Het regeerakkoord is vooral een geannoteerde agenda voor nader te voeren overleg

Beeld de Volkskrant

Is er eigenlijk wel een regeerakkoord? Gekke vraag misschien, want het ligt hier naast me op tafel. Ik heb het gelezen. Ik schreef er vorige week nog een stukje over. En ik ben de enige niet: ook andere mensen weten dat er een regeerakkoord bestaat tussen VVD, CDA, D66 en CU. De ministersploeg, die het akkoord moet gaan uitvoeren, is bijna rond. Dus ja, er is een regeerakkoord.

Laat ik het anders vragen: wat is de status van het regeerakkoord? Formeel: afspraken tussen coalitiepartijen over het te voeren beleid in deze kabinetsperiode. Door het regeerakkoord te lezen kennen we de hoofdlijnen van het te voeren beleid. Is dat ook zo? Nee, bij nadere beschouwing niet. Dit regeerakkoord is in veel opzichten niet meer of minder dan een geannoteerde agenda voor nader te voeren gesprekken met derden. Ik zal het toelichten.

Wat wil het geval? Omdat het zo omvangrijk is, is het aardig om het regeerakkoord te doorzoeken op steekwoorden. Wie zoekt op 'akkoord' komt uiteraard verwijzingen tegen naar het regeerakkoord zelf. Maar daarna begint het pas leuk te worden.

Om het zorgbeleid uit te voeren zal de komende minister van VWS niet alleen 'hoofdlijnenakkoorden' moeten sluiten met allerlei deelsectoren in de zorg, maar ook een 'nationaal preventieakkoord' en een 'sportakkoord'.

De minister van Economische Zaken en Klimaat zal vaststellen dat hij de opdracht heeft gekregen om met jan en alleman een 'klimaat- en energieakkoord' te sluiten en tevens een 'grondstoffenakkoord'.

Gevraagd als minister van Binnenlandse Zaken? Bereidt u zich voor op het sluiten van een 'bestuursakkoord' en tevens een 'tripartiet bestuursakkoord'.

Naast 'akkoorden' zal de komende ministersploeg ook de nodige 'gesprekken' moeten aangaan. Er zal een 'gesprek' worden gevoerd met verzekeraars (over het aanbod van verzekeringen), een 'gesprek met gemeenten' (over de tegenprestatie in de bijstand), een 'gesprek' met de landbouwsector (over de uitstoot van schadelijke gassen), enzovoort en zo verder.

De minister van Sociale Zaken is het minst te benijden. Die moet voor praktisch zijn hele agenda (pensioen, arbeidsmarkt, sociale zekerheid) wachten op de sociale partners, met de sociale partners in gesprek, of zijn eigen gedachten laten varen als de sociale partners een beter idee hebben. Telkens staat in het regeerakkoord: 'Tevens wil het kabinet het gesprek aangaan met de sociale partners over hoe...' en vul hier dan iets in.

Dus: het regeerakkoord is geen verzameling beleidsmaatregelen, maar vooral een geannoteerde agenda voor nader te voeren overleg met betrokkenen. Ervan uitgaande dat gesprekspartners dan ook iets terugzeggen, kan de inhoud van het coalitiebeleid nog heel anders uitpakken dan we nu denken.

Is het erg dat Nederland een koffiedrinkregeerakkoord heeft? Er zijn duidelijk voordelen. Overleg met betrokkenen kan leiden tot beter beleid, bijvoorbeeld omdat de betrokkenen beter weten wat wel en niet werkt. Overleg kan ook leiden tot draagvlak: meebeslissen committeert partijen.

Maar zo'n koffiedrinkakkoord heeft ook nadelen. De gesprekspartners krijgen de kans rücksichtslos hun eigen belang na te jagen (ten koste van u en mij). En: in tegenstelling tot de coalitiepartijen zijn die gesprekspartners geen van allen democratische gekozen, althans niet via verkiezingen waaraan wij met z'n allen mochten meedoen.

Het democratisch tekort van het koffiedrinkakkoord en het eigenbelangenoverschot ervan wegen naar mijn smaak zwaarder dan de voordelen draagvlak en kennis. Zo'n coalitieakkoord stelt in elk geval hoge eisen aan de kwaliteit van de ministersploeg. Of u zich de komende tijd niet voor een bord linzen, pardon, een dubbele espresso en een fijne stroopwafel, in het pak wil laten naaien, a.u.b.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden