Het politieke isolement van Hamas is compleet

Een regelrechte oorlog tussen Israël en Hamas dreigt. Biedt de onderhandelingstafel nog uitkomst?

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu kan het niet vaak genoeg zeggen: híj heeft de oorlog niet gewild. Maar hij kon niet anders dan de opdracht geven tot krachtig militair ingrijpen, want het bleef maar raketten regenen op zijn land. Welke staat ter wereld zou dat tolereren, luidde zijn retorische vraag.

Kort nadat de luchtmacht begin deze week tientallen aanvallen had uitgevoerd op doelen in de Gazastrook, zei de premier: 'Israël is niet gebrand op een oorlog, maar de veiligheid van onze burgers is de voornaamste zorg.' Hij wees erop dat hij aanvankelijk pleitte voor kalmte, maar dat de machthebbers van Hamas in Gaza daaraan geen boodschap hadden. Terwijl Israël probeert 'de militaire infrastructuur' van Hamas uit te schakelen, is de extremistische beweging erop uit dood en verderf te zaaien onder Israëlische burgers.

Veel Israëlische commentatoren, en niet alleen ter rechterzijde, oordelen mild over Netayahu. Ze spreken over een militaire confrontatie met Hamas 'die Israël niet wilde'. Daarbij passen wel een paar kanttekeningen. In de regeringsploeg gingen steeds meer stemmen op om Hamas zwaar te treffen. Ministers vertolkten het verdriet en de woede van veel Israëlische burgers over de moord op drie ontvoerde tieners, die alom - ook door de premier - zonder aarzelen werd toegeschreven aan leden van de Hamasbeweging. Pas de laatste dagen sijpelen in de media berichten door dat een Hamas-cel op de Westelijke Jordaanoever op eigen houtje heeft gehandeld; zonder medeweten of instemming van de Hamasleiders in Gaza, tegen wie de huidige militaire operatie is gericht.

De officiële rechtvaardiging van de aanhoudende bombardementen ligt dan ook in de raketbeschietingen vanuit Gaza. Daardoor heeft, nog steeds volgens Israëlische media, inmiddels al bijna de helft van de bevolking de schuilkelders moeten opzoeken. Een beangstigende ervaring, maar het zijn de Palestijnen die tientallen dodelijke slachtoffers te betreuren hebben, onder wie veel vrouwen en kinderen.

Het heeft er niettemin alle schijn van dat Hamas liever oorlog wil dan Israël. Hamas heeft - mensenlevens daargelaten, om het cynisch te formuleren - niets te verliezen. De Gazastrook, die Hamas in 2007 veroverde op de Fatahbeweging van president Mahmoud Abbas, is een in elk opzicht geïsoleerd stuk land. Was het dichtbevolkte kustgebied al jaren afgegrendeld door Israël, Egypte gooide de grens dicht nadat het leger onder Abdel-Fattah al-Sisi vorig jaar de islamistische president Mohamed Morsi had afgezet. Hamas kon het goed vinden met Morsi. Na zijn gedwongen vertrek bleek Hamas op het verkeerde paard te hebben gewed. Egypte vernietigde talrijke tunnels waarmee Hamas zich niet alleen van voedsel verzekerde, maar ook van wapens. Dat er vanuit Gaza ook wapens náár Egypte werden gesmokkeld die in handen vielen van moslim-extremisten was de nieuwe militaire leiders in Caïro een doorn in het oog.

Even droomden Hamasleiders zelfs van een eigen ambassade in de Egyptische hoofdstad, maar ook hun politieke isolement is nu compleet. Voor het Westen zijn ze geen gesprekspartner, laat staan voor Israël. De aankondiging van een soort 'eenheidsregering' van Hamas en Fatah, enkele maanden geleden, leidde tot felle reacties van Israëlische zijde. Het toonde volgens Israël eens te meer aan dat met de Palestijnen geen vrede kan worden gesloten, want Hamas is uit op de vernietiging van de Joodse staat.

De ironie wil dat de door Israël 'ongewenste' strijd die nu gaande is, Hamas uit het politieke isolement kan verlossen. Een wapenstilstand, waarop de internationale gemeenschap aandringt, is alleen mogelijk als Hamas aan een of andere onderhandelingstafel gaat zitten. Dat gebeurde ook in 2012, tijdens een grootschalig gewapend treffen tussen Israël en Hamas. De Egyptenaren bemiddelden en na ruim een week was er een staakt-het-vuren. Ook ditmaal heeft Egypte zijn goede diensten aangeboden. Maar anders dan destijds hebben de Egyptenaren geen haast. Ze zullen er niet rouwig om zijn dat Israël Hamas eerst een kopje kleiner maakt.

Dat geldt ook voor de Palestijnse president Mahmoud Abbas, die dolgraag zijn gezag zou willen herstellen in Gaza. Bij het geweld van de afgelopen dagen steekt de relatieve rust op de Westelijke Jordaanoever, waar Abbas zetelt, gunstig af. Maar hoe langer de strijd duurt, met een groeiend aantal slachtoffers onder de Palestijnen, hoe groter de kans dat ook daar de vlam in de pan slaat.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden