Column

Het Rode Boekje

IN Assendelft

Tijdens het congres van de Partij van de Arbeid, een paar weken geleden, zag ik een man op het podium klimmen en er huilend weer afkomen. Dat was aandoenlijk. De man was van de afdeling Zaanstreek; in de drie minuten die hem gegund waren haalde hij het Rode Boekje uit zijn binnenzak en hield het omhoog. Ik wist niet dat de Partij van de Arbeid een Rood Boekje had, maar begreep uit het warme applaus dat zijn emotie een gedeelde was.

De laatste zin die hij uitsprak smoorde in een snik: 'Dit boekje is te dragen: in je borstzak, in je binnenzak, aan je boezem, in ieder geval vlak bij je hart, zodat we samen weer weten waar we staan.'

Klare taal in een verwarrende tijd. Vakbondsvoorzitter Ton Heerts wilde gisteren in een interview met de Volkskrant geen stemadvies geven; doe maar een 'sociale' partij, zei hij, omdat het asociale regeert. Heerts, kortgeleden nog Kamerlid voor de PvdA.

Het duurde even voordat ik de man van het Rode Boekje gevonden had maar daar is hij: Daan Sanders, in de deuropening van zijn vrijstaande huis in een al wat oudere nieuwbouwwijk van Assendelft, een buurt zonder verkiezingsposters. De posters zijn verbannen naar een bord langs de winderige afrit van de A8 en hangen er verregend bij, maar dat waren ze ook al in de tijd dat verkiezingen nog iets waren om naar uit te zien. Je moet oppassen met doen alsof vroeger iedereen zo bevlogen was, toen ging het meestal ook om andere dingen.

In Daans huiskamer staat een flip-over met uitleg over het Rode Boekje en op de eettafel ligt het Rode Boekje zelf. Het is geen boekje, maar een dubbelgevouwen A5'je, tot stand gekomen in de werkgroep 'waarde gedreven politiek' en bekrachtigd door het bestuur van de afdeling Zaanstreek. Er staan 15 punten op waarvan sommige me bekend voorkomen ('gelijkheid voor ieder mens') en andere modernistisch ('geluk is meetbaar en vast te stellen').

De idee was om het congres te vragen alle PvdA-leden van het Rode Boekje te voorzien. Dat werd afgewezen. Daan zegt: 'Waar staat de PvdA toch voor, dat is de vraag die iedereen stelt op straat.'

Ik vraag hem waar de PvdA voor staat. Daan begint een uitleg en ik raak in verwarring. Ik had me een gestaalde partijman voorgesteld met trotse Troelstraëske teksten. Hier, in de Zaanstreek, is de industrialisatie begonnen en het gevecht tegen bazen en verkommering. De ouders van Daan vluchtten voor de armoede uit de Veenkoloniën, op zoek naar werk. Zijn vader werd afdelingsvoorzitter in Velsen-Noord, onder de schoorstenen van de Hoogovens. Daan zelf was 27 jaar gemeenteraadslid, en twee periodes wethouder. Toen de burgemeester hem wilde verheffen tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau bedankte hij en zei: 'Geef dit lintje maar aan Anneke Snijder, die verdient het als pleegouder meer dan ik.'

Man van principes. En hij draagt ook nog eens een rode trui. Maar we praten twee uur en ik begrijp de uitleg van het Rode Boekje niet helemaal, het gaat van de Verlichting naar staatsvoedselbanken naar definities van geluk. Toch is het een dappere poging. Die heeft de partij zelf ook al ondernomen, met een rapport van een commissie, maar daarvan bleef ook bij Daan niet meer hangen dan dat de PvdA de mensen een 'goed leven' wenst. Hij zegt: 'Ik weet niet of iedereen nog wel begrijpt waar we vandaan komen.'

En opnieuw wordt hij emotioneel. In de tijd van zijn vader zat het zaaltje in Velsen-Noord vol als er een Tweede Kamerlid kwam spreken. 'Ik geloof dat we nu in de hele Zaanstreek nog driehonderd leden hebben.' In zijn eigen tijd verdeelde de PvdA de macht met de communisten. Ze hadden twaalf zetels, altijd de grootste. Nu hebben ze er vijf. Nu delen ze de macht met een verwarrende baaierd aan partijen met vreemde namen: DZ, POV, ROSA, ZOG en ZIP.

Nadat hij gesproken had op het partijcongres van de Partij van de Arbeid, viel Daan in de wijdopen armen van partijvoorzitter Hans Spekman. Die verwacht van alle raadsleden dat ze de straat heroveren, maar dat doen ze niet. Blijkt uit onderzoek van Binnenlands Bestuur: PvdA'ers voeren gemiddeld 3,7 uur per week campagne, ver onder de 4,4 uur gemiddeld. SP'ers doen het 7,4 uur per week.


Daan en Hans spraken af na de verkiezingen nog eens over het Rode Boekje te praten. Ik wens ze veel geluk. Het is niet gemakkelijk je ideologische veren terug te steken, als je ze hebt afgeschud.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.