Het Redelijk Alternatief

Balkenende II wordt een kloon van Balkenende I, met als klein verschil dat de LPF-bewindspersonen vervangen zijn door twee van D66....

Nu zie je opeens dat Thom de Graaf, wiens scherpe oppositie zij aan zij met Femke Halsema tegen Balkenende ik eerlijk gezegd erg bewonderd heb, een groot aanhanger is van het gedachtegoed waar hij drie maanden geleden nog zo tegen was. Deze week was het altijd keurige D66-Kamerlid Francine Giskens op de radio in debat over cultuurbeleid; ze verklaarde zich tegenstander van het beleid dat Rick van der Ploeg vijf jaar geleden voerde, toen hij in Paars I extra aandacht gaf aan allochtone kunst. In die kritiek had Giskens misschien wel gelijk, maar anders dan een maand geleden verbond ze er nu opeens aan 'dat het denken van van der Ploeg typerend is voor de foute manier waarop de PvdA de samenleving wil dirigeren'.

In de Volkskrant van gisteren liet Bert Bakker, Tweede Kamerlid voor D66, vergelijkbare geluiden horen: 'Waarvoor is ons systeem van gezondheidszorg eigenlijk bedoeld? Is dat om mensen gratis Rennies te geven als ze zwaar getafeld hebben? Dat gebeurt op grote schaal!' Dit komt dus van de partij die acht jaar lang de minister van Volksgezondheid leverde, Els Borst, en in die tijd kennelijk nooit reden heeft gezien iets aan Rennies te doen; Bakker schuift deze misstand nu opeens op het conto van link* Bakker looft verder 'de nieuwe coalitie die probeert de zwakkere schouders sterker te maken'.

Het opvallende aan deze uitingen is dat D66 dus een heel andere wijs zingt dan vorige week. Toen was het: we kunnen een paar van onze programpunten waarmaken door mee te regeren, maar we zijn een kleine partner dus op veel punten moeten we helaas het standpunt van VVD en CDA op de koop toe nemen. Nu is de D66-fractie laaiend enthousiast over de Nieuwe Coalitie. Nog een keer Bakker: 'Het is weldadig dat geïnvesteerd wordt in de kracht van mensen!'

Aangeschoven aan de rechtse tafel past het kleine D66 zich razendsnel aan aan de nieuwe broodheren. Ondertussen zal de PvdA zich moeten beraden op een wijze koers voor de oppositie. Het zal Wouter Bos nooit lukken om Jan Marijnissen te overschreeuwen als het gaat om het uiten van verontwaardiging over asociaal beleid, en dat moet hij dus ook niet proberen. Dat is niet geloofwaardig naar het recente verleden, waarin de PvdA een deel van wat ter tafel ligt ook voor de verantwoording had willen nemen, en het is niet geloofwaardig naar de toekomst. Want de enige kans voor de PvdA om eerder dan over vier jaar verkiezingen te forceren ligt erin dat het een van de regeringspartijen het gevoel kan geven dat met de PvdA beter zaken te doen zijn dan in de huidige coalitie.

Als de boosheid over een paar maanden enigszins voorbij is, dan is het CDA toch de partij waar de PvdA zich op moet richten. Al in het allereerste debat, over de WAO, bleek dat het CDA ondanks alle woorden over daadkracht gevoelig is voor geluiden uit de vakbeweging en de achterban. D66 is een partij zonder echte wortels in de samenleving, vandaar dat het de spectaculaire draai moeiteloos maakt tot enthousiast verkondiger van het weldadige Nieuwe Denken. Het CDA heeft veel meer kiezers die de verhoging van premies en verlaging van uitkeringen in de portemonnee voelen.

Toch doet de PvdA er goed aan zich vooral op de eigen positie te richten. Nu CDA en D66 zich zo expliciet bekeerd hebben tot een maatschappijbeeld dat in essentie niet verschilt van dat van de VVD, ligt het midden ruim open. Dat is voor een partij electoraal een aantrekkelijke plek, omdat de kiezers in een belvormige kromme verdeeld zijn over het spectrum, met een relatief grote groep van middenmoters. Terwijl SP en GroenLinks de felste geluiden zullen laten horen, moet de PvdA de komende jaren geloofwaardig maken dat het mogelijk is om een gezonde economie te realiseren tegelijk met een rechtvaardige inkomensverdeling. De PvdA kan dus het best oppositie voeren onder het motto: 'het Redelijk Alternatief'. Die leuze is zojuist vrij gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden