Het samenspel perfectioneren, daar draait het om

Samen is het toverwoord van Marco van Basten. Samen werken, samen praten, samen voetballen. Altijd samen...

Van onze verslaggever Willem Vissers

Eén opmerking van Marco van Basten tijdens het trainingskamp in Zwitserland is cruciaal voor zijn aanpak. Op een vraag over de individuele kwaliteit van de spelers zegt hij: ‘Wat is kwaliteit? Samenspel is ook een kwaliteit.’

De daaropvolgende frase is zeker zo belangrijk voor zijn filosofie: ‘Van samenspel word je sterker. En als je sterker bent en alles is goed op elkaar afgestemd, is dat weer bevorderlijk voor het individu.’ Logisch, toch?

Van Basten bagatelliseert geregeld de invloed van de mislukking van het WK in 1990, toen hij een van ’s werelds topspitsen was, op zijn werkwijze, maar het is overduidelijk dat hij lering heeft getrokken uit de zwarte bladzijde in zijn voetbalverleden.

Toen, tijdens het WK in Italië, was de situatie simpel gesteld als volgt: Europese kampioenen, onder wie een aantal geweldige voetballers, vormden geen team. Nu is er minder kwaliteit, maar moet het samenspel dat gemis aan pure klasse op een aantal posities compenseren.

Van Basten heeft voor zijn selectie gezocht naar voetballers die samen willen werken én voetballen. Hij benoemde assistent-trainers die zijn vrienden zijn. En natuurlijk: een roemloze aftocht met een sterrenteam is moeilijker te verdragen dan een eervolle uitschakeling met een ploeg die alles heeft gedaan om te presteren.

‘We willen beter worden’, zei hij ook deze week weer. ‘We móeten beter worden.’ Dat laatste herhaalt hij al sinds zijn aantreden, bijna twee jaar geleden. De vraag is inmiddels gerechtvaardigd hoeveel dit team beter kán worden.

Van Basten heeft de hoop gevestigd op de WK-voorbereiding. Voor het eerst heeft hij de ploeg weken bij elkaar. Het samenspel perfectioneren, in en buiten het veld, daar gaat het om. Als dat niet lukt, zal Nederland geen hoofdrol spelen tijdens het WK in Duitsland en is de kleur oranje in den lande zo weer afgeschminkt.

De trainingen in Lausanne werken wel aanstekelijk. Ze duren lang en zijn behoorlijk zwaar, hoewel volgende week in Hoenderloo de intensiteit nog zal toenemen. Ze zijn ook gevarieerder dan onder voorganger Dick Advocaat.

Soms zijn de sessies vrij basaal, met oefeningen die trainers bij de kleinsten al doen (‘techniek bijhouden’, aldus de bondscoach), dan weer zijn ze speels. Er is veel werk in kleine ruimten, veel positiespel en veel aandacht voor de omschakeling of het vastzetten van de tegenstander.

Met het arbeidsethos tijdens de trainingen zit het ook goed, maar de mannen doen over het algemeen in stilte hun werk, zoals jongens die gebogen zitten over een moeilijk proefwerk. Van Bommel profileert zich verbaal nogal, volgens sommige volgers op een geforceerde manier.

De ervaren krachten in de selectie zijn ook niet bij voorbaat degenen die (ook in verbale zin) het voortouw nemen. Van der Sar is een rustige doelman, middenvelder Cocu is van nature vrij stil en Van Nistelrooij is een spits die veel met zichzelf bezig is. Vandaar Van Bommels optreden, dat overigens in niets verschilt met dat bij PSV vroeger.

Van Bommel: ‘In de vorige groep zat meer kwaliteit, maar we hebben nu ook goede spelers. Het is zaak daarvan een goed team te maken.’ Weer dat samenspel dus.

Samen is Van Bastens favoriete woord. Of samenspel. ‘Als groep moeten we samen sterker worden, in alle opzichten.’ Als een journalist hem vraagt naar zijn favoriete voetballer van Argentinië, noemt hij meteen de individualist Lionel Messi. Want dat is een ander adagium van Van Basten: middenvelders moeten in dienst spelen van de artiesten voorin. Dan is samenspel weer bevorderlijk voor een individu en is de cirkel gesloten.

Juist omdat in dit Nederlands elftal alles moet kloppen om succes te behalen, is het moeilijk te voorspellen hoe het de ploeg bij het WK zal vergaan. Het EK van 2008 is het eigenlijke doel, zegt de bondscoach af en toe. Dat klinkt vreemd, ruim twee weken voor een toernooi dat de voetbalwereld in de ban houdt.

Progressie tonen met het team, noemde hij woensdag als doel. Als dat zweverig klinkt, heeft hij daaraan geen boodschap.

Van Basten geeft toe dat het spelpeil op trainingspartijen nog pover is. De opbouw is voortdurend een probleem geweest en het spel maken kan de ploeg ook niet goed.

Van Bommel, over het verschil in niveau: ‘Barcelona is echt wereldtop. Maar de selectie van een club traint ook altijd samen, dan gaat het niveau automatisch omhoog. En je koopt tien nationaliteiten bij elkaar.’

Morgen, in Rotterdam tegen Kameroen, is de eerste test. Van Basten wil zo veel mogelijk sleutelen aan zijn beoogde basisploeg, maar hij wil ook alle spelers aan het werk zien tijdens de drie oefenduels.

Maar wat hij vooral wil? ‘Beter worden. Waartoe dat zal leiden, wachten we af.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden