Het oude fietsen

Als telg uit een typisch Noord-Hollands geslacht heb ik nooit veel gehad met wielrennen. In mijn jongensdagen was het een enigszins verdachte sport die exclusief werd beoefend in zuidelijker provincies (bij ons ook wel bekend als de generaliteitslanden), zoals je voor kaatsen naar Friesland moest, en voor lawntennis helemaal naar...

Zulke dingen zitten diep.

Ik herinner me het jaar waarin de Tour de France in Amsterdam mocht beginnen: 1954. We hadden de eer geloof ik te danken aan het feit dat we een jaar tevoren het ploegenklassement hadden gewonnen, en waarschijnlijk ook nog een beetje aan de wijze waarop Wim van Est in 1951 met gele trui en al zo mooi in het ravijn naast de Aubisque was gevallen.

In de avond vóór de start heb ik de stemming in de stad gepeild, om daar verslag van te doen in Het Algemeen Handelsblad. Dat was weliswaar - de naam zei het al - een tamelijk saaie krant, maar ze kon het evenement moeilijk negeren.

Ik vond er weinig aan. In het centrum hing een kermisachtige ambiance, die mijn oude vooroordelen bevestigde. Fietsen en braderieën had ik altijd al met elkaar geassocieerd. Het aardigste had misschien de ontmoeting kunnen zijn met Maurice Garin (1871-1957) die in 1903 de allereerste Ronde van Frankrijk had gewonnen. De oude man was door de organisatie tentoongesteld in een bovenzaaltje van het City Theater (vraag me niet waarom in godsnaam dáár), maar hij zei niets. Met stomheid geslagen, denk ik, keek hij langs de tientallen wielrenreporters die door mekaar heen schreeuwden met maar één vraag: wat er toentertijd door hem heen was gegaan.

Belangstelling voor de Tour kreeg ik eigenlijk pas in de latere jaren tachtig van de vorige eeuw, toen de Amerikaan Greg Lemond was opgestaan en drie keer winnaar werd. Lemond maakte definitief een eind aan de armoedzaaierigheid die sinds 1903 om de wielerwereld had gehangen. Van onze eigen helden uit de jaren vijftig begreep ik altijd dat ze ' s winters wat turf staken waarmee ze hun huisje in de buurt van de Belgische grens nét warm konden krijgen. Maar in het voorjaar begonnen ze op Fongersachtige rijwielen aan de grote koersen, en verdienden ze soms wel drieëntachtig gulden per maand, alvorens in afgronden te vallen.

Greg Lemond was de eerste fietser die zich een jaarsalaris van een miljoen liet uitbetalen. Net als Lance Armstrong had hij een erge ziekte gehad, en hij was per ongeluk ook nog een keer neergeschoten door een jachtvriend - maar dat maakte niks uit. Kanker, ernstige virale besmettingen, hersendood desnoods, maar vanuit hun sterfbed regelden ze een perfecte verzameling ploegmaats met wie ze, als het juli was geworden, drie weken lang de paden op, de lanen in, de bergen over fietsten, zonder de concurrentie een schijn van kans te geven.

In de wielerjournalistiek houden ze niet van zulke winnaars. Jacques Anquetil, Eddy Merckx en Bernard Hinault werden nog verdragen omdat je altijd de turfsteker in ze bleef herkennen. In Armstrong nooit. Hugo Camps, de gemankeerde troubadour van het sportproza, voorspelde nog vorig jaar dat Armstrong de Tour nooit voor de zesde keer zou winnen. Zijn armzalige Vlaamse schietgebed werd niet verhoord. Armstrong wint ' m zaterdag voor de zevende keer.

In de stem van Mart Smeets klinkt dagelijks het innige verlangen mee dat 'der Jan' één keer Lance inhaalt. 'Der Jan' is een Duitse loser die nu al weer zeventien koersdagen achtermekaar met de tong uit zijn mond achter Armstrong heeft aan gefietst, en die er tot het einde der tijden niet voorbij zal komen.

Zo zie je dat wielrennen bijna een eeuw lang zoiets geweest is als vroeger schaatsen, toen de kampioen na een half uur nóg de tien kilometer niet had uitgekrabbeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden