Het rijke Limburgse onderwaterleven

EIGENLIJK HAD dit boek helemaal niet besproken moeten worden. Vissen in Limburgse beken is overduidelijk op één regio georiënteerd, bestemd voor een select publiek en bovendien beperkt verkrijgbaar....

Rik Nijland

Maar dat zou jammer zijn, want dit kleurrijke fraai vormgegeven, gebonden boek heeft een meerwaarde die de Limburgse waterlopen ruim overstijgt. Al is het maar omdat er over tal van Nederlandse vissen nog maar bitter weinig kennis voorhanden is.

Over (commercieel) bevisbare soorten is wel het een en ander bekend, maar kleinere soorten als bijvoorbeeld elrits, giebel, serpeling en rivierdonderpad leven in betrekkelijke anonimiteit, onbekend bij een groot publiek en veronachtzaamd door de wetenschap. In dit nieuwe vissenboek wordt uitvoerig stilgestaan bij onbekende schoonheden als de gestippelde alver, de blauwneus en het vetje.

Dat dit boek, met opvallend mooi fotomateriaal, er is gekomen, is te danken aan het het zeer actieve Natuurhistorisch Genootschap in Limburg. Van vissen die tijdens excursies werden gevangen, moesten de leden geregeld de naam schuldig blijven. Om hierin verandering te brengen, werd een werkgroep van acht mensen opgezet, die aangevuld met andere vrijwilligers vanaf 1990 de Limburgse visfauna onder de loep nam.

Hoewel een deel van de deelnemers ook beroepsmatig met waterkwaliteit en onderwaterleven te maken heeft, viel dat in het begin niet mee. Zo vormde de determinatie van, vaak erg op elkaar lijkende, jonge vissen een probleem voor de vrijwilligers, die gewapend met steeknetten, en een enkele keer met verdovende elektro-apparatuur de beken afschuimden. Jonge visjes moesten soms in het aquarium worden opgekweekt om de soort te bepalen.

De weerslag van de gegevens die de afgelopen tien jaar op 1200 monsterpunten zijn verzameld, is nu na ruim drie jaar voorbereiding en met hulp van het Bureau Natuurbalans in Nijmegen gebundeld tot een omvangrijk boek. Daarin komen uiteraard de verschillende soorten vissen en hun verspreiding aan de orde. De vangstgegevens zijn gecombineerd met literatuurinformatie, met name over vissen in de redelijk onderzochte Maas. De gegevens zijn verwerkt op kleurrijke kaartjes. Opvallend daarbij is dat, op elft, fint en houting na, eigenlijk alle Nederlandse zoetwater-vissoorten een plaatsje in de Limburgse hebben gevonden.

Dit atlas-gedeelte wordt vooraf gegaan door uitvoerige informatie over de visfauna, bedreigingen waaraan de dieren blootstaan en het beheer van beken. Daarnaast worden per soort de leefwijze, het biotoop en de bedreigingen besproken, aangevuld met een aantal nieuwe ecologische gegevens die de werkgroep destilleert uit de gegevens van de afgelopen tien jaar.

Zo is in staafdiagrammen weergeven bij welke stroomsnelheden de dieren werden gevangen, de diepten en breedtes van de betreffende vangplaats, de aard van de ondergrond en met welke andere vissoorten de betreffende soort 'samenleeft'.

Het boek is dan ook een waardevolle toevoeging op het enige recente boek over de Nederlandse vissen de Atlas van de Nederlandse Zoetwatervissen uit 1996, dat overigens goeddeels was gebaseerd op bestaande literatuurgegevens. Eigen onderzoek, zo blijkt uit dit boek levert een schat aan nieuwe gegevens op over het voorkomen van onbekende vissen en visjes.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden