Het ontslaan van Robert Mueller zou het begin van het einde van Trumps presidentschap kunnen betekenen

Is de inval van de FBI bij Michael Cohen, sinds jaar en dag Trumps persoonlijke advocaat, de druppel die de emmer doet overlopen voor de president?

Beeld ANP

Trump fulmineert al maanden tegen de ‘heksenjacht’ die Mueller en diens team tegen hem op touw hebben gezet, maar de huiszoeking op het kantoor van Cohen heeft hem helemaal razend gemaakt. Cohen staat al jaren bekend als Trumps juridische ‘pitbull’ en is als diens advocaat op de hoogte van allerlei geheimen uit Trumps leven, zowel zakelijk als privé.

Vermoedelijk heeft justitie vooral belangstelling voor de 130 duizend dollar die Cohen vlak voor de verkiezingen in 2016 als zwijggeld betaalde aan Stormy Daniels, een pornoster die zegt dat zij een relatie met Trump heeft gehad. Daarmee overtrad Cohen mogelijk de regels voor campagnebijdragen.

Ook zochten de agenten volgens The New York Times naar documenten over Karen McDougal, een ex-Playboy-model. Zij beweert een jaar lang een geheime affaire te hebben gehad met Trump na de geboorte van diens zoon in 2006. Ze zou 150 duizend dollar zwijggeld hebben gekregen via het bedrijf van een vriend van Trump.

‘Schande!’ en ‘Dit is een heel nieuw niveau van oneerlijkheid’, foeterde Trump. Hij schilderde Mueller en zijn medewerkers af als stelletje ‘bevooroordeelde Democraten’, ook al was het een Republikeinse federale aanklager in New York die opdracht gaf voor de huiszoeking bij Cohen en gaf de verantwoordelijke staatssecretaris Rod Rosenstein persoonlijk zijn fiat. Toch voerde Trump zijn retoriek nog op met de constatering dat het een ‘aanval op ons land' en 'op alles waarvoor wij Amerikanen staan’ was.

Trump als slachtoffer 

Met het in beslag nemen van Cohens mails, sms'jes en andere communicatie begeeft justitie zich op glad ijs, omdat de contacten tussen advocaten en hun cliënten vertrouwelijk zijn. ‘Het verschoningsrecht voor advocaten is dood!’, klaagde Trump in een tweet. Maar kennelijk redeneert justitie dat de contacten over Stormy Daniels buiten Cohens werk als advocaat van Trump vallen: uiteindelijk heeft hij de schikking met de pornoster zelf afgedaan als een vriendendienst waarvan Trump niets wist.

Advocaat Michael Cohen in New York Beeld ANP

Veel aanhangers van Trump geloven heilig dat hun president het slachtoffer is van de ‘deep state’, het ‘linkse’ establishment bij justitie en de inlichtingendiensten dat hem ten val probeert te brengen. Ook een groot deel van de Republikeinen in het Congres vindt dat het tijd wordt dat er een einde komt aan Muellers zoektocht, die net als het onderzoek van speciaal aanklager Kenneth Starr naar president Clintons misstappen steeds verder lijkt uit te waaieren.

Trump aan handen en voeten gebonden 

Toch is het voor Trump moeilijk om zonder kleerscheuren van Mueller af te komen. De president zelf kan hem niet ontslaan, dat moet door de minister van Justitie gebeuren. Maar omdat minister van Justitie Jeff Sessions beloofd heeft dat hij zich verre zal houden van het onderzoek naar de Russische connectie – ‘een heel ernstige fout voor het land’, aldus Trump – moet onderminister Rod Rosenstein het doen. Uitgerekend de man die Mueller heeft benoemd.

Trump stond vorig jaar al op het punt Mueller te ontslaan, maar zag daar toen van af nadat Witte Huis-jurist Donald McGahn had gedreigd op te stappen. Medewerkers van Trump vrezen dat het ontslag van Mueller zal uitlopen op een herhaling van het beruchte ‘Saturday Night Massacre’ in 1973, toen president Nixon het onderzoek naar het Watergateschandaal probeerde te saboteren door de speciale aanklager te ontslaan. Uit protest dienden de minister van Justitie en zijn tweede man hun ontslag in, waarna nummer drie pas bereid bleek speciaal aanklager Archibald Cox te ontslaan. Het politieke bloedbad bezegelde Nixons ondergang.

De Republikeinse senator Lindsey Graham waarschuwde Trump dan ook dat een poging Mueller te ontslaan het ‘begin van het einde van zijn presidentschap’ zal worden. Jeff Flake, een Republikeinse senator die niets van Trump moet hebben, waarschuwde voor een constitutionele crisis die volgens hem ‘onvermijdelijk’ tot een afzettingsprocedure tegen Trump zal leiden.

In plaats van te proberen Mueller eruit te werken zou Trump ook Sessions en Rosenstein de laan uit kunnen sturen en in hun plaats personen benoemen die Mueller in toom houden en zijn onderzoek flink kortwieken. Maar zelfs als hij alle drie eruit werkt, is het lang niet ‘onvermijdelijk’ dat het op een impeachment-procedure zal uitlopen. Daarvoor is een meerderheid nodig in het Huis van Afgevaardigden en dat is momenteel stevig in handen van de Republikeinen.

Het directe gevaar voor Trump is dan ook beperkt, zeker gezien de gepolariseerde sfeer in de Amerikaanse politiek. Er zijn maar weinig Republikeinse Congresleden die het aandurven tegen Trump op te staan, uit vrees zijn achterban van zich te vervreemden. Dat bleek ook al uit de haast waarmee de Republikeinen een punt hebben gezet achter het onderzoek in het Huis van Afgevaardigden naar de banden met de Russen: niets van gebleken.

De verkiezingen 

Het risico is wel dat de Republikeinen bij de Congresverkiezingen in november dit jaar zullen worden afgestraft door de kiezers, als Trump Mueller ontslaat. De Republikeinen wilden de dreigementen van de Democraten met een afzettingsprocedure tegen Trump juist gebruiken om de Republikeinse kiezers te mobiliseren: allemaal naar de stembus om te voorkomen dat de Democraten de meerderheid krijgen en jullie president wordt afgezet!

Als Trump Mueller afschiet, wordt impeachment zeker het centrale thema van de verkiezingen, maar keert het zich vermoedelijk tégen de Republikeinen. Maar ook als de Democraten de macht krijgen in het Huis van Afgevaardigden is het afzetten van Trump nog ver weg: er zijn ook veel Democraten die vinden dat impeachment een instrument is dat alleen in het uiterste geval mag worden ingezet. Bovendien, sommigen zullen aarzelen hun nek uit te steken omdat de klopjacht hoogstwaarschijnlijk op niets uitloopt: voor het afzetten van de president is een tweederde meerderheid in de Senaat nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden