Het probleem van vrouw zijn in Afghanistan

GroenLinks-Kamerlid Farah Karimi trekt haar hoofddoek voor de zoveelste maal over haar haren. Ze is in Afghanistan, en dat betekent opletten: nooit een hand geven aan een man, niet praten met de (mannelijke) chauffeur, armen, benen en haren bedekt houden....

Maud Effting

Voor de documentaire Stem vanachter de sluier (Het andere gezicht) trok Karimi met een filmploeg naar vluchtelingenkampen in Pakistan en Afghanistan. Doel van de documentaire was aanvankelijk een portret van Karimi, die zelf tien jaar geleden vanuit Iran naar Nederland vluchtte. Maar gaandeweg werd de film een verslag van de situatie van vrouwen in vluchtelingenkampen.

Die situatie is schrijnend, ontdekt Karimi. In een kamp in Pakistan, dat ze bezoekt, moeten de vrouwen zelfs betalen voor het drinkwater dat door vluchtelingenorganisaties wordt geleverd. Corruptie, aldus de vrouwen. En in Afghanistan zitten de vrouwen werkloos thuis; de Taliban verbiedt hun te werken. Ondanks hun moeilijke positie komen ze zelf met hun klachten: 'Ik hoefde niemand te vragen', zegt Karimi.

Toch verliep het maken van de documentaire niet gladjes. Zowel in Pakistan als in Afghanistan gaven de autoriteiten geen toestemming om te filmen. Bovendien staan mannen vaak niet toe dat hun vrouwen voor de camera verschijnen. Om Afghanistan binnen te komen, deed maker Gert Corba zich voor als toerist. Vervolgens werd hij ondervraagd. 'De kunst', vertelt Corba, 'is om bij die ondervragingen een ingewikkeld verhaal te houden, zodat de douanier je niet helemaal begrijpt. Omdat hij zich daarvoor schaamt, zet hij uiteindelijk een stempel. En kun je naar de volgende toe.' Op de terugweg vermeed hij wijselijk de Afghaanse douane.

In de documentaire wordt Karimi herhaaldelijk boos. Ze praat met de autoriteiten over corruptie, en met mannen over de positie van de vrouw. Ook maakt ze zich kwaad over de houding van de politiek. Nederlandse politici, zegt Karimi, praten over opvang in de regio alsof ze iets nieuws hebben ontdekt. Maar 70 à 80 procent van de vluchtelingen daar is analfabeet, vertelt ze. 'Zij hebben geen affiniteit met Europa. Zij blijven daar, en ze proberen gewoon te overleven.'

De problemen die de documentaire aanstipt, zijn ernstig. De Afghaanse vluchtelingen krijgen bovendien nauwelijks aandacht in de media. Maar de makers laten de ervaringen van Karimi te veel links liggen. Of het iets uitmaakt dat ze zelf vluchteling was, wordt niet duidelijk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden