Het onontdekte leven op Mars wacht op de zegen van de accountants

Wetenschappers kunnen niet genoeg krijgen van Mars. Maar voor ze er naar (vroegere) tekenen van leven kunnen speuren, zullen ze eerst iets anders moeten vinden: geld.

Niet alleen Griekenland kampt met een financiële crisis. Ook op 250 miljoen kilometer van Athene dreigen geldproblemen dromen te verstoren. De meest nabije buur van de aarde, Mars, moet langer op nieuwe visite wachten. Door bezuinigingen moeten de Amerikaanse en Europese ruimtevaartorganisaties alle zeilen bijzetten om missies van de grond te krijgen.


Het nijpendst zijn de geldzorgen voor het Mars Science Laboratory. Dat moet in november op weg moet gaan naar de rode planeet. De NASA komt evenwel 44 miljoen dollar (31 miljoen euro) tekort om het rijdende onderzoekslab te lanceren, hebben interne accountants van het Amerikaanse ruimtevaartbureau berekend.


Op een - al meermalen overschreden - budget van 2,5 miljard dollar (1,77 miljard euro) lijkt dat niet meer dan wisselgeld. Maar de NASA moet net als bijna alle overheidsdiensten in de VS al elk dubbeltje twee keer omdraaien.


De boekhouders waarschuwen dat het noodverband van 44 miljoen misschien niet voldoende is om alle problemen de komende vijf maanden uit de wereld te helpen.


Uit het interne onderzoek bleek dat in februari dit jaar 1.200 problemen en mankementen aan het Mars Science Laboratory nog niet waren verholpen. Sindsdien hebben de ingenieurs ruim tweehonderd 'vlekjes' weggewerkt. NASA-woordvoerders geven toe dat het resterende aantal knelpunten aan de hoge kant is, 'maar niet ongebruikelijk voor een complexe missie als deze'.


Mankementen die een lancering zouden kunnen vertragen, zijn grotendeels opgelost, maar zorgen blijven er bestaan rond de robotarm waarmee het ruimtevaartuig steen- en grondmonsters moet nemen. Het gevaar bestaat dat op de robotarm sporen van de aarde zullen meeliften.


De NASA zegt dat er een oplossing is gevonden die de kans op besmetting moeten verkleinen. Maar de controleurs betwijfelen of die aanpassing voltooid wordt voor het Mars Science Laboratory eind deze maand naar Florida wordt verscheept ter voorbereiding van het vertrek.


De ruimtevaartorganisatie, waar vertraging in het dna lijkt te zitten, zegt dat het resterende werk niet zal leiden tot nieuw oponthoud. 'Tot zover liggen we helemaal op schema', reageerde projectleider Dave Lavery op het onderzoeksrapport. Verdere vertraging zullen de bijkomende kosten laten oplopen tot liefst 570 miljoen dollar.


Uitstel is het Mars Science Laboratory niet vreemd. De robot zou oorspronkelijk in 2009 vertrekken. Maar de lancering werd in 2008 met drie jaar opgeschort, omdat bij tests bleek dat het hitteschild faalde. Dat schild moet de gevoelige apparatuur beschermen tegen de wrijvingshitte bij de afdaling in de dampkring van Mars. Ook de mechaniek van de wielen en de robotarm vertoonde ernstige kuren.


De keuze viel drie jaar geleden noodgedwongen op een datum in 2011, omdat posities van de aarde en Mars dan weer het gunstigst zijn. De sonde moet nog altijd 200 miljoen kilometer overbruggen. Als de 900 kilogram wegende robot in november op pad gaat, bereikt hij Mars volgend jaar augustus. Daar moet hij een heel Martiaans jaar meegaan (686 dagen).


Afgelopen week werden er meer details bekend over een andere missie naar Mars, het eerste deel van het tweedelige project ExoMars. De NASA en zijn Europese tegenhanger hebben vastgesteld wat voor onderzoeksgereedschap de eerste satelliet meekrijgt die in 2016 vertrekt.


De afdeling acroniemen heeft weer overuren gemaakt. Voor de stationaire sonde die op de planeet zal landen is DREAMS bedacht. Deze Dust characterization, Risk assessment, and Environment Analyzer on the Martian Surface bestaat uit een bundel instrumenten die de samenstelling en mechanismen van de atmosfeer bestudeert. DREAMS gaat ook, voor het eerst in een halve eeuw exploratie, elektrische velden aan de oppervlakte meten.


Behalve een landingsmodule levert ExoMars 2016 ook een atmosferisch laboratorium af, dat vanuit een baan om Mars twee jaar lang de dampkring zal afspeuren naar stoffen die kunnen wijzen op het ontstaan van leven (of de omstandigheden waaronder dat had kunnen gebeuren). Twee jaar later zullen Amerikanen en Europeanen een robot op wieltjes op de planeet laten afdalen.


ExoMars is een missie uit geldnood geboren. De eerste blauwdrukken kwamen tien jaar geleden van de tekentafel van de ESA. Maar het ambitieuze plan om een groot rijdend laboratorium op Mars te laten rondrijden, sneuvelde toen de grootste geldschieter (Italië) de kraan dichtdraaide. Er volgden gesprekken met de NASA en met het Russische ruimtevaartbureau over samenwerking, die twee jaar geleden uiteindelijk resulteerden in een Europees-Amerikaanse krachtenbundeling. Ook de Amerikanen moesten hun plannen aan hun portemonnee aanpassen.


De kosten voor het tweedelige project zijn voor de Europese kant geraamd op 850 miljoen euro, maar dat bedrag dekt alleen de bouw. Eind dit of begin volgend jaar moeten de lidstaten nog hun zegen geven aan een operationeel budget van 150 miljoen.


Op een ander prijskaartje is niet gerekend. Anders dan bij andere ESA-projecten is er geen marge ingebouwd van 20 procent op (onvermijdelijke) kostenoverschrijdingen.


De Amerikanen hebben hun eigen zorgen. In maart werd een studie bekend waaruit bleek dat de NASA een miljard dollar mist om zijn bijdrage te bekostigen. En net als de Grieken heeft de dienst geen idee of ze dat geld op tijd bij elkaar kan harken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.