Het schiet niet op met de witte werkster

FRANK KALSHOVEN

Gaan we het beleven? Sinds de zomer van 2012 draag ik de witte werkster met me mee. Er stond een mooi verhaal in de Volkskrant over de juridisch belabberde positie van Nederlandse werksters. Zij zijn een soort legale zwartwerkers. Ik schreef destijds een stukje over de economie hierachter, met als conclusie dat het zeer de moeite waard is om eens goed te kijken naar het Belgische en Franse systeem van 'dienstencheques'. Poetsen als normaal werk, betaalbaar voor de burger, met een fiscale subsidie van de overheid.

Ik keek dan ook reikhalzend uit naar het rapport van de commissie-Kalsbeek, ingesteld door minister van Sociale Zaken. Het werkstuk, Dienstverlening aan huis, wie betaalt de rekening? werd deze week gepubliceerd. En het viel me niet mee.

Wat is er wel goed aan? Het is een keurig rapport, dat netjes het speelveld schetst, de betreffende arbeidsmarkten analyseert, opties in kaart brengt voor verandering, en daar dan verstandige dingen over zegt. De dienstencheque staat keurig beschreven als mogelijkheid voor de private schoonmaakmarkt, evenals een Zweedse variant hierop. Er staat een schatting van de kosten voor de schatkist, en het aantal banen dat dit zou witten. Grofweg: 1,2 miljard euro koopt 45 duizend voltijds banen.

Waarom valt het me dan toch tegen?

Ten eerste, de conclusie van de commissie is slappe thee: 'Indien de overheid budget beschikbaar heeft om de rechtspositie van werknemers in de sector te verbeteren, kan worden gedacht aan fiscale subsidies of dienstencheques. Indien dit wordt overwogen adviseert de commissie eerst op kleine schaal experimenten of pilots uit te voeren.' Je zou dit in plaats van thee ook warm water kunnen noemen.

Ten tweede, de commissie stelt wel goede vragen, maar voelt zich blijkbaar niet vrij antwoord te geven. Kalsbeek en consorten stellen vast dat achter de vraag naar de witte werkster 'een breed en fundamenteel vraagstuk' schuilt 'over de verhouding tussen overheid en burger in een veranderende samenleving'. De vraag naar private dienstverlening aan huis zal in de toekomst toenemen vanwege demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, schrijft de commissie. Bovendien trekt de overheid zich terug. 'De waardering en de daarbij behorende kosten van dienstverlening aan huis zullen dan ook onderdeel moeten worden van het maatschappelijk debat. Vinden we dat mensen tegen betaalbare prijzen dienstverlening aan huis moeten kunnen afnemen? Welke balans tussen werkgeversplichten en werknemersrechten past daarbij? Is hier een (financieel) stimulerende rol voor de overheid weggelegd?'

Antwoord geeft de commissie niet. Terwijl het heus niet ingewikkeld is.

Natuurlijk vinden 'we' dat mensen tegen betaalbare prijzen dienstverlening aan huis moeten kunnen afnemen. De overheid breekt - terecht - allerlei dure instituties af, en koerst op een meer zelfredzame bevolking. Dan moet die bevolking wel de mogelijkheid hebben dat te organiseren. Normale commerciële dienstverlening is voor een huishouden onbetaalbaar, dus moet daar belastinggeld bij.

Natuurlijk vinden 'we' dat de mensen die dit werk doen reguliere werknemersrechten verdienen. Wie is er nu voorstander van tweederangswerknemers? Dat dit geld kost, dat snapt echt iedereen.

En ja, natuurlijk is hier een financieel stimulerende rol voor de overheid weggelegd. Anders gebeurt er niets.

Hiermee is het brede maatschappelijke debat wat mij betreft wel zo'n beetje beslecht. En nu gaat het dus om de concrete plannen voor het optuigen van een nette markt voor dienstverlening aan huis. Voor 1,2 miljard euro 45 duizend voltijdsbanen witten lijkt me een prima eerste stap. Laat dat het 'experiment' zijn waar de commissie-Kalsbeek voor pleit - veel grootschaliger dus -- en dan zien we na de schoonmaak en kinderopvang aan huis wel of het systeem verder kan worden uitgerold.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden