leger opdracht gaf om Oekraïne binnen te vallen. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Blinken noemde de beelden ‘een stomp in de buik’. ‘Ondraaglijk’, zei de Franse president Macron. Navo-leider Stoltenberg sprak van ‘een wreedheid tegen burgers die we decennia niet hebben gezien in Europa’.

De foto’s uit Boetsja komen niet alleen van het Oekraïense leger, maar ook van onafhankelijke journalisten.  Beeld Ronaldo Schemidt / AFP
De foto’s uit Boetsja komen niet alleen van het Oekraïense leger, maar ook van onafhankelijke journalisten.Beeld Ronaldo Schemidt / AFP

Allen roepen op tot een onafhankelijk onderzoek om juridisch vast te stellen of Rusland oorlogsmisdaden heeft gepleegd. Maar eigenlijk twijfelt niemand daar nog aan.

410 lichamen gevonden

De foto’s komen niet alleen van het Oekraïense leger, maar ook van onafhankelijke journalisten. Een team van de BBC telde in de straten van Boetsja zeker twintig dode burgers, sommigen met de handen op de rug gebonden. Fotografen van The New York Times en de persbureaus AP en AFP legden er nog veel meer vast.

De burgemeester van Boetsja zegt dat er in de stad 280 burgers zijn begraven in massagraven. Het Oekraïense Openbaar Ministerie zei zondagavond dat in bevrijd gebied rondom Kyiv 410 lichamen zijn gevonden van burgers. Een adviseur van president Zelenski zegt dat Oekraïense soldaten lijken van verkrachte vrouwen hebben gevonden. En het zoeken is pas net begonnen.

Een vrouw omhelst zaterdag in Boetsja een Oekraïense militair. Beeld AP
Een vrouw omhelst zaterdag in Boetsja een Oekraïense militair.Beeld AP

Verandert ‘Boetsja’ de oorlog? Wat Oekraïne betreft wel. President Zelenski zei zondagavond dat nieuwe sancties tegen Rusland niet voldoende zijn als bestraffing voor de daden in Boetsja en andere steden. Zelenski’s topadviseur Michailo Podoljak zei geen behoefte te hebben aan nog meer medelijden, maar aan zwaardere wapens om nog meer ‘Boetsja’s’ te voorkomen. ‘De rest knappen we zelf op.’

Nieuwe sancties komen eraan, maakten regeringsleiders van EU-lidstaten dit weekend duidelijk. Over de omvang moet deze week overeenstemming worden bereikt. Tot ‘Boetsja’ en de bloedbaden in andere voorsteden waren de meeste landen niet bereid om offers te brengen zoals Litouwen, dat zaterdag de gasimport uit Rusland volledig stillegde. Zondag zei de Duitse minister van Defensie dat de EU een stop van de gasimport uit Rusland nu toch moet bespreken.

Maatregelen achter de hand houden

Maar voor sommige diplomaten zijn de mogelijke oorlogsmisdaden in Boetsja nog niet ernstig genoeg voor de zwaarste sanctiemogelijkheden, meldt persbureau Bloomberg op basis van bronnen aan de Europese onderhandelingstafel. Zij willen maatregelen achter de hand houden voor het geval Rusland chemische wapens inzet of een grote stad bezet.

Nieuwe wapens zijn ook onderweg, maar dit weekend deden regeringsleiders geen beloften over een toename van de beloofde munitie en raketsystemen. Westerse regeringen hebben sinds het begin van de oorlog wapensteun aangekondigd van meer dan 2 miljard euro.

In Rusland zullen de beelden uit Boetsja weinig invloed hebben. Het Russische ministerie van Defensie reageerde zoals het tijdens deze oorlog op alle bewijzen van oorlogsmisdaden reageert: met ontkenning en verspreiding van desinformatie. De beelden zouden ‘weer een fabricage van het regime in Kyiv’ zijn, net zoals Marioepol door de Oekraïners zelf zou zijn vernietigd. Die tegenaanval werkt in Rusland al bijna een kwarteeuw onder Poetin, ook toen er nog onafhankelijke media bestonden.

Volgens Rusland waren de aanvallen rond Kyiv slechts bedoeld om het Oekraïense leger af te leiden van ‘het belangrijkste doel’: de inname van het oostelijke deel van Oekraïne, waar de gevechten steeds heviger worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden