Het nut van ethische bedrijfscodes

Bedrijven tonen soms wel degelijk het belang aan van hun eigen ethische codes. Jurriaan de Haan meent dan ook dat Ronald Plasterk ongelijk heeft, wanneer hij die codes zinloos vindt....

Jurriaan de Haan

RONALD Plasterk miskent in zijn column (Forum, 5 januari) het onbetwijfelbare belang dat bedrijfsethiek heeft voor bedrijven. Zijn stelling is dat ondernemers vrij zijn te doen wat ze willen - winst maken - zolang ze maar binnen de grenzen van de wet blijven. Hij kan geen vorm van onmaatschappelijk ondernemen bedenken die niet al onrechtmatig is. Zodoende bestaat er volgens hem in het geheel geen ruimte voor bedrijfsethiek.

Plasterk miskent aldus dat bedrijven reden hebben om meer activiteiten achterwege te laten dan alleen de activiteiten die de wet verbiedt. Dit blijkt uit het volgende voorbeeld. Afgelopen jaar kwam de financiering van de Oostenrijkse deelstaat Karinthië door ABN Amro in de publiciteit. De bank concludeerde dat het door deze betrokkenheid mogelijk indirect uitvoering van de plannen van Haider zou financieren, hetgeen indruist tegen haar corporate values. Daarop trok ABN Amro zich terug als financier van Karinthië, ondanks de jarenlange relatie die de bank met de deelstaat had onderhouden.

Zoals ook SER-voorzitter Herman Wijffels, op wiens stuk in de Volkskrant van 27 december Plasterk reageert, aangeeft, zijn er verschillende redenen om maatschappelijk te ondernemen. In ieder geval is het in het welbegrepen eigenbelang van een bedrijf om dit te doen. Onethisch gedrag dat ontdekt wordt en publiciteit krijgt, kan leiden tot een deuk in de reputatie van een bedrijf, hetgeen een bedreiging vormt voor het behalen van de ondernemingsdoelen. Het gevaar is een tijdelijke teruggang in de activiteiten van de onderneming, bijvoorbeeld door een kopersstaking. In het ergste geval is het resultaat een faillissement.

Naast welbegrepen eigenbelang kan ook idealisme een reden zijn voor een bedrijf om een bedrijfsethiek te hebben. Veel bedrijven zijn tegenwoordig niet slechts een plaats waar de arbeider de kost wint. Het zijn samenwerkingsverbanden waaruit mensen voor een deel hun levensplezier halen. Daarbij past niet een eenzijdig streven naar winst. Een onderneming kan daarnaast een op zichzelf staand belang hebben bij het bevorderen van goede doelen.

Of een bedrijf nu uit welbegrepen eigenbelang of idealisme doet aan verantwoord ondernemen, de wet schiet tekort bij het bepalen wat wel verantwoord is en wat niet. De bedrijfsethiek is sterk in ontwikkeling, zodat veel bedrijfsethische regels nog niet uitgekristalliseerd zijn. Zodra dit gebeurt, kan alsnog overwogen worden ze tot wetgeving te verheffen. Voorts speelt een rol dat bedrijfsethische kwesties vaak zo complex zijn dat de oplossing ervan niet in algemene wettelijke regels te formuleren is. Zelfs al is er wetgeving, dan nog moeten bedrijven een bedrijfsethiek hebben om te interpreteren wat deze behelst.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden