Het nut van Record Store Day

Mooi weer buiten, binnen luister ik naar So Many Roads, een elpee van John Hammond uit 1965, verschenen op het Vanguard label. Dat wil zeggen ik luister naar een mooi gemaakte herpersing die speciaal voor Record Store Day is uitgebracht.

Het bijzondere aan de plaat is dat Robbie Robertson, Levon Helm en Garth Hudson in de begeleidingsband zitten, inderdaad drie mannen uit de latere The Band. Ik was vorige week bij Robbie Robertson op bezoek in Londen voor een interview en draai zijn werk nu al een paar dagen.

Dus leek me die So Many Roads een mooi doelwit voor Record Store Day. Leuke bluesplaat. Mike Bloomfield was naar het schijnt zo onder de indruk van het gitaarspel van Robertson dat hij maar piano is gaan spelen. Dat spel is ook prachtig net als dat op de harmonica door Charlie Musselwhite. Leuk ook hoe Hammond Who Do You Love speelt, een liedje dat de drie Band-leden toch tot vervelens toe met hun vorige broodheer Ronnie Hawkins moeten hebben gespeeld.

Over The Band later meer, ik ben het interview nu aan het uitwerken en heb vannacht weer tot het ochtendgloren naar The Last Waltz zitten kijken. Kon me er niet van loswurmen.....

Eerst nog even Record Store Day. Dat is al weer een paar dagen geleden maar ik zag net dat Spencer Hickman, van de Londense Rough Trade winkels, tevens de drijvende kracht achter RSD-Europa een paar lijstjes heeft gepost. Negen van de tien vinyl-albums in de charts van zondag waren RSD-Exclusives en acht van de tien fysieke singles ook.

En dat terwijl al die releases maar 1 dag mee konden tellen. Is dat nu een mooi cijfer of niet?

Hickman vindt van wel. Hij is ook terecht trots op het gegeven dat er bij het opengaan van zijn winkel aan Brick Lane meer dan 800 mensen in de rij stonden. Inderdaad waren die foto’s die ik zaterdag op Twitter voorbij zag komen en al die berichten over het urenlang in de rij staan, meer dan opmerkelijk.

Het geeft aan dat het publiek in elk geval nog naar de platenzaak wil komen als er iets bijzonders te halen of te zien is (er waren ook optredens).

Maar de cijfers kunnen ook impliceren dat er de rest van de week bar weinig verkocht is. En dat die Record Store Day Exclusives zo ongeveer het enige is dat er nog aan vinyl verkocht is.

Ik was van de week in de andere Rough Trade, die bij Portobello Road en sprak daar met een van de verkopers. Hij verwachtte een enorme drukte op Record Store Day, en zei erbij dat het erop leek dat iedereen z’n hand op de knip hield, tot zaterdag. Zo oogde het ook, ik was dinsdagmiddag een uur lang de enige klant, naast een heerschap dat hele stapels dubstep vinyl aan het doorluisteren was maar de juiste track niet kon vinden. Vroeger ging iemand op zoek naar een nummer het voorzingen, weet ik nog, maar met dubstep is dat zo eenvoudig nog niet.

Meer dan 250 ‘exclusieve’ Record Store Day titels zou Rough Trade te verwerken krijgen, iets waar het personeel overwerk aan had, aldus de alleraardigste verkoper.

Ik merkte weer hoe verslingerd ik ben aan dat soort winkels en kocht de nieuwe Metronomy (prachtplaat), 12 inch singles van Burial, Burial/FourTet/Thom Yorke en een winkeltip: Get Well Soon van Sarabeth Tucek, een soort shoegaze-folk en prachtig.

Had ik nooit gekocht als ik daar niet persoonlijk door iemand die ik vertrouw op gewezen was. Ik weet het, de hele dag door twittert iedereen al zijn tips door, blogs, sites etc staan vol met nieuwe titels die mogelijk zeer de moeite waard zijn, maar er gaat niks boven de aloude relatie platenverkoper:klant.

Nog nooit heb ik dankzij Twitter-hypes een plaat gekocht waar ik echt blij van werd. De laatste aanschaf was het album van Bobby Long waar onder mensen die ik serieus neem even wat om te doen was. Heb ik gekocht. Niks aan.

Het probleem met veel van dit soort mini ‘trending topics’ is ook dat er bij voorkeur getwitterd wordt over platen die nog niet uit zijn. Het idee van ‘ik ben de eerste, u heeft het van mij’ speelt vaak mee.

Een plaat is vaak al dood voordat die te koop is. Fleet Foxes lekte een paar weken geleden, even had iedereen het erover. Maar als het dan 2 mei is, dan is er niemand die nog durft te twitteren: goh wat een mooie plaat die nieuwe Fleet Foxes.

Platenzaken doen daar niet aan mee, die adviseren hun klanten liever over platen die wel uit zijn, wat me ook wel zo sympathiek naar de artiesten zelf toe lijkt.

En die artiesten speelden op Record Store Day een naar mijn smaak wat onderbelichte rol. Wat ik zo hartverwarmend vond was niet zozeer dat er een mooie stapel exclusief vinyl lag om van te likkebaarden. (Die Flying Lotus bleek zelfs een miskoop, een bak met schillen, al is die Villagers live wel weer prachtig).

Nee ik vond vooral de opstelling van de muzikanten zelf zo opmerkelijk. Iedereen kan nog zo hard blijven roepen dat het album dood is en dat internet zo belangrijk is: Record Store Day bewees dat de muzikanten zelf daar nog altijd anders over denken.

Als je alleen al kijkt naar al die bands en artiesten die zaterdag door het hele land platenwinkels afgingen om er optredens te doen, met als beloning hooguit een cd/plaat uit de winkel. En dan ook nog het enthousiasme waarmee dat gebeurde.

Voorafgaand aan Record Store Day sprak ik een aantal muzikanten en allemaal konden ze het zich niet voorstellen dat het album als een tastbaar bewijs van hun inspanningen zou verdwijnen. Het hele idee dat muziek tegenwoordig alleen nog in losse nummers van het internet geplukt wordt, komt vooralsnog vooral van hen die zelf niks maken.

Diezelfde mensen komen ook niet meer in platenzaken, anders hadden ze ook geweten hoe belangrijk die nog steeds zijn als muzikaal middelpunt in de stad. Eefje de Visser (goed voor 9 optredens zaterdag) vertelde dat ze begin dit jaar aangenaam verrast was door de platenzaken die ze aandeed ter promotie van haar plaat. Vaak bleef ze na een ‘instore’ nog uren hangen om met de winkeliers over muziek te praten.

Maar ook uit een heel andere hoek wordt nog altijd gezweerd bij de platenzaak. Zo vertelde Tom Trago dat hij overal waar hij komt altijd als eerste op zoek gaat naar platenzaken, dan weet je meteen wat er leeft en waar het gebeurt. Doe ik zelf ook, trouwens.

Ook Trago brengt zijn muziek nog uit op vinyl, als mooi collector’s item en op cd. Natuurlijk, veel dance-dj’s draaien tegenwoordig bij voorkeur van laptop (usb-stick rukt op) maar Trago weet dat velen gewoon nog het liefst vinyl kopen, dat ze dan zelf digitaliseren.

Eefje de Visser, die toch niet de hele dag op de radio te horen is, moet het net als bijvoorbeeld Alamo Race Track hebben van het enthousiasme van winkeliers. En zeg niet dat dit marginaal effect heeft want bijvoorbeeld iemand als Agnes Obel is vooral dankzij platenwinkels hier populair geworden. Daar was het geloof in haar wat er in de media minder was.

De plaatverkoper die na het optreden van Alamo Race Track op Record Store Day riep dat iedereen de plaat moest kopen omdat het tot nu toe een van de beste van het jaar is, had niet alleen gelijk: hij bereikt er ook nog mee dat er meteen een stel mensen naar de kassa gaat om ‘m af te rekenen.

Zo lang muzikanten zelf nog de moeite nemen de winkels af te gaan en blijven geloven in fysieke albums, zijn de platenzaken minder verloren dan altijd zo gemakkelijk wordt aangenomen.

Ik vind dat hoopgevend. Ik verheug me nu al op de volgende Record Store Day. Maar, muziekliefhebbers, alstublieft, loop eens wat vaker zo’n winkel binnen. Echt u vindt er sneller wat u wilt dan op internet. Niemand die zo goed weet wat u mooi zult vinden als de platenwinkelier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden