HET PERSOONLIJKE IS MAAR AL TE POLITIEK

BIJ wijze van kerstoverweging vraagt de Volkskrant vandaag uw aandacht voor 'de grenzen van ik'. Dat treft, want op geen enkele plek in Nederland is de mens zozeer met zichzelf bezig als hier bij ons op het Binnenhof....

Ter inspiratie pak ik Retour Nijmegen-Den Haag van Marjet van Zuijlen er even bij. Het valt - echt waar - open op bladzijde 23. Citaat:

'Ik ben verdrietig. Ben ik verstandig bezig? Het antwoord kan alleen maar ontkennend zijn. Vanaf januari word ik zwaarder en zwaarder. Twee verlangens zitten elkaar in de weg. Een professionele ambitie en de wens een harmonieus, rustig leven te leiden. Ik ben nog te weinig los van oordelen en meningen van anderen om voor mezelf te kiezen. Nu waarschuwen mijn lichaam en mijn geest me precies op tijd. Even een dagje thuis en ik kan 'er' weer tegenaan. Waar leidt dit toe? De kortademigheid, het scoorgedrag, ik word er moe en verdrietig van.'

Van Zuijlen heeft haar conclusies getrokken. Na zes jaar vechten koos ze voor zichzelf en tegen de Haagse kippendrift. Velen vonden het verraad aan de publieke zaak. En dat voor een meisje van 33. Die kritiek, het hevigst geuit door kalende en/of grijzende mannen, is te gemakkelijk. Ze getuigt van onbegrip voor de leefwereld van een nieuwe (politieke) generatie.

De memoires van de ex-politica van de PvdA vormen vanwege die leefwereld een waardevolle bron. Van Zuijlen identificeert zich met de jonge, goedopgeleide twintigers en dertigers die hun kansen beproeven in de snelste sectoren van de arbeidsmarkt.

Het zijn mensen die haast hebben, want er valt nog veel te beleven en te genieten. Ze kijken voortdurend om zich heen of het ergens anders nóg leuker is. Ze kiezen niet voor het één of het ander, maar voor het één én het ander.

Ze werken hard, maar niet voor later. Ze weten dat ze heel goed in de markt liggen. Ze vormen een post-calvinistische generatie die van uitstel van behoeftenbevrediging niet wil weten. Het leven moet nú zinvol, spannend en de moeite waard zijn.

Dat geldt ook voor het leven in de politiek. Vandaar dat jongere Kamerleden, maar ook parlementaire journalisten, aandacht vragen voor menswaardige arbeidsomstandigheden, voor zwangerschapsverlof en kinderopvang. Ze hebben als het ware een geheime partij opgericht: Leefbaar Binnenhof.

Ik vind het prima. Het is heel goed om een aantal jaren op het Binnenhof door te brengen. Goed voor je netwerk, voor je inzicht in de werking van de macht, voor je algemene ontwikkeling. Maar we moeten vooral niet denken, realiseren de jongeren zich beter dan de babyboom-generatie, dat het Binnenhof de cockpit van Nederland is.

Regeren is achteruitzien. Dat bleek dit jaar bij de twee opmerkelijkste gebeurtenissen: de affaire-Peper en de vuurwerkramp in Enschede. De uitvoering en het toezicht daarop is vandaag de dag veel belangrijker dan het beleid en het programma.

Daarmee verschuift het zwaartepunt in politiek en bestuur in de richting van de toezichthouders, zoals de Ctsv in de sociale zekerheid en de 'kartelpolitie' NMa, en de inspecteurs (zie het interessante stuk 'Het nieuwe gezag van Nederland' in Vrij Nederland van deze week). Kortom: de relativerende houding van de jongere generatie Binnenhofbewoners sluit goed aan bij het functieverlies van de Haagse beleidsmachine.

Hoewel ik dus begrip heb voor Marjet van Zuijlen en andere Binnenhofverlaters, is het niet te hopen dat de jongeren het allemaal voor gezien houden. Want dan ontaardt de politiek in een middle aged racket, een kartel dat de belangen van de oudere generaties afschermt van de boze buitenwereld. Ik herinner aan het gevecht van Van Zuijlen om de winkels op zondag open te krijgen en aan haar klinkende overwinning op de VARA-lobby ter bescherming van de verzuilde belangen van de publieke omroep. Het overbruggen van de kloof tussen het persoonlijke leven van de 21ste en de politieke agenda van de twintigste eeuw was haar, onuitgesproken, missie.

Dus als de parlementariërs hun ouderschapsverlof goed geregeld hebben, wordt het tijd voor het persoonlijk welbevinden van de kiezer. Werp een blik op uw salarisstrookje en u realiseert zich onmiddellijk dat de Duits-Britse liberale denker en politicus Ralf Dahrendorf geen ongelijk had:

'De verzorgingsstaat pakt een groot deel van het inkomen van de mensen af en vertelt hen waaraan het moet worden besteed, terwijl hen slechts wat zakgeld wordt gelaten om vrij te besteden. De volwassen maatschappij van vrije burgers heeft haar volwassenen weer tot minderjarige burgers gemaakt.'

Dat lijkt me een mooie kerstoverweging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden