Het proces-Wilders van minuut tot minuut

Het was een spannende dag vandaag in het proces-Wilders in Amsterdam. De rechtbank hoorde vandaag de hoofdrolspelers van het inmiddels beruchte diner, waarvoor Midden-Oostendeskundige Bertus Hendriks arabist Hans Jansen en raadsheer Tom Schalken uitnodigde.Schalken was een van de raadsheren van de kamer van het gerechtshof die de opdracht tot vervolging van Wilders heeft gegeven. Het vermoeden bestaat dat hij tijdens het diner arabist Jansen, kort voordat die als getuige in de zaak-Wilders zou worden gehoord, zou hebben willen beïnvloeden. Tijdens de verhoren vandaag moest duidelijk worden wat er precies is gebeurd. VK.nl volgde de zaak vandaag op de voet.

18:42 uur: De zitting wordt gesloten. De zaak gaat aanstaande vrijdag om 09.00 uur verder.

18:42 uur:
De rechter kondigt een pauze aan.

18:41 uur:
Wilders heeft ook een vraag. Snapt Schalken dat veel Nederlanders vinden dat hij onprofessioneel en schandelijk heeft gehandeld, door te gaan eten met Jansen terwijl hij de beschikking heeft geschreven op grond waarvan Wilders moet voorkomen?

Schalken antwoordt dat hij de beeldvorming begrijpt en betreurt dat het zover is gekomen. Hij zegt wel dat Jansen tijdens de zaak alleen over de Islam gehoord zou worden en dat daar tijdens het etentje niet over is gesproken.

18:33 uur:
De rechter is klaar en wil afsluiten. Moszkowicz wijst de rechter erop dat Wilders ook nog een vraag mag stellen. Zelf heeft Moszkowicz ook nog een vraag.

18:30 uur:
Moszkowicz is klaar met zijn verhoor. De rechter stelt nog enkele vragen.

18:19 uur:
Schalken hoorde van Hendriks in een email dat Jansen van plan was om over het diner op internet te publiceren. Hoe reageerde hij? Schalken zegt dat niet meer te weten. Moszkowicz citeert uit het verslag van de Rijksrecherche waarin staat dat Schalken het een 'rotstreek' van Jansen vond dat hij erover zou gaan publiceren.

18:05 uur:
Moszkowicz citeert enkele uitspraken van Schalken zoals die in het verslag van de rijksrecherche naar voren komen. Schalken kan zich de uitspraken niet herinneren. Hij zegt dat hij zich tijdens de avond erg terughoudend heeft opgesteld. 'Vanaf het begin had ik de interesse in de heer Jansen al verloren', aldus Schalken.

17:57 uur:
De getuigen Jansen en Hendriks zullen vrijdag moeten terugkomen voor het vervolg van het verhoor. De zitting gaat nu weer verder met ondervraging van Schalken door Moszkowicz.

17:49 uur:
De zitting gaat weer door. Ook de officier van justitie heeft geen bezwaar tegen uitstel van het verhoor van Hendriks. Moszkowicz stelt voor om de zitting vrijdag voort te zetten. Ook de getuigen wordt gevraagd naar hun beschikbaarheid op vrijdag.

17:25 uur:
Moszkowicz vraagt om een pauze en geeft aan dat hij op tweederde van zijn vragen zit. Hij kondigt aan dat hij niet in staat zal zijn om de derde getuige, Bertus Hendriks, vandaag nog te ondervragen. De rechtbank komt hier straks op terug. De zitting wordt hervat om 17:45 uur.

17:23 uur:
Moszkowicz probeert uit te vinden wat de motieven waren van Schalken om tijdens het diner in discussie te gaan met Jansen. Schalken zegt: 'Het doel was niet om Jansen te overtuigen, Dat was bij voorbaat onmogelijk gezien de persoon van Hans Jansen.'

17:12 uur:
'Ik wilde Jansen over de beschikking informeren zodat hij een gefundeerd oordeel zou kunnen vellen', zegt Schalken. Hij hoopte of verwachtte niet dat Jansen zijn mening zou veranderen.

17:07 uur:
Moszkowicz vraagt of Schalken de behoefte had om de mening van Jansen te veranderen. Schalken ontkent dit. 'Waarom loopt u dan in godsnaam met de beschikking in uw zak?', vraagt Moszkowicz daarop met stemverheffing.

16.50 uur:
Er werd aan tafel afgesproken dat men het etentje vertrouwelijk zou houden, zegt Schalken. Daarna gedroeg hij zich 'rustig' tijdens het diner. Pas tegen het einde begon hij zich meer actief met de discussie te bemoeien.

16.37 uur:
Had Schalken niet rechtsomkeert moeten maken, toen hij eenmaal wist dat Jansen als getuige zou worden gehoord in het proces-Wilders?, vraagt Moszkowicz. Schalken besloot te blijven, maar, zegt hij, zou zich niet mengen in de discussie met Jansen over de islam. Terwijl dat de inzet van het etentje was.

16.35 uur:
Rechter Schalken zegt op veel vragen zich zaken niet te kunnen herinneren. (Toegegeven: Moszkowicz wil uiteraard veel details weten)

16.21 uur: Samenvattend, even. Rechter Tom Schalken, de man die het Openbaar Ministerie op heeft gedragen Wilders alsnog te vervolgen (het OM wilde dat aanvankelijk niet), heeft een vaste eet- en debatclub, de Vertigo-groep. Daar werd Hans Jansen uitgenodigd om te praten over de islam, de koran en islamisering.

Schalken nam echter een deel van het rechterlijk besluit om Wilders te vervolgen mee (de beschikking), omdat hij 'niet uitsloot' dat het daar over zou gaan.

De vraag is: verwachte Schalken dat het over het proces en de beschikking zou gaan, of niet?

16.17 uur:
Gespreksonderwerp tijdens het etentje volgens Schalken: de islam en koran, de islamisering. Niet de Wildersbeschikking?, wil Moszkowicz weten. Nee, zegt Schalken, dat was van tevoren geen gespreksonderwerp. Maar ik kon het niet uitsluiten, zegt de rechter, en daarom nam hij een deel van de beschikking mee.

Volgens Paul Scheffer was de beschikking juist de reden dat Jansen werd uitgenodigd.

16.13 uur:
De zitting gaat verder.

15.53 uur:
Schorsing, wederom. Over een kwartier gaat de zitting verder. En het heeft er alle schijn van dat de zitting nog wel even blijft duren: Moszkowicz gaf aan op de helft van zijn vragen aan Tom Schalken te zijn.

15.50 uur:
Schalken twijfelde dus aan het wel of niet uitnodigen van Hans Jansen, maar Bertus Hendriks vond het toch een goed idee om de arabist uit te nodigen bij het diner.

15.45 uur:
Wat beroering. Moszkowicz wil voor de vierde keer het volgende weten. Waarom vond Schalken de keuze om Jansen niet uit te nodigen niet zo gelukkig achteraf, zoals hij in een interview in De Pers zei?

Schalken antwoordt dat hij Jansen uitnodigde bij de eet- en debatclub (het beruchte diner) omdat het hem een interessante gast leek. Achteraf vond Schalken het vervelend dat Jansen achteraf uit de school klapte.

De rechtbank zei dat Schalken dit antwoord al drie keer gegeven had, en dat Moszkowicz de vraag niet nog eens hoefde te stellen. Uiteindelijk krijgt de advocaat die mogelijkheid toch.

15.39 uur:
In antwoord op vragen van Moszkowicz zegt Schalken dat hij niet wist dat Hans Jansen als getuige-deskundige gehoord zou worden tot hij aan het etentje aanzat. Daar hoorde hij dus pas dat Jansen gehoord zou worden, zegt Schalken. Hij kan zich in elk geval niet herinneren dat hij het eerder wist.

Opmerkelijk, vindt Moszkowicz, want Schalken nam de beslissing Wilders te vervolgen, en volgde toch de zaak op de voet?

15.32 uur:
Of Schalken op de hoogte was van de positie van Hans Jansen in het islamdebat? Zeker, zegt de rechter.

15.19 uur:
Heeft Schalken de beschikking verdedigd?, vraagt Moszkowicz. Nee, zegt Schalken. 'Ik heb uitgelegd wat er in staat. Hans Jansen noemt het steeds verdedigen, ik houd mijn verre van die term.'

Voor de goede orde: het gaat hier om een eerder etentje waarbij publicist Paul Scheffer aanwezig was. Die was het 'duidelijk niet eens' met de beslissing van de rechtbank om Wilders te vervolgen (de beschikking), in de woorden van Schalken.

15.15 uur:
Vond Schalken het prettig om eens 'de degens te kruisen met Paul Scheffer (dus tijdens een eerder etentje) over de Wildersbeschikking'?, wil Moszkowicz weten. Zeker, zegt Schalken. Ondanks dat het een afgesloten juridische beslissing was.

15.08 uur:
Moszkowicz wil weten of Hans Jansen voorafgaand aan het etentje vertrouwlijkheid heeft beloofd. Schalken denkt van niet. Overigens is hij van mening dat er niet uit de vertrouwlijkheid van een bijeenkomst als het etentje 'wordt geklapt'.

14.55 uur:
De zitting gaat verder. Ook Paul Scheffer werd uitgenodigd bij een eerder etentje. Daarover wil Moszkowicz het een en ander weten. Moszkowicz wil weten waarom de voorzitter van de eetclub, Henk Wooldrik, Paul Scheffer heeft uitgenodigd. Scheffer was het niet eens met het besluit Wilders te vervolgen, Woldrik zei dat hij wel een ontmoeting kon arrangeren tussen een lid van het Hof dat had besloten Wilders te vervolgen (Schalken dus, in dit geval) en Scheffer.

Wetenswaardigheid: de Vertigo-eetclub is genoemd naar het het Vertigo-restaurant in het Vondelpark, waar de eerste afspraak was.

14.35 uur:
De zitting wordt geschorst tot 14.50 uur.

Samenvattend: Schalken zag de risico's van een etentje waarbij Hans Jansen ook aanwezig was. Hij was namelijk de rechter die (mede) besloot dat Wilders vervolgd moest worden. Jansen werd toch uitgenodigd, en Schalken nam een deel van de beschikking (het 'bevel' aan het OM om Wilders te vervolgen) mee, voor als het proces tegen de PVV-voorman ter sprake zou komen.

14.30 uur:
Advocaat Moszkowicz wil weten of rechter Schalken de Wilders-berschikking bij zich had, tijdens het bewuste etentje. (De beschikking is de beslissing van de rechtbank om het OM op te dragen Wilders toch te vervolgen) Dat is niet zo, volgens Schalken, maar 'het zou kunnen' dat hij een deel van de beschikking bij zich had en aan Hans Jansen heeft voorgehouden.

Daar heeft u dus over nagedacht, vraagt de rechtbank. Schalken: 'Kennelijk heb ik daar over nagedacht.' De rechter kan het zich niet precies herinneren, maar hij denkt dat hij een deel van de beschikking mee had genomen om aan Hans Jansen voor te houden als het onderwerp van het proces tegen Geert Wilders ter sprake zou komen.

14:25 uur:
Schalken: 'Ik heb 'ja' gezegd tegen de komst van Jansen uit loyaliteit met mijn vrienden. Het is geen probleem zolang ik mij terughoudend opstel, dacht ik.'

14:19 uur:
Rechtbank vindt vraag van Moszkowiczs enigszins suggestief. Schalken maakt vervolgens een opmerking over de 'professionele antenne' van Moszkowicsz. 'Een gotspe uit uw mond', zegt Wilders' advocaat boos.

14:16 uur:
Schalken: 'Ik had geen formele bezwaren om Jansen uit te nodigen. Ik aarzelde omdat het een verkeerde indruk zou kunnen wekken bij de buitenwereld.'

14:08 uur:
Schalken: 'De discussie ging die avond over de Islam, de heer Jansen kon daar als prominent opiniemaker iets aan toevoegen.' Volgens Schalken was het Jansen die de discussie over het proces-Wilders aanzwengelde. 'Hij kende de beschikking niet, maar had er wel uitgesproken mening over. Dat vond ik wetenschappelijk beneden peil.' De sfeer was de hele avond onaangenaam, aldus Schalken.

13:57 uur:
Hoe zat dat met uw professionele antenne toen u wist dat Jansen zou komen dineren, vraagt Moszkowicsz. Schalken antwoordt dat hij aarzelde, omdat hij wist dat het een getuige-deskundige was voor de verdediging.

13:50 uur:
Toch loopt het verhoor niet helemaal soepel en moet Moszkowicz herhaaldelijk vragen of Schalken zijn zin kan heralen. Een rechtbankmedewerker doet iets aan Schalkens' microfoon.

13:46 uur:
Schalken richt zich liever tot de rechtbank, in plaats van Moszkowicz recht aan te kijken. 'Dat heeft ook mijn voorkeur', aldus Wilders' advocaat. Moszkowicz zit schuin achter Schalken.

13:44 uur:
De rechtbank wil weten of Schalken inhoudelijk met anderen over het dossier van de nationale recherche heeft gesproken. Dat is niet het geval, aldus Schalken. Ook niet met de 'eetclub'. 'Na de hype kwam de eetclub nog een maal bij elkaar. Alle afspraken daarna zijn geannuleerd.' Volgens Schalken was dat zijn 'professionele antenne' als advocaat.

13:32 uur:
'Ik heb mij goed voorbereid en ben blij dat ik hier mijn verhaal mag doen', aldus Schalken. Een aanbod voor een mediatraining heeft hij naar eigen zeggen afgeslagen.

13:22 uur:
Het verhoor van arabist Jansen zit erop. Nu is het de beurt aan raadsheer Tom Schalken om zijn kant van het verhaal te vertellen. Hij wordt gehoord als getuige, raadsheer van Eijk staat hem bij. De rechtbank benadrukt dat voor Schalken ook onder ede zijn geheimhoudingsplicht als raadsheer geldt, het 'geheim van de raadkamer'.

12.37 uur:
De zitting wordt geschorst voor de lunch. Hervatting om 13.20 uur.

12.32 uur:
Jansen kan zich niet alle details meer herinneren. Ook aantal namen weet hij niet precies meer.

12.25 uur:
Jansen zegt dat hij ervan uitging dat het die bewuste avond bekend was dat hij zou optreden als getuige-deskundige in het proces-Wilders. 'Dat was common knowledge.'

12.20 uur: Volgens Jansen heeft Schalken hem 'een aantal malen' weten te beïnvloeden.

12.15 uur:
Zitting wordt hervat.

11.55 uur:
Er is weer geschorst. Om 12.15 uur gaat de zitting door.

11.53 uur:
Jansen heeft een roddel gehoord, die hij moet vertellen van de rechtbank. Er zijn mensen die zeggen dat de rechters twijfelden of ze Wilders konden vervolgen. Daarop werd Schalken ingeschakeld, want die had het artikel 12 geschreven. Die schreef vervolgens de beschikking.

11.49 uur:
Moszkowicz moet van de rechtbank uitleggen wat het geheim van de raadkamer is. Dat doet de advocaat. (wat er binnen de kamer waar de rechters hun beslissing formuleren en nemen, gezegd wordt, mag niet naar buiten komen). 'Ben ik geslaagd, voorzitter?', vraagt Moszkowicz. 'Als ik hoogleraar was geweest, had ik u minstens een 7,5 gegeven.' Moszkowicz: 'Dat is hoger dat ik meestal haalde.'

11.43 uur:
Gesteggel over de vraagstelling van Moszkowicz. De advocaat wil vragen 'of het juist is dat de sfeer aan het eind van de avond opener was dan aan het begin'. 'Een volstrekt open vraag', volgens Moszkowicz. De rechtbank houdt het bij: 'hoe was de sfeer aan het eind van de avond?'

'Niet veel beter dan in het begin', vindt Jansen. 'Ik was blij dat ik niet met slaande deuren ben weggegaan.'

'Mag ik zeggen dat er goed is doorgepimpeld?', vraagt Moszkowicz. 'Ja', zegt Jansen. Tussen de zes en acht flessen wijn, met z'n zessen zegt Jansen. 'Dat is een schatting.'

11.40 uur:
Op enig moment dacht Jansen dat hij citeerde uit de beschikking, maar Jansen bleek de dagvaarding te hebben gelezen. Daarop zei Schalken, volgens Jansen. 'Maar die beschikking is veel rijker en veel gecompliceerder.'

11.37 uur:
Er wordt vastgesteld dat Schalken aan Jansen heeft gevraagd wat hij nou van het taalgebruik van Wilders vindt. Vraag van Moszkowicz: heeft Schalken op enig moment gezegd wat hij vond van het taalgebruik?

Jansen antwoordt: 'Als iemand je vraagt 'wat vind jij nou van het taalgebruik van Wilders?', dan ga ik ervanuit dat die persoon het er niet mee eens is.'

11.30 uur:
Moszkowicz wil graag horen dat Schalken 'reclame maakte' voor zijn beschikking, en dat hij probeerde Jansens erkenning te krijgen voor die beschikking. 'Dat is wat ik steeds zeg, en dat vond ik idioot. (ik ook, interrumpeert Moszkowicz) Hij praatte erover als het zijn liefdesbaby was.'

11.27 uur:
De rechtbankvoorzitter Marcel van Oosten neemt het verhoor even over, en vraagt of Jansen ook met argumenten kwam over de juistheid van zijn mening. Dat is gebeurd, zegt Jansen, maar dat is wat anders dan de kwestie van Schalken die hem probeerde te overtuigen dat hij een waanzinnig interessante beschikking had gesproken.

11.23 uur:
Er is enig gesteggel tussen de rechtbank en Jansen over wat er nou precies gezegd is door Schalken en wat er nu interpretatie is van Jansen.

Jansen raakt zichtbaar geïrriteerd, de oudste rechter probeert rustig te blijven en zijn vragen te blijven stellen.

11.18 uur:
Schalken zocht respect, zei Jansen. 'Een heel vervelende eigenschap om mee geconfronteerd te worden.'

'Hij wilde mijn instemming hebben in zijn geweldige wetenschappelijke presentatie, en dat vond ik deerniswekkend.'

'Hij wou mijn goedkeurig over de beschikking tegen Wilders, hij wou mijn respect.'

11.14 uur:
Schalken zou de 'wetenschappelijke interessantheid' van de beschikking willen uitleggen. Maar hoe dat precies ter sprake kwam die avond, dat weet Jansen niet meer.

11.11 uur:
Schalken heeft overwegingen genoemd die ten grondslag lagen aan de beschikking. 'Hij zei wat een belangrijke en prachtig geschreven beschikking het wel niet wat.'

Ook heeft hij over Europese rechtspraak gesproken.

11.08 uur:
Schalken probeerde de door hem geschreven beschikking te verdedigen, volgens Jansen. Het was een belangrijk stuk voor Nederland, vond Schalken, zegt Jansen.

Soms was het daarbij een rommeltje en sprak iedereen door elkaar heen, soms was de rest van de tafel stil. 'Maar het kan niet dat zijn buurman zijn woorden niet heeft verstaan.'

11.04 uur:
De precieze formuleringen zijn Jansen ontschoten, maar Schalken probeerde meermalen het gesprek op het Wilders-proces te brengen. Waar het op neerkwam: dat Jansen zich deklasseerde als hij zich met het proces-Wilders inliet. Hij probeerde op het niveau van 'wij als intellectuelen' te spreken, aldus Jansen.

11.02 uur: (zie onder)
Volgens Jansen zei Schalken toen hij de papieren uit zijn zak pakte: 'Lees dit nou eens, de beschikking.'

10.55 uur:
Nu is de vraag wanneer er over het proces-Wilders werd gesproken. Volgens de verhoren van Schalken werd er pas aan het eind van het diner over de beschikking gesproken. Volgens Jansen werd er al voor het eten tussen hem en Schalken over het proces gepraat.

Aan het eind van het diner haalde Schalken een papiertje uit zijn zak. 'Dit is ontzettend belangrijk, en goed geschreven stuk', zei Schalken volgens Jansen. 'Ik vind het nu ontzettend jammer dat ik dat papier niet heb aangepakt. Ik weet nu niet zeker of dat de beschikking was, maar ik denk het wel.'

'Het zou heel raar geweest zijn als hij toen een boodschappenlijstje tevoorschijn zou hebben gehaald.'

10.53 uur:
Jansen zag af van zijn voornemen om te discussiëren over de islam en bepaalde koranverzen, aangezien dat een ongelijke strijd zou zijn. 'Een rechter pakt je zo in je kippennek', aldus Jansen. Er was angst bij Jansen om te spreken, ondanks de afspraak die eerder op de avond was gemaakt dat Jansen geen gevaar liep.

'Als u straks Schalken zien, zult u begrijpen wat ik bedoel.'

10.49 uur:
Hans Jansen zei tijdens zijn voorstelrondje dat hij Hans Jansen was, arabist, en dat hij gevraagd was iets te vertellen over 'de islam, de islamisering, en ja, het proces-Wilders', maar 'ik vond dat ik dat maar wat beter kon aanpassen'.

Hij had wat aantekeningen bij zich over koranversen die in de dagvaarding tegen Wilders voor kwamen, maar die heeft hij in zijn zak gelaten, zegt Jansen.

10.47 uur:
Er was wel een voorstelrondje aan het begin van het diner, maar daarbij zei Wooldrik niet dat hij plaatsvervangend rechter was.

10.44 uur:
Volgens Jansen was er weinig structuur in de vergadering/tijdens het diner. 'Er heerste compleet chaos, waarvan iedereen mij probeerde te overtuigen hoe de wereld in elkaar zat.'

Ook gaat het over de heer Wooldrik, die plaatsvervangend raadsheer van de rechtbank in Amsterdam is, maar daar kwam Jansen pas een dagen geleden achter. 'Als ik had geweten dat er twee raadsheren aanwezig waren, dan was ik absoluut weggeweest.'

10.41 uur:
De zitting is weer hervat, de opstelling is wat gewijzigd, Jansen zit nu en profile voor zowel de rechters als voor Moszkowicz.

10.30 uur:
Volkskrant-verslaggever Toine Heijmans aan de lijn vanuit de rechtbank. 'Er heerst hier een heel aparte sfeer. Hans Jansen zit zo raar in het midden. Weggedraaid van de rechtbank, in een totale ongemakkelijkheid. Het ziet eruit alsof hij het liefst elk moment wil weglopen en ontploffen. De emoties gieren door de zaal en moeten door de rechters in toom worden gehouden.'

Overigens loopt de heer De Kreek, die aan het begin van de zitting werd gestuurd omdat Jansen zich bedreigd voelde, nog gewoon rond. Hij volgt de zitting in een zaal met televisieverbinding.

10.25 uur:
Er wordt tien minuten gepauseerd.

10.22 uur:
Jansen doet nu Schalken na: 'Dan boog hij zich naar voren om mijn aandacht te trekken en zei: (Jansen zet kakineus stemmetje op) 'Meneer Jansen, vindt u nou ook niet dat dit een ontzettend interessante zaak is? En dat soort dingen meer. Ik vond dat heel naar.'

10.16 uur:
Ook in de eerste tien minuten vergeleek Jansen het Wilders-proces met beroemde dissidenten-processen uit het verleden. Later op de avond sprak Schalken in termen tegen Jansen als 'U als intellectueel zou zich niet moeten inlaten..' en 'het mannetje Wilders'.

10.14 uur:
Jansen kan zich in de beschrijving van Schalken vinden dat hij 'als een wesp gestoken' reageerde, toen hij hoorde dat Schalken had meegeschreven aan de Wilders-beschikking. Jansen voelde zich overvallen, maar zag nog niet meteen de band met het proces-Wilders waar hij drie dagen later als getuige moest optreden. 'Ik zag alleen de risico's die ik zelf liep.'

10.12 uur:
Schalken wilde ook van Jansen vertrouwelijkheid, dat vond Jansen op zijn beurt 'absurd', en stemde er dan ook niet mee in. 'Hij is magistraat, ik ben gepensioneerd.'

10.10 uur:
Schalken reageert met: 'Wat bedoel je nu precies?' Meer kon hij niet zeggen want Jansen wilde al weglopen. Hij vraagt de verzekering dat hij niet vervolgd zou worden om wat hij de avond zou komen vertellen. 'Dat hij me niet in de nek zou grijpen om wat ik zou zeggen over de islam en de koran wat hem niet beviel.' Schalken vond dat 'belachelijk'. Maar stemde wel in met die voorwaarde.

10.09 uur:
Al in de eerste tien minuten probeerde Jansen Schalken ervan te overtuigen dat honderden boeken uit de universiteitsbibliotheken zouden moeten worden verwijderd als Wilders veroordeeld zou worden. Het is voor het eerst dat Wilders aantekeningen maakt.

10.07 uur:
Jansen en Schalken wisselden wat beleefdheden uit, toen Hendriks kwam binnenlopen, volgens Jansen. Hendriks zei: 'Weet jij wel dat dit de man is die de beschikking tegen Wilders heeft geschreven.' Jansen wilde daarop weg, want hij was bang dat hij iets over de islam zou zeggen, en dat Schalken hem daarom zou kunnen vervolgen.

10.04 uur:
Toen Jansen binnenkwam, hij was iets te vroeg, ze waren nog in de keuken bezig, werd hij in de eetkamer gezet. Even daarna kwam de volgende gast binnen, 'iemand van wie ik nu weet dat het Tom Schalken was'.

10.01 uur:
Jansen wist niet van tevoren dat er iemand van het hof aanwezig zou zijn die had meegeholpen de beschikking tegen Wilders op stellen. 'Dan zou ik absoluut niet zijn gegaan.'

09.58 uur:
Jansen na veel heen en weer gevraag: 'Toen ik naar het etentje liep was ik er zeker van dat het zou gaan over het proces-Wilders.'

09.56 uur:
Moszkowicz ruziet wat met de rechtbank over de volgorde van vragen en wie wanneer welke vragen stelt. De rechtbank stelt de advocaat gerust. 'Als u bezig bent met het opbouwen van een climax, willen wij die zeker niet verstoren.'

09.52 uur:
Moszkowicz: 'Ik heb de indruk dat u moest worden overgehaald voor het etentje'. Jansen: 'Dat klopt. Soms zijn er van die avonden waar je als cardioloog wordt uitgenodigd met zeven gebedsgenezers die beweren dat het hart liefde nodig heeft. Daar had ik geen zin in.' 'Er waren daar allemaal vertegenwoordigers van de linkse kerk, dat is geen aanbeveling.'

09.51 uur:
De precieze woorden van de uitnodiging weet Jansen niet meer. 'Ik ben geen bandrecorder.'

09.49 uur:
Hans Jansen gaat ervanuit dat Bertus Hendriks wist dat hij getuige zou zijn in het Wilders-proces, toen Hendriks hem uitnodigde voor het etentje: 'Vorige keer hadden ze zo ontzettend leuk gediscussieerd met Scheffers over het proces-Wilders.'

09.47 uur:
Je zou soms bijna vergeten dat dit proces om Geert Wilders draait. Hij zit erbij op zijn stoel, veelal zeer stil, maar zegt sowieso niets, en ook zijn naam valt nauwelijks in de verhoren.

09.44 uur:
Moszkowicz wil als eerste weten of het juist is dat de advocaat pas op de ochtend van de wraking hoorde van het etentje. Dit naar aanleiding van een 'nogal villeine' uitzending van Nieuwsuur gisteren waarin het tegendeel werd beweerd.

09.43 uur:
De advocaat van Geert Wilders Bram Moszkowicz mag nu Hans Jansen gaan verhoren.

09.36 uur:
De oudste rechter is klaar met de inleidende vragen. De voorzitter van de rechtbank wil nog wat meer weten over de laatste ontmoeting tussen Jansen en Moszkowicz. Wie er telefonisch het initiatief toe nam, en hoe lang het onderhoud tussen beide heren duurde. 'U heeft naar mijn indruk een uitstekend geheugen, dus dat kunt u nog weten.' Jansen zegt niet meer te weten wie wie belde.

09.33 uur:
Volgens Jansen heeft hij alleen met zijn vrouw en uitgever 'en misschien met mijn kinderen' over het verhoor gesproken. 'Het interesseert niet iedereen evenveel.'

09.29 uur:
Het zijn nog allemaal inleidende vragen nu. Erop gericht om te kijken of Jansen tussen het diner van 3 mei en de verhoren in januari nog contact heeft gehad met een van de procespartijen of met Bertus Hendriks.

09.27 uur:
Het gaat nu over de verklaringen van de drie getuigen tegenover de rijksrecherche en wie daar toegang tot had. Jansen heeft gisteren zijn eigen verklaring in handen gekregen, en van de andere verklaringen kennis genomen via Nieuwsuur.

09.23 uur:
De rechtbank vraagt of hij voorafgaand aan de rechtszaak nog contact heeft gehad met mensen over de zaak. Jansen: 'Na afloop van een uitzending van Pauw en Witteman hebben wij op het urinoir afgesproken dat wij elkaar altijd konden bellen.' 'Een wat aparte plek', vindt de rechter, 'maar overleggen kun je overal'.

Ook een paar dagen geleden heeft hij nog even contact gehad met Moszkowicz die hem vertelde vooral rustig te blijven en goed te luisteren.

09.22 uur:
Vanaf nu staat arabist Hans Jansen onder ede. Hij heeft de eed afgelegd.

09.20 uur:
'Ik zie dat u aantekeningen voor u heeft liggen?', vraagt de rechter. 'Het is niet de bedoeling dat u gaat voordragen uit eigen werk.' Jansen wordt verzocht de papieren om te draaien, hij moet uit zijn geheugen verklaren.

09.17 uur:
De oudste rechter legt arabist Hans Jansen de procedure uit. Hij wordt vandaag nu niet als getuige-deskundige gehoord, maar moet uit eigen waarneming en naar waarheid getuigen.

09.14 uur:
De man in kwestie, zie onder, wordt op verzoek van de rechter de zaal uitgeleid. Rechter: 'Zit u nu wat rustiger?' Jansen: 'Nou, er wordt veel druk op mij uitgeoefend.'

09.12 uur:
Jansen wil niet in de huidige opstelling blijven zitten, want er zit in de zaal een zekere heer Kreek die heeft schriftelijk aan de site Hoeiboei laten weten dat Jansen als 'een varken geslacht moet worden'. Jansen zegt zich niet veilig te voelen met Kreek achter zich. 'Ik zit liever in een cel dan ongewapend met mijn rug naar deze meneer toe.'

09.10 uur:
Eerst wordt Jansen, dan Schalken, dan Hendriks gehoord. De getuigen zitten aan de zijkant op gewone stoelen achter een tafeltje.

Jansen wordt als eerste gehoord, de anderen gaan naar een ander kamertje waar contact met de buitenwereld onmogelijk is.

09.08 uur:
De rechter legt nog even de voorgeschiedenis uit van deze bijzondere zittingsdag. Jansen mocht niet worden gehoord over het etentje, waarbij Schalken, Hendriks en Jansen aanwezig waren, en waar Schalken Jansen gepoogd zou hebben te beïnvloeden. Daarop werd de vorige rechtbank gewraakt. De rechter: 'Ik vertel u niets nieuws, maar het lijkt me goed het hier even te herhalen.'

09.05 uur:
Op de getuigenbank zitten rechter Schalken en zijn raadsman, Bertus Hendriks en Hans Jansen.

09.04 uur:
Telefoons mogen niet 'rinkelen' van de rechter, en de camera's moeten uit, als hij dat zegt.

09.02 uur:
De zitting is geopend.

08.50 uur:
Geert Wilders lijkt er geen zin in te hebben vandaag. Hij twitterde vanmorgen: 'Weer eens op weg naar rechtbank Amsterdam. Zal blij zijn als dit waanzinnige circus voorbij is. Vandaag getuigenverhoor deelnemers "etentje"

08.47 uur: Even het geheugen opfrissen: het etentje leidde uiteindelijk tot wraking van de rechtbank en tijdelijke stopzetting van het proces tegen Wilders, die terechtstaat voor haatzaaien en groepsbelediging wegens ras.

Maar waarom was dat etentje zo curieus? Schalken was een van de raadsheren van de kamer van het gerechtshof die de opdracht tot vervolging van Wilders heeft gegeven. Het vermoeden bestaat dat hij tijdens het diner arabist Jansen, kort voordat die als getuige in de zaak-Wilders zou worden gehoord, zou hebben willen beïnvloeden. Jansen zegt overigens dat hij niet door Schalken beïnvloed is, maar daar gaat het niet om. Het gaat om de eventuele poging.

Bram Moszkowicz (links) en Geert Wilders in de rechtbank. Beeld ap
Beeld anp
Beeld anp
Geert Wilders in de rechtbank Beeld reuters
Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden