Het onzichtbare licht

Retroquiz aflevering 3 alweer. U weet het: als u zes weken lang de juiste twaalf antwoorden vindt, dan gaan wij intussen, met een expert in de arm, op zoek naar de geschikte hoofdprijs: een begerenswaardig designmeubel uit halverwege de vorige eeuw. Kandidaat 3: de PH Artichoke van Poul Henningsen.

Deze lamp in de vorm van een flinke artisjok is er eentje in de categorie: die zou ik héél graag ooit willen hebben, maar is helaas bijna niet te betalen. 'Een meesterwerk', zucht Yolanda Chatzimarkos.


De PH Artichoke is een klassieker uit de Scandinavische designersstal, ontworpen door de Deen Poul Henningsen (schrijver, architect, uitvinder, schilder) en geproduceerd door Louis Poulsen.


De lamp is gemaakt in 1958 voor het Langelinie Paviljoen, een restaurant in Kopenhagen. Daar hangen de originele lampen nog steeds. De Engelse naam verwijst naar de vorm van de groente, de Denen noemen de lamp de PH Kugle (denneappel).


Chatzimarkos roemt dit ingenieuze ontwerp. 'Hij is gemaakt van 72 bladeren op 12 bogen, maak dat maar eens, hè. Door de overlappende bladeren geeft de Artichoke indirect licht, heel mooi en warm. Als je bedenkt dat Henningsen de lamp vijftig jaar geleden ontwierp. En hij is nog steeds modern.'


Wat bijzonder is aan het design: van welke hoek je ook naar de PH Artichoke kijkt, de lichtbron is onzichtbaar achter de koperen bladeren. De lamp wordt trouwens ook gemaakt met mat, gelakt of geborsteld staal. 'Die kleurschakering', zegt Chatzimarkos, 'zo mooi.'


De Artichoke is nieuw nog steeds te koop; wie online even goed zoekt, komt vele exemplaren tegen, meestal rond de 8.000 euro. Maar Chatzimarkos is eigenlijk alleen geïnteresseerd in een vintage PH Artichoke, die zomaar nog een paar duizend euro duurder is. 'In mijn ogen is deze lamp dat zeker waard', zegt ze. 'Het is zo'n mooi, exclusief en tijdloos item. Bovendien: een lamp hangt, die wordt niet zo intensief gebruikt als een stoel of een tafel, dus die blijft mooi. Je moet het eigenlijk zien als een belegging. Als je een vintageversie van deze lamp vindt, moet je echt heel blij zijn. Stel dat je hem nu koopt voor 7.000 euro, dan kun je hem over vijf jaar zeker voor 10.000 verkopen. Op de bank krijg je dat niet.'


ONZE EXPERT

De Belgische Yolanda Chatzimarkos (42) was managementassistente maar specialiseerde zich stilaan in het verzamelen van vintagemeubels, vooral uit de jaren zestig en zeventig.


Sinds 2010 bestiert ze de website vintagevillage.be.


Poul Henningsen (1894-1967)


Lamp PH Artichoke


1958


Nieuw vanaf 8.000 euro, vintage duurder


QUIZ

1. Om warm te draaien: filmnamen. Uit welke film? Travis Bickle, Han Solo, Hubbell Gardiner, Biggus Dickus, Jenny Cavalleri

E Taxi Driver, Star Wars, The Way We Were, Life of Brian, Love Story


J Life of Brian, The Way We Were, Taxi Driver, Love Story, Star Wars


H Star Wars, Life of Brian, The Way We Were, Taxi Driver, Love Story


L The Way We Were, Taxi Driver, Star Wars, Love Story, Life of Brian


2. Retrodesign, deze Fatboy. Een combi van twee designklassiekers: de zitzak (geboortejaar 1968) en blomkes (geboortejaar 1964) van welk noordelijk designhuis?

C Noki Noki


K Marimekko


P Helsinko


E Lanfin


3. Wie is het covermodel?

U Raffaella Carrà


X Bo Derek


V Farrah Fawcett


K Amanda Lear


4. We zouden zelfs zeggen: 'Wie is het covermodel?'

L Twiggy


N Françoise Hardy


H Angela Bowie


R Petula Clark


5. Je had stijliconen en je had antistijliconen. Neem deze twee. Voor je bekendheid maakte dat trouwens niks uit. Uit een enquête in de jaren zeventig bleek X (links), hoewel leider van een kleine partij, Nederlands bekendste politicus. Premier Biesheuvel werd gezien als de betrouwbaarste. 'Ik ben bekender dan jij', zei X. 'Maar mij vinden ze betrouwbaarder', antwoordde Biesheuvel. 'Ja', zei X, 'maar dat is omdat ze je niet kennen.'

Noteert u de eerste danwel de laatste letter van X' achternaam.


6. Vrouwelijk zitmeubel van Gaetano Pesce (1969). Wat kon ze?

A Zoemen


B Trillen


P Warmte geven


K Plat worden als een dubbeltje


7. Bouwjaar: 1978. Ontwerper: Alessandro Mendini. Naar wie vernoemde hij zijn weelderige armstoel?

S Molière


B Balzac


O Proust


A Couperus


8. Je kon het vloeibaar maken, of hard, je kon het breken, ermee stuiteren, kranten kopiëren en ... enfin, een magisch staaltje chemisch design kwam er uit dat plastic ei. Wat kunt u vertellen over de oorsprong?

O WO II (alternatief voor rubber)


G Ruimtevaart (zwaartekrachtproeven)


W Koude Oorlog (spionagemateriaal)


Y Wederopbouw (stopverftekort)


9. U weet het: als het geen meerkeuzevraag is, gewoon de eerste letter van het gewenste antwoord opschrijven. Zoals van Amerika's eerste multiraciale grote band. Hoofdrol in de ontwikkeling van de soul, funk en psychedelische muziek. Dat kun je wel zien, dat is ...

10. Hoera, 't is

S Lente


O Zomer


Z Herfst


M Winter


11. Iconisch. De

K Persol


P Carrera


D Ray-Ban


T Polaroid


12. 'As black as you can get.' Dat zei Isaac Hayes over zijn getondeerde hoofd op de hoes van Hot Buttered Soul. Opvallend: dat de plaat in hetzelfde jaar verscheen als dat waarin het afrokapsel de westerse wereld begon te veroveren.

O 1964


E 1969


I 1972


U 1975


UITLEG

U noteert de letters die staan vóór de door u gegeven antwoorden. Van de aldus verkregen 12 letters maakt u een woord. Dat woord bewaart u. Na 6 afleveringen mailt u de 6 woorden vóór woensdag 28 augustus naar: zomerquiz@volkskrant.nl.


Inzenders van de 6 juiste (lees: door ons bedoelde) woorden maken kans op het vintagemeubelstuk dat de redactie kiest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.