Het omslachtige proces van de benoeming van een burgemeester

Sharon Dijksma (PvdA) en Hubert Bruls (CDA) zijn voorgedragen door een vertrouwenscommissie om burgemeester van Nijmegen te worden. Een groot deel van de gemeenteraad is er echter niet van overtuigd dat zij geschikt zijn voor de baan. Liever hebben ze GroenLinks-senator Tof Thissen. Hoe gaat zo'n benoeming eigenlijk in z'n werk?

PvdA-kamerlid Sharon Dijksma is naar voren geschoven om burgemeester van Nijmegen te worden. ©ANP

Wanneer een gemeente een nieuwe burgemeester nodig heeft, verschijnt er een vacature voor de positie in de Staatscourant. De gemeenteraad maakt een lijst van eigenschappen waaraan de gedroomde burgemeester moet voldoen. Deze moet wonen in de gemeente waar hij burgemeester van wordt, of anders er binnen een jaar na de benoeming naartoe verhuizen. De meeste burgemeesters zijn lid van een politieke partij, maar dat is niet verplicht. Belangrijk voor een burgemeester is bijvoorbeeld dat hij boven de politieke partijen staat

De profielschets van de gemeenteraad gaat naar de Commissaris van de Koningin. Deze kiest op basis van het profiel de sollicitanten.

Het lijstje met sollicitanten gaat naar een vertrouwenscommissie, samengesteld uit leden van de gemeenteraad. De commissie mag haar voorkeur uitspreken over de kandidaten. Dat is slechts een aanbeveling. Het is uiteindelijk de gehele gemeenteraad die de kandidaten kiest.

De raad beveelt minstens twee kandidaten aan bij de minister van Binnenlandse Zaken. De minister praat met de kandidaten, maar zal in de meeste gevallen de voorkeur van de gemeenteraad volgen. De Commissaris van de Koningin benoemt de nieuwe burgemeester voor een ambtsperiode van zes jaar.

Het is echter ook mogelijk dat een burgemeester gekozen wordt na een raadgevend referendum. In dat geval kan de gemeenteraad de uitslag van een dergelijk referendum naast zich neerleggen. In de praktijk is gebleken dat burgemeestersreferenda een zeer lage opkomst hebben. De laatste twee keer in 2007 en 2008 werd de kiesdrempel van 30 procent niet gehaald. Per 1 januari 2008 kunnen gemeenten geen subsidie meer krijgen voor een referendum.

Een veelbesproken burgemeestersreferendum is dat in Utrecht in 2007. Het referendum was bedoeld als een tussenoplossing op weg naar de gekozen burgemeester. Kiesgerechtigden van Utrecht mochten kiezen tussen twee PvdA'ers: Ralph Pans en Aleid Wolfsen. Velen vonden dat een te beperkte keuzen en kwamen niet opdagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden