Het oersterke uithoudingsvermogen van toppolitici

Zeventien uur achtereen vergaderden de Europese kopstukken over het Griekse reddingsplan. Dat is een ware uitputtingsslag. Is zoiets nog wel verantwoord?

De Duitse bondskanselier vergeleek zichzelf ooit met een kameel: zoals een kameel water opslaat, zo hamstert zij slaap.Beeld afp

De Duitse bondskanselier Angela Merkel slaapt vier à vijf uur per nacht, en haalt een doorwaakte nacht in het vliegtuig in. Haar Franse collega François Hollande heeft wat meer slaap nodig, maar verkeert sinds zijn dieet in 2010 in topvorm. Ze moeten wel, want nachtenlange onderhandelingen, zoals voor het akkoord met Griekenland, horen er voor toppolitici gewoon bij.

De Europese top over het Griekse reddingsplan begon zondagmiddag rond half vijf, en eindigde maandagochtend iets voor negenen: bijna 17 uur in totaal. Daarmee was het de op een na langste onderhandeling uit de geschiedenis van de Europese Unie. De marathonvergadering over een nieuwe Europese begroting in 2013 duurde meer dan 25 uur.

Winst en verlies in de Brusselse marathon

Na zeventien uur onderhandelen was er dan toch een akkoord over een nieuwe noodlening voor Griekenland. De balans opgemaakt van de hoofdrolspelers in de langste en vermoedelijk belangrijkste eurotop in de nog jonge geschiedenis van de eenheidsmunt. Lees hier een artikel van Brussel-correspondent Marc Peeperkorn.

Oersterk uithoudingsvermogen

Je vraagt je af hoe de Europese leiders - sommigen toch niet meer de jongste: Merkel wordt vrijdag 61 jaar - het tijdens zo'n uitputtingsslag volhouden. En of hun slaapgebrek geen gevolgen heeft voor hun beslissingen, als experts beweren dat 24 uur zonder slaap hetzelfde effect heeft als 1 promille alcohol in het bloed - dubbel zo veel als waarmee je de weg op mag.

Het antwoord is dat toppolitici tegenwoordig over een oersterk uithoudingsvermogen en een ijzeren discipline moeten beschikken. 'Vroeger kon je als politiek leider nog roken, drinken en af en toe de bloemetjes buitenzetten, maar nu is dat niet meer mogelijk', zegt Jarno Hartikainen, EU-correspondent voor de Finse krant Kauppalehti, die maandag amper twee uur geslapen heeft.

'Toppolitiek draait nu ook om energie en uithoudingsvermogen. Zo'n onderhandeling tot het einde is een manier om beslissingen te forceren. Hoe langer het duurt, hoe meer een politicus geneigd is om iets van zijn verlanglijstje te laten vallen.'

De minder ervaren Tsipras was maandag het meest van slag door de marathonvergaderingBeeld epa

Dutjes

Afgelopen zondag werd vooral het uithoudingsvermogen van Merkel, Hollande en natuurlijk de Griekse premier Alexis Tsipras getest. De andere Europese leiders konden tussen de plenaire vergaderingen wat bijslapen, terwijl Merkel, Hollande en Tsipras ook in alle multilaterale of bilaterale vergaderingen werden verwacht.

'De delegaties hebben privékamers waar ze een dutje kunnen doen', zegt Georgi Gotev, een ervaren rot van de gespecialiseerde nieuwssite Euractiv, die in de jaren negentig als vertegenwoordiger van Bulgarije bij de EU werkte. 'Ik heb aan hun zijde gezeten. Ze hebben comfortabele sofa's waarop je prima kunt slapen. Hun werkomstandigheden zijn veel beter dan die van de journalisten.'

Voor Merkel is een nacht doorhalen geen probleem. De Duitse bondskanselier vergeleek zichzelf ooit met een kameel: zoals een kameel water opslaat, zo hamstert zij slaap. In rustige weekends slaapt ze soms twaalf uur aan één stuk, daarna heeft ze energie te over. Na de nachtelijke onderhandelingen over een staakt-het-vuren in Oekraïne noemden Duitse media haar 'de koningin van de nacht'.

Links Griekenland hangt in de touwen

De Grexit is voorkomen, maar van Tsipras' verkiezingsbeloften is niets meer over. Nu de premier uit Brussel is teruggekomen met nog meer bezuinigingen, is de woede en verbijstering bij de linkse Grieken groot. Lees hier het verslag van Sarah Venema vanuit Griekenland.

Geen alcohol

De Franse president Hollande kwam na die onderhandelingen over Oekraïne niet meer uit zijn woorden, en gaf toe oververmoeid te zijn. Maar ook hij staat bekend om zijn fysieke kracht. Hij rookt niet en let op zijn voeding. Tijdens nachtelijke onderhandelingen zweert hij zoals de meeste politici bij koffie, water, lichte snacks en vooral geen druppel alcohol.

De veel minder ervaren Tsipras was maandag het meest van slag door de marathonvergadering. 'Hij staat fysiek en mentaal op het randje', zegt Hartikainen. 'Hij is niet langer de man van de glimlach, je ziet de vermoeidheid en de stress op zijn gezicht. Voor hem staat er ook het meest op het spel.'

De Franse president Hollande staat bekend om zijn fysieke kracht.Beeld epa

Thatcher

Zouden Merkel en Holland de onderhandelingen misschien opzettelijk zo lang hebben laten duren om Tsipras van uitputting akkoord te laten gaan, zoals de oersterke Britse oud-premier Margaret Thatcher vaak met tegenstanders deed? 'Het is mogelijk', zegt Gotev. 'We weten veel dingen niet. Maar iedere politicus heeft een klein leger aan medewerkers mee. Die zijn ook voortdurend alert.'

Ook Hartikainen wijst op het belang van de medewerkers, en relativeert daarmee het risico dat slaapdronken politici onverantwoorde beslissingen nemen. 'De leiders zetten de grote lijnen uit, maar hun adviseurs werken alle details uit. De onderhandelingen van zondag waren als de autorace van Le Mans: de coureurs zijn belangrijk, maar de mecaniciens evenzeer.'

Ook in de ambiance van de Eurotop is het moeilijk wakker te blijven. In de persruimte is een journalist onder zeil gegaan.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden