Opinie

'Het Russisch/Chinese verzet tegen actie in Syrië is geen geloofwaardig excuus'

De strategie van non-escalatie zal de crisis in Syrië niet oplossen. De wereld moet nu ingrijpen om de Syriërs te beschermen tegen de moordmachine van Assad, vindt Islam Qasem.

Foto vrijgegeven door door de Syrische oppositie toont de teraardebestelling die zouden zijn omgekomen in gevechten met overheidstroepen bij Daria. Beeld AFP

Stuitend aan de gebeurtenissen in Syrië is niet alleen de kwaadaardigheid van het regime-Assad, maar ook de onverschilligheid waarmee dat regime massamoorden pleegt onder de ogen van de internationale gemeenschap. President Assad heeft volslagen lak aan de veroordelingen en waarschuwingen door diverse grootmachten.

Daar kunnen we Rusland en China de schuld van geven. Hun obstructieve acties in de VN-Veiligheidsraad zijn schandelijk en betreurenswaardig. Maar is daarmee interventie in Syrië onmogelijk geworden? Toen Rusland en China bezwaar maakten tegen het instellen van no-flyzones in Irak, hadden de VS en Groot-Brittannië daar maling aan. Het verzet van Rusland tegen een invasie van Irak heeft de Britten en Amerikanen evenmin van ingrijpen weerhouden.

Zo zijn er meer voorbeelden die aantonen dat het Russisch/Chinese verzet tegen een actie in Syrië geen geloofwaardig excuus is voor het feit dat de internationale gemeenschap de Syrische burgers tot nu toe niet heeft weten te beschermen.

Een interventie in Syrië brengt meer risico's met zich mee dan afzijdig blijven, wordt wel gesteld. Een internationaal ingrijpen zou de kans op een burgeroorlog vergroten. Maar die burgeroorlog is al gaande en de massaslachtingen zullen doorgaan zolang het regime van Assad geen strobreed in de weg wordt gelegd. Niets doen komt neer op een vergunning voor Assad om straffeloos te moorden. Diplomatie kan niets meer uitrichten tegen zijn moordmachine. Alleen door het instellen van veilige gebieden, het verzekeren van humanitaire hulp aan burgers en het zenden van een VN-waarnemingsmissie kan het regime in toom worden gehouden en kunnen er levens worden gered.

Maar zo'n interventie kan ongekende, onbeheersbare krachten oproepen die tot chaos kunnen leiden in het hele Midden-Oosten, luidt een ander, eveneens ondeugdelijk argument. Niemand weet wat er gebeurt als het regime-Assad valt, maar één ding is zeker: dat regime is gedoogd en bij gelegenheid zelfs gesteund door westerse landen, ten koste van het welzijn van de Syrische burgers en de stabiliteit in de buurlanden.

Jarenlang hebben de belangrijkste machten zich laten overtuigen dat Assad een onmisbare rol speelt bij het ombuigen van conflicten in de regio, terwijl het Syrische regime crisis na crisis gebruikte om zijn eigen macht te versterken. Het regime heeft met allerlei middelen getracht regionale crises naar zijn hand te zetten: met bezettingen, het steunen van plaatselijke milities, het zaaien van verdeeldheid, het ondermijnen van verzoeningspogingen.

Neem het Israëlisch-Palestijnse conflict. Vanaf het allereerste begin heeft het Syrische bewind geprobeerd een dominante rol te spelen in deze kwestie. Toen de nationale beweging van de Palestijnen onafhankelijker werd, viel de mythe van 'geen vrede zonder de zegen van Syrië' aan duigen. Om toch zijn invloed te behouden, ging Assad de belangrijkste rivaal van Fatah steunen (Hamas) en ging hij intrigeren tegen Palestijnse eenheid.

Door zijn verderfelijke alliantie met Iran hoopte het Syrische regime strategisch van belang te worden, nu regionale en westerse mogendheden de invloed van Iran proberen in te dammen. Alleen als Syrië kan worden gescheiden van Iran, zo hopen de optimisten, zal de Iraanse invloed in de regio afnemen. Dat getuigt van weinig inzicht. Damascus zal het opgeven van de band met Iran zien als een verzwakking van de eigen onderhandelingspositie.

Kortom, de non-escalatie-strategie biedt geen oplossing voor de oorzaken van de instabiliteit in de regio. Het Syrië van Assad zal zijn duistere rol blijven spelen, oplossingen blijven blokkeren en instabiliteit blijven aanwakkeren.

Kortom, er zijn geen uitvluchten meer. Hoe ernstig de situatie is, werd nog eens duidelijk door de aanval op het gebouw van de Nationale Veiligheidsdienst in Damascus, waarbij veel hooggeplaatste functionarissen omkwamen, waaronder de minister van Binnenlandse Zaken, de minister van Defensie en de zwager van de president.

Syrië is al in een bloedige chaos gestort. Als er niet snel een door de VN gesteunde humanitaire missie op gang komt, kunnen we alleen maar meer gruweldaden in het nieuws verwachten.

Ik roep niet op tot een bezetting van Syrië. Maar de internationale gemeenschap dient nu wel maatregelen te nemen om de Syrische burgers te beschermen. Het is tijd om de verantwoordelijkheid voor een interventie te aanvaarden. De tijd voor vrome wensen is voorbij.

Islam Qasem is docent Internationale Betrekkingen aan Webster University in Leiden.

 
Het verzet van Rusland tegen een invasie van Irak heeft de Britten en Amerikanen evenmin van ingrijpen weerhouden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden