Column

'Het pleidooi van Pechtold voor Europa is hilarisch'

Alexander Pechtold probeert jongeren het belang van Europa uit te leggen. 'Maar zijn uitleg illustreert Het Grote Ongemak over Europa', betoogt Volkskrant-columnist Pieter Hilhorst.

Lijsttrekker Alexander Pechtold (L, D66) loopt over het festivalterrein tijdens zijn verblijf op Lowlands, waar hij is voor een debat met bezoekers van het muziekfestival. Lijsttrekkers en andere prominente politici van verscheidene partijen bezochten het festival op de derde en tevens laatste dag. Beeld anp

Hoe leg je aan jongeren het belang van Europa uit? In het zomergesprek op Politiek 24 gaat Alexander Pechtold de uitdaging aan. Hij stapt op een paar jongeren af en vraagt waar ze op vakantie zijn geweest. De jongeren antwoorden dat ze in Griekenland waren. Pechtold rekent ze voor dat ze tien jaar geleden wel 10 euro moesten betalen om 10 minuten naar huis te bellen. Door Europa is dat nu nog maar 2 euro. Tel uit je winst. En door Europa zitten de oorlogsmisdadigers Karadzic en Mladic nu vast in Scheveningen. Het pleidooi van Pechtold voor Europa is hilarisch. Al die miljarden die we in het noodfonds pompen zijn welbesteed, want door Europa kunnen we goedkoper bellen!

De uitleg van Pechtold illustreert Het Grote Ongemak over Europa. Dat ongemak is er niet alleen bij voorstanders van Europese samenwerking. Het is er ook bij criticasters van Europa. Zij staan niet zozeer met hun mond vol tanden, maar moeten permanent op hun hoede zijn voor de consequenties van hun stoere taal.
Neem de tirade van Henk Kamp tegen de bemoeizucht van Brussel. Hij speelt daarmee handig in op het anti-Europese sentiment, maar omdat hij tegelijkertijd volhoudt dat Europa heel belangrijk is, ondergraaft hij zijn eigen geloofwaardigheid. Hij legt de dubbelhartigheid van de VVD bloot. Voor het thuisfront mopperen als een PVV'er en in Brussel opereren als een D66'er.

Statement
Ook Emile Roemer kan niet voluit tegen Europa ageren. In het FD riep hij dat hij een eventuele boete van Brussel bij overtreding van de begrotingsafspraken niet gaat betalen. Om vervolgens op zijn dreigement terug te komen en te zeggen dat hij alleen een statement wilde maken. Roemer schrikt terug voor de logica van zijn eigen woorden. Als Nederland zich niet aan de begrotingsregels hoeft te houden, dan gelden die ook niet meer voor andere landen.

De SP heeft eerder zo'n pirouette gemaakt door tegen het noodfonds te stemmen, maar wel voorstander te zijn van hulp aan zwakke eurolanden door de Europese Centrale Bank. Roemer kon niet goed duidelijk maken waarom hij via die route wel miljarden naar het zuiden wil sluizen. Hoe groter de kritiek op Europa, hoe groter de kans dat de euro wordt opgeblazen. En dat wil de SP ook niet op zijn geweten hebben.

Implosie
De enige die van dit ongemak geen last heeft is Wilders. Hij kiest onomwonden voor een Europese implosie. Maar hij kan dat alleen doen omdat hij weet dat hij zijn zin niet krijgt. Zo kan hij verbloemen wat zo'n implosie van Europa kost. Hij heeft geen last van ongemak omdat hij zich niet laat afleiden door de economische realiteit. Zelfs de Eurosceptische Martin Sommer heeft afgelopen zaterdag in zijn column toegegeven dat het uiteenvallen van de euro alleen maar rampspoed oplevert.

De Europese crisis is zonder meer het belangrijkste politieke onderwerp van deze tijd. Maar door het Grote Ongemak zullen de verkiezingen er niet over gaan. Geen enkele partij heeft een wervend verhaal. Dat komt omdat elke oplossing Nederland geld kost, maar het laten escaleren van de eurocrisis Nederland nog veel meer geld kost.

Voortmodderen lijkt dus de enige oplossing. Maar wie voert enthousiast campagne voor voortmodderen? Wie durft vol verve te verdedigen dat de ene manier van voortmodderen net iets minder slecht is dan de andere? In de Groene Amsterdammer van 16 augustus werden tien mogelijke oplossingen voor de crisis besproken. Elk voorstel heeft grote nadelen. Ik ben wel gecharmeerd van het voorstel van econoom Ivo Arnold voor renteverevening. Nederland betaalt nu een heel lage rente voor de staatsschuld. In zijn plan schenken rijke landen een deel van dit voordeel aan de zwakke eurolanden. Maar geen enkele politieke partij heeft dit voorstel omarmd. En dus blijft een zinnig debat over alternatieven uit. De Britse schrijver E.M. Forster schreef ooit dat hij maar twee keer wilde juichen voor de democratie. Drie keer vond hij overdreven. Met Europa is het nog slechter gesteld. Het is twee keer zuchten, een keer slikken.

Meerderheid
Europa zal dus niet het grote onderwerp worden van deze verkiezingscampagne. Maar bij de formatie staat het onderwerp dubbel en dwars op de agenda. Zowel Rutte als Roemer hebben Pechtold nodig om aan een meerderheid te komen in het parlement. En dus is het de vraag hoeveel euroscepsis ze voor samenwerking met D66 willen inleveren. Het debat brandt dan onherroepelijk los. Het is eerlijker dat debat niet aan de onderhandelingstafel, maar in de campagne te voeren. Maar dan moet het wel over meer gaan dan de prijs van mobiel bellen.

Pieter Hilhorst is politicoloog en columnist voor de Volkskrant.


 
De enige die van dit ongemak geen last heeft is Wilders
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden