REPORTAGE

'Het Rotterdamse stadsbestuur is niet naïef'

Criminele bendes oprollen is niet langer een zaak van politie en justitie alleen. In Rotterdam levert samenwerken met gemeente en fiscus, onder leiding van de stadsmarinier, alvast een forse buit op.

Marcel Dela Haije (L), 'stadsmarinier ondermijning en drugscriminaliteit' in Rotterdam, in gesprek met ondernemer Mohamed Louchahi. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

In Rotterdam zijn dit jaar 5,3 miljoen euro, tien auto's en vijf horloges van elk 100.000 euro afgepakt van criminelen. Ook werden 221 hennepkwekerijen in de stad ontmanteld.

Het zijn de eerste vruchten van een nieuwe stadsaanpak om samen met de politie, het Openbaar Ministerie en andere instanties als de Belastingdienst criminele netwerken aan te pakken. De criminelen worden zo niet alleen strafrechtelijk, maar ook fiscaal en bestuurlijk op de huid gezeten.

Bling-bling

De taskforce trok dit jaar tot dusver vijftig personen na en controleerde 53 woningen. Bij een van de huiszoekingen vond de politie 100 kilo aan versnijdingsmiddelen, die door drugs als cocaïne worden gemengd.

'We zijn nu vooral blij met het afpakken van de bling-bling, want dat is waar deze criminele lieden het voor doen. Maar ook op de lange termijn moet onze aanpak afschrikken. Het moet als een lopend vuurtje rondgaan: het stadsbestuur is niet naïef', aldus de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb.

De aanpak 'ondermijnende criminaliteit' richt zich met name op criminelen wier activiteiten in het straatbeeld opvallen doordat ze in dure auto's rondrijden of een winkel als witwasmiddel gebruiken. 'Achter een juwelier kan een keiharde wereld van mensenhandel schuilgaan. Wij proberen die onzichtbare wereld zichtbaar te maken. Maar daar hebben we wel hulp bij nodig; zonder bijvoorbeeld de fiscus ben ik nergens', aldus Aboutaleb.

De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Beeld anp

Niet nieuw

Bij de aanpak van criminele netwerken speelt het lokaal bestuur een steeds grotere rol. In tien regio's werken gemeente, OM, politie en Belastingdienst nu samen in Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC's). Het aantal keren dat zo'n team in actie kwam, steeg van 381 in 2013 naar 931 vorig jaar, schreef minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) deze week.

De aanpak in Rotterdam is dus niet nieuw. Zo wordt de drugscriminaliteit in het zuiden bestreden door een brede coalitie van instanties. Burgemeester Noordanus van Tilburg noemde het vorige maand 'een winnend concept'. Amsterdam vecht op deze manier al jaren tegen georganiseerde misdaad op de Wallen.

Volgens hoogleraar criminologie Cyrille Fijnaut is deze aanpak de uitkomst van 'langdurig missiewerk' bij bestuurders. 'Lang werd gedacht dat de aanpak van criminelen een zaak was van politie en justitie alleen. Later besefte men hoe belangrijk de bestuurder is, omdat die verantwoordelijk is voor aanbestedingen en vergunningen.'

Volgens Fijnaut kreeg de mentaliteitsverandering een vlucht door de komst van de wet Bibob in 2003. Daarmee kunnen gemeenten een vergunning weigeren bij een redelijk vermoeden dat deze voor criminele doelen zal worden gebruikt.

'Kansrijk'

Het project in Rotterdam noemt hij 'kansrijk', hoewel het nog wel een tijd zal duren voordat de gemeente ook echt criminele netwerken kan uitschakelen. 'Je kan niet van vandaag op morgen repareren wat zo lang in het wild heeft kunnen groeien.'

Dat weet Marcel Dela Haije maar al te goed. Hij is door Aboutaleb aangesteld als 'stadsmarinier' ondermijning en drugscriminaliteit. Stadsmariniers hebben niks te maken met het leger of een uniform; het zijn speciale ambtenaren die veiligheidsproblemen in wijken aan moeten pakken. Ze hebben een kort lijntje met het stadhuis.

Dela Haije's werkterrein is Rotterdam-Zuid, een gebied met grote achterstanden qua wonen, werk en onderwijs, waar de 'ondermijnende misdaad' veel kans krijgt. Het grootste gedeelte van wat de gemeente heeft buitgemaakt, komt hier vandaan.

Nette investeerder

De stadsmarinier coördineert de aanpak van alle betrokken instanties bij de jacht op de criminelen. Ook verzamelt hij meldingen van verdachte zaken. 'We zien alles langskomen. Een zaak waar zelden iemand binnenwandelt, een kapperszaak zonder stoelen of jonge jongens die in veel te dure auto's rondrijden.'

Vanmiddag maakt hij een ronde op de Beijerlandselaan in de wijk Hillesluis. 'Hoewel dit een van de armste straten van Nederland is, troffen wij hier vorig jaar elf juweliers aan', aldus Dela Haije . 'Dat kan niet kloppen.' Na een boekenonderzoek door de fiscus sloten vier winkels hun deuren. Vaak zijn daarmee de problemen nog niet voorbij. Een van de juweliers ging verder als bruidsmodezaak, waarvan de straat er nu drie telt.

Mohamed Louchahi van Optiek Groene Hille, al vijftien jaar opticien in de straat, gruwt van wat in zijn ogen louche praktijken zijn. 'Dan opent hier wéér een broodjeszaak, naast een al bestaande. Hoe gaan die hun geld verdienen?' Hij stoort zich aan de 'belachelijke' opmars van de juweliers- en bruidsmodezaken. 'Ik heb vijftien jaar geleden geld geleend van familie om mijn zaak te beginnen. Ik heb hard gewerkt om dat terug te betalen. Met welk geld hebben zij hun zaak gekocht?'

Als witwaszaken worden opgedoekt, doet Dela Haije zijn best om te zorgen dat er een nette investeerder voor in de plaats komt. 'Ik ga weleens bij de verhuurder langs. Dan vraag ik: is het niet eens tijd voor een leuke boekwinkel?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden