Het raadsel van voor 1965

Het is romantiek wat de klok slaat in de tekeningen met zacht potlood van Marcel van Eeden. In de Amsterdamse Wetering Galerie hangen ze in hun klassieke houten omlijsting naast, boven en vooral dicht op elkaar....

Van Eeden tekent de wereld zoals deze er voor zijn geboortejaar 1965 uitzag. Nette straten met enkele auto's in de grote stad, het agrarische religieuze leven op het platteland. Het is een fascinatie die aanstekelijk werkt. Doortrokken als de tekeningen zijn van het besef van tijd, vooral het besef van wat er al was voor het begin van je eigen bestaan.

De filmstills van vervlogen tijden relativeren de hijgende cultuur van vandaag. De winkels in de tekeningen hebben nog ruime en relatief lege etalages en de straten ogen schoon en overzichtelijk. Modern, dat wel al, maar toch ouderwets leeg.

Het is duidelijk dat de foto's en de ansichtkaarten die als uitgangspunt dienden, niet letterlijk zijn nagetekend. Van Eeden trekt de voorstelling naar zich toe. Een kruispunt met maar een paar auto's maakt hij geheimzinniger door het perspectief zo te veranderen dat de ruimtesuggestie groter wordt. De horizon plaatst hij iets lager en hij kiest verdwijnpunten die verder uit elkaar liggen.

Ook de Paasvuren op een serie tekeningen van het platteland worden extra geaccentueerd. Dit keer door het contrast tussen licht en donker sterker aan te zetten. In het vuur is alles extra hel verlicht, eromheen is alles extra schimmig. Details verdwijnen, wat de raadselachtigheid ten goede komt. De voorstellingen lijken wel gedroomd.

Om die suggestie te wekken heeft Van Eeden zijn oog laten vallen op oude folkloristische gebruiken waarvan er nog maar een aantal bij ons bekend zijn. Wie heeft er ooit gehoord van de Drie Sinterklazen op Ameland? Of van de traditie om bij het einde van de kermis een oude zwerver ten grave te dragen?

In de tekeningen van Van Eeden trekken de figuren voorbij als beelden in een film: de kunstenaar brengt ze weer tot leven. Zijn tekeningen maken duidelijk hoe raadselachtig dit nog maar recente verleden is: bekend én onbekend tegelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden