Het paard, de ruiter en de media

In het blad dat ter redactie vaak smalend de Donald Duck voor volwassenen wordt genoemd, Voetbal International, staat deze week een foto van het geslaagde Feest der Verbroedering: Co Adriaanse en de pers....

De schaal broodjes is nog onaangeroerd. Adriaanse is aan het woord. Wij schrijven en luisteren. Op de achtergrond hangen foto's van het nieuwe, nog te bouwen stadion van AZ. Midden op de tafel staat een lullig bloemstuk. Alles klopt.

Het Noordhollands Dagblad kijkt naar Adriaanse zoals je naar een totaal onbegrijpelijk toneelstuk kijkt: geïnteresseerd - je hebt er nu eenmaal voor betaald - en zonder te laten merken dat je er geen barst van snapt. Zelf was ik ook nogal verbaasd.

'Ik wil mezelf niet veranderen, maar zal voortaan wel heel vriendelijk en open voor jullie zijn.'

Gatverdamme, moet je dan denken, maar we dachten het niet, want Adriaanse is Adriaanse en voor de media is er geen leukere trainer dan hij.

Dat een minzaam lachje of een cynische ondertoon ontbrak, maakt de uitspraak nog opzienbarender. We kregen allemaal een hand van hem en toen De Telegraaf zei dat we geen koppen maken, maar ze wel afhakken, vielen we elkaar lachend in de armen. Adriaanse lachte hard mee.

Ooit, tijdens een overpeinzing op een Franse Alp, moet Adriaanse tot de conclusie zijn gekomen dat de macht van de pers oneindig is en dat hij daar maar mee moet leren leven. Ik zie een knapperend haardvuur voor me en een glas goede wijn, plus een paar pantoffels. Het sneeuwt.

Adriaanse draait de wijn rond in zijn glas en trekt de conclusie dat de media er voor een groot deel voor verantwoordelijk zijn dat hij door Ajax is ontslagen. Als hij dat in Alkmaar zegt, ben ik ervan overtuigd dat hij de plank misslaat. Nu ben ik daar niet meer zo zeker van.

Een paar weken voordat Ajax hem ontsloeg, vroeg de Amsterdamse zender AT 5 aan Adriaanse of hij genegen was Van Basten aan de technische staf toe te voegen. Dat was hij niet. Een dag later werd Adriaanse daar door enkele kranten over geïnterviewd.

Hij prees Van Basten uitbundig, opnieuw, als mens en als voetballer, maar zei ook dat een succesvolle loopbaan als speler niet garandeert dat je ook als trainer de top zult halen. Zonder een goede opleiding is het onbegonnen werk.

Letterlijk zegt Adriaanse: 'Een goed paard is geen goede ruiter.' Een paar kranten publiceerden de uitspraken; niet alleen die ene over het paard en de ruiter, maar ook het deel waarin Adriaanse Van Basten lof toezwaait.

Dit is wat ik de eerste lijn noem: de stukken in de kranten. Vervolgens komt de tweede lijn in actie.

Columnisten beginnen stukjes te schrijven en de affaire - het is inmiddels een affaire geworden - wordt besproken op televisie. De nuance verdwijnt volkomen. Wat overblijft is een trainer met een grote mond (Adriaanse) die het in zijn hoofd heeft gehaald een icoon van het Nederlandse voetbal (Van Basten) grof te beledigen.

Hoe meer er op televisie wordt gewauweld, hoe meer de werkelijkheid een karikatuur wordt. (Zondagavond weer eens gekeken. Adriaanse was in Alkmaar anderhalf uur aan het woord, en nog begrepen we de helft niet. Maar zij kijken, een enkeling uitgezonderd, voor de uitzending even snel naar pagina 601 en weten meer van Adriaanse en zijn beweegredenen dan Adriaanse zelf. Knap hoor.)

De gevolgen zijn nu niet meer te overzien. De Telegraaf neemt het op voor Van Basten. (Wie aan Van Basten komt, komt aan Cruijff, en wie aan Cruijff komt, komt aan chef-voetbal Jaap de Groot.) Adriaanse heeft zich schandalig gedragen. De vloek wordt definitief uitgesproken: hakken die kop.

Een jaar later zegt voorzitter Van Praag in NRC Handelsblad het volgende: 'Hij werd niet ontslagen op sportieve gronden, want we lagen op schema.' Dit is op zich al een verbazingwekkende mededeling, zoals de supporters zullen beamen.

Het wordt nog véél erger: 'Wel om zijn laatdunkende uitspraken over Van Basten en Rijkaard. Je kunt onmogelijk de idolen van je club afserveren.' Hier hadden wat mij betreft wel enige kanttekeningen bij geplaatst mogen worden.

Ten eerste: de opmerkingen over Rijkaard - die hij een beunhaas noemde - maakte Adriaanse toen hij trainer van Willem II was; als de club daar echt zo zwaar aan tilde, had Ajax een ander moeten contracteren.

Ten tweede: Adriaanse heeft over Van Basten geen laatdunkende uitspraak gedaan. Niet één. Dat is wat sommige media en televisietypes ervan hebben gemaakt.

Ik roep Marco van Basten als kroongetuige op. Meerdere malen verklaarde hij dat hij het nut van het volgen van de trainerscursus niet inzag. In het onlangs verschenen nummer van De Ajacied zegt hij: 'Daar ben ik wel op teruggekomen. Ik zie nu pas echt het nut hiervan in en ik ervaar dat ik een hoop te leren heb. Dus dat is echt wel goed zo.'

Dat een gesjeesde prof als Wim Koevermans hem zou gaan onderwijzen, was helemaal om je dood te lachen. Van Basten nu: 'Ik leer veel van hem. Dat is wel frappant. (...) Als je hoort hoe hij besprekingen houdt, hoe hij over voetbal praat, dat is wel indrukwekkend. Hij is daar heel ver in.'

Mooie woorden, maar voor Adriaanse kwamen ze veel te laat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden