Analyse SINTERKLAASINTOCHT DOKKUM

Het OM speelde in Leeuwarden een uitwedstrijd in het Friese blokkadeproces

Het Openbaar Ministerie eiste vrijdag taakstraffen tot 240 uur tegen de Friezen die vorig jaar anti-Zwarte Piet demonstranten tegenhielden op de A7 bij Joure. In en om de rechtbank in Leeuwarden botste deze week rechtsstatelijkheid op sentiment.

Voorstanders van Zwarte Piet hebben zich verzameld voor de rechtbank waar de rechtszaak rond de A7-blokkade in Leeuwarden werd behandeld. Beeld ANP

Het Openbaar Ministerie deed er deze week alles aan om Zwarte Piet buiten de deur van de rechtbank in Leeuwarden te houden. De boodschap was en bleef: het gaat in de rechtszaak tegen de Friezen die vorig jaar de A7 blokkeerden om de principes van de rechtstaat, niet om de kleur van Sints knecht. Een betoging verhinder je niet. Zuiver, naar de letter van de grondwet, wars van de vertroebelende invloeden van identiteit, traditie, cultuur en sentiment.

Voltaire werd er vrijdag weer eens voor afgestoft. ‘De vrijheid van meningsuiting geldt ook de ander. Juist als je denkt dat die ander het volstrekt verkeerd ziet’, aldus de officier van justitie. 

Met de blokkade bij Joure verhinderden de 34 verdachte Friezen vorig jaar dat drie bussen met anti-Zwart Piet-demonstranten Dokkum bereikten op de dag van de landelijke intocht van Sinterklaas in de Friese stad. ‘Zowel het doel als het middel is strafbaar’, aldus de officier van justitie. De verdachten brachten het verkeer in gevaar en perkten grondrechten van anderen in.

Zo bezien was het een uitgemaakte zaak. De bewijslast was gevonden in Facebookchats en WhatsApp-gesprekken. Veel verdachten toonden zich bovendien nog steeds ‘trots’ op hun aandeel aan de ‘Fryske opstand’ die was begonnen met een oproep op Facebook van de Drachter ondernemer Jenny Douwes.

Ramptoerist

Dat die ‘onruststokers’ en ‘zeurpieten’ uit het westen Dokkum nooit bereikten, was ’schitterend mooi’. Ze keken er ‘met een glimlach’ op terug. De ‘grenzen van Friesland bewaken’, daar ging het om. Al leverden velen de standvastigheid die ze op de snelweg hadden getoond in voor wat het OM afdeed als smoesjes: ze waren ‘toevallig’, ‘uit nieuwsgierigheid’ of ‘als ramptoerist’ in de drie kwartier durende opstopping beland.

Het vijf uur durende requisitoir mondde uit in taakstraffen variërend van 80 tot 240 uur. Tamelijk fors – een geldboete volstaat niet bij de aantasting van grondrechten, vindt het OM. 

Douwes, beschuldigd wegens opruiing, hoorde naast de taakstraf van 240 uur ook drie maanden voorwaardelijk tegen zich eisen. Het OM verwijt haar dat ze een filmpje op Facebook zette, waarin ze opriep de ‘onruststokers’ uit de Randstad te weren. Ook nadat ze de oproep verwijderde, stelt het OM, bleef ze zich via Facebook actief bemoeien met het tegenhouden van de demonstranten. ‘Bij het leeg gebleven demonstratievak vierde ze de triomf.’

Toch waren de strafmaten nauwelijks onderwerp van discussie. Hier was zo ongeveer op gerekend, klonk het. Bij Douwes leek er zelfs sprake van opluchting. 

Steunbetuiging aan de 34 Friezen die ervan worden verdacht dat ze vorig jaar de A7 op de dag van de landelijke sinterklaasintocht blokkeerden. Beeld ANP

Hoongelach

Daarvoor had tijdens de vierde zittingsdag opnieuw het onbegrip overheerst. De door het OM vertoonde videobeelden en voorgelezen slachtofferverklaringen konden rekenen op hoongelach vanuit de zaal. Hier schoven twee werelden langs elkaar heen, alsof ze geen overeenstemming hadden bereikt over welk spel hier nu eigenlijk gespeeld werd.

De strafeis in 34 delen was daarna een climax van uitgebroede verontwaardiging onder verdachten en hun sympathisanten. Hier werden mensen met nobele intenties – geen gedonder bij onze kinderen! – geslachtofferd op de brandstapel van politieke correctheid, was de teneur rond de rechtbank. Het OM had in een ‘showproces’ partij gekozen voor een zeurende en provocerende minderheid. Hun advocaat pleitte voor vrijspraak.

Een donkere man met een t-shirt met de opdruk ‘Zwarte Piet is traditie’ werd voor de rechtbank in de armen en harten van de toegestroomde supporters gesloten. Voor het OM ging dit proces misschien niet over Zwarte Piet, voor de strijdende kampen ging het dat wel. Ook voor de voormannen van Kick Out Zwarte Piet, die donderdag van zich afbeten.

Het OM probeerde de verdachten nog terecht te wijzen: wie waren zij wel niet, om met hun vlaggen en leuzen de Friese identiteit te claimen voor hun particuliere baldadigheid? Hun provinciegenoten zouden ze plaatsvervangende schaamte hebben bezorgd met hun actie.

Voorstanders van Zwarte Piet hebben zich verzameld voor de rechtbank in Leeuwarden. Beeld ANP

Maar de paar honderd Friezen die naar de rechtbank togen, deden dat op klompen, met vlaggen en trommels. Een eerbetoon kregen hun martelaren bij het verlaten van de rechtbank, toegezongen met het Fries Volkslied. ‘Dit past niet bij hoe wij in een democratie met elkaar omgaan’, probeerde het OM de blokkade nog te diskwalificeren. Het recht daarbij wellicht aan haar zijde hebbend. Maar daarmee speelde zij in deze week in Leeuwarden een uitwedstrijd.

Vonnis over 4 weken

De rechtbank in Leeuwarden doet op vrijdag 9 november uitspraak in de zaak over de A7-blokkade op de dag van de sinterklaasintocht vorig jaar. De bedenktijd duurt daarmee vier weken, in plaats van de gebruikelijke twee.

‘Een boegbeeld zonder schip.’ Zo noemde het OM initiatiefneemster Jenny Douwes. Douwes werd het gezicht van de pro-Zwarte Pietenbeweging. Lees hier het interview met haar terug: ‘Ik ben natuurlijk wel een lompe, harde Friezin’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden