Het onderzoek over handelsverdrag-TTIP bestond uit één stelling

Conceptman: blinde vlekken

Conceptmaker Scato van Opstall bespreekt om de week geslaagde en minder geslaagde communicatiepogingen van merken en instanties.

Een demonstrant bij het hoofdkantoor van de Duitse SPD-partij. Foto ANP

Een verkeerde opzet maakt onderzoek zinloos. Tenzij je de kluit wil belazeren.

Een fabrikant van kattenvoer besluit z'n logo op te frissen. Ontwerpers maken allerlei variaties. Aaibare fonts, tikje stoerder. Paars, groen of blauw. De designers zijn voor het radicaalste ontwerp, de baas van het kattenspul wil juist niet te veel veranderen. De echtgenoot van de marketeer heeft een andere voorkeur dan de receptioniste, dus dat helpt ook al niet.

Toch maar een consumententest. Met mock-ups; dat betekent dat je de nieuwe ontwerpen op blikjes plakt. Net echt. Welk logo spreekt jullie het meest aan, was de vraag. De ene na de andere respondent reageert lauw. Tot eentje zegt: 'Die kat op dat etiket, die kijkt gewoon... onaardig. Alsof-ie je zo een haal wil geven.'

Blinde vlek

Poes vervangen, en jawel: een duidelijke voorkeur voor een van de nieuwe logo's kwam tevoorschijn. Het had een haar gescheeld of alle ontwerpen waren afgekeurd, terwijl het echte probleem die gemene poes was. Blinde vlek van de onderzoekers.

Vaker zit de blinde vlek bij respondenten. Als je een positieve mening wilt hebben over iets dat mensen niet weten of niet kunnen begrijpen, stel je gewoon een handige vraag. Zo twitterde Marietje Schaake, Europarlementariër voor D66, dat 74 procent van Nederland voor het handelsverdrag-TTIP is. Enorm ingewikkelde materie, waarover de onderhandelingen in het geheim plaatsvinden. Waar is die 74 procent dan precies vóór? Het onderzoek werd uitgevoerd door Eurobarometer. Deze club hobby- (of lobby-)onderzoekers gaf de argeloze Europese burger één stelling, waarmee hij of zij het eens of oneens kon zijn: 'A free trade and investment agreement between the EU and the USA. Agree / Disagree / Don't know.'

Goed idee?

Mensen denken dan al gauw: vrije handel, da's beter dan onvrije handel. Investeringen: klinkt goed in deze barre tijden. Agreement is geen disagreement. Kun je allemaal moeilijk tegen zijn, toch? Er werd niet gevraagd: 'Mogen bedrijven honderden miljoenen euro belastinggeld eisen als compensatie indien landen hun handelsbelangen in de weg staan?' Of: 'Als wij democratisch besluiten dat we geen GMO, fracking of kernenergie willen, kan dat straks geld kosten. Eens?' Of: 'Wat denkt u van het volgende: bij geschillen komt er geen nationale rechter of parlement meer aan te pas; drie advocaten mogen onderling de uitslag bepalen. Goed idee?'

Die 74 procent voorstanders heeft dus niks meer met fatsoenlijk onderzoek te maken. Heeft Schaake dat zelf echt niet door? Of heeft ze gewoon schijt aan de kiezer? Ik weet niet wat erger is. Ook bijzonder: journalisten heb ik er niet over gehoord, alleen tipgever Arjen Lubach en wetenschapper Chris Aalberts viel het op.

Tot slot raad ik D66 aan een nieuw logo te ontwerpen. Waarbij die D definitief verdwijnt, net als de kleur groen. Als de partij haar nieuwe ontwerpen met mock-up-posters gaat testen, raad ik ook aan ervoor zorg te dragen dat er geen vals kijkende politica op staat.

Foto .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.