Het rugzakje

Er was een tijd dat het dragen van een rugzak was voorbehouden aan vier soorten mensen: kleine kinderen, soldaten, beoefenaars van de wandelsport en avontuurlijke reizigers....

NICOLINE BAARTMAN

En ineens, alsof het van bovenaf was verordonneerd, gold die praktische regel niet meer. De rugzak kwam in de mode. Wat de 'pukkel' was voor de generatie geboren tussen pakweg 1945 en 1960, werd de rugzak (vaak als rugzakje aangeduid ter onderscheiding van de grote trekkersmodellen) voor jongere jongeren. Een tas voor alledag, zo buitenissig als de fiets of de spijkerbroek.

Ergens halverwege de jaren tachtig moet die magische omwenteling tot boekentas hebben plaatsgegrepen. Sedertdien is het handzame ding alleen maar nòg meer allround geworden: als boodschappentas, kantoortas en nu ook - in het piepklein, zilver, katoen of leer - als damestasje.

'Toen de hippies op de Dam sliepen, is het eigenlijk al begonnen', zegt meneer Cohen van de Amsterdamse Bag Sac Company. Met de zwerflust van de jeugd verkreeg de rugzak status als mode-item. Nylon was het fabrikaat. 'Die werden eind jaren zeventig voor het eerst ook in de winter verkocht, in de boetieks op de Nieuwendijk en omgeving. Daarna is de trend via de universiteitssteden als een olievlek verspreid. Pas later kwam de hausse van canvas.'

'Voor de oorlog had je ze ook al', weet Dick Zaal, tassenverkoper te Amsterdam. Hij kreeg zelf als kind een canvas rugzakje mee op schoolreis, 'met een banaan en een boterham d'r in'. Dat was in de jaren vijftig. 'Daarna zijn ze een hele tijd uit beeld verdwenen. Totdat ik ze op een gegeven moment weer ergens tegenkwam; dat moet een jaar of vijftien geleden zijn.' Hij was één van de eersten, 'zo niet de eerste', die ze in de binnenstad verkocht: de inmiddels overbekende rugzakken van canvas, afgewerkt met riempjes van naturel leer.

Uit Tsjecho-Slowakije kwamen ze, ijzersterk en spotgoedkoop. 'Het was daar een heel gewoon gebruiksartikel. De man in de bouw had er zijn pakkie brood in. En soldaten liepen er ook mee.' Khaki en legergroen was de eerste lichting; Zaal voelde aan zijn water 'dat het wel eens een blijvertje kon zijn'. 'Ja, en dan komt natuurlijk het moment dat er mensen zijn die zich willen onderscheiden omdat iedereen zo'n ding heeft. Dat moet je aanvoelen als ondernemer. Toen hebben wij ze van leer laten maken. Het assortiment is nu enorm.'

Zaal mag dan de eerste zijn geweest, collega Martin de Rooij laat zich erop voorstaan de rage onder scholieren te hebben ontketend. Hij was destijds nog niet zo lang van school af en 'zag die canvas rugzakken wel zitten als schooltas'. In de zomer van 1983 wist hij rustig duizend stuks in een week te slijten. Met ladingen tegelijk nam hij ze af van Cohen van de Bag Sac Company - die ze ook al uit Tsjechië betrekt.

Wat had De Rooij nou gedaan? Hij kocht reclame-tijd bij diverse Amsterdamse piratenstations ('illegaal natuurlijk, voor wel zevenhonderdvijftig gulden per week'), en liet om het kwartier, tot gek makens toe, verkondigen dat canvas rugzakken - te koop bij Van Rooij Lederwaren - het einde waren als schooltas en het héélemaal gingen maken.

Nicoline Baartman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden