Het niewste wapen tegen malaria: tien kilometer gaas

Vandaag in Ware Wetenschap: Muskietonderzoeker Bart Knols over hoe je muggen kunt doden met killercoating.

Mug zit na landing op het 'killergaas' onder de bestrijdingsmiddelen. Beeld Credit In2Care
Mug zit na landing op het 'killergaas' onder de bestrijdingsmiddelen.Beeld Credit In2Care

Vanuit de haven van Rotterdam vertrekt deze week een container met bestemming Dar es Salaam, Tanzania. De inhoud: het nieuwste wapen in de strijd tegen malaria, ontwikkeld door een internationaal consortium van universiteiten en bedrijven waaronder het Wageningse onderzoeksbureau In2Care.

Anti-pollen-gaas
Wie de container opent, ziet dikke rollen met gaas. 10,7 strekkende kilometer om precies te zijn. Geen gaas dat je bij het lokale tuincentrum kan kopen, maar gaas met een speciale coating die in eerste instantie is ontworpen om pollen uit de lucht te vangen. Handig voor hooikoortspatiënten: span het spul voor je ramen en je kunt weer vrij ademhalen.

Maar met zo'n coating kun je ook creatief malariamuggen uitroeien, blijkt nu. Poeder er bijvoorbeeld een cocktail aan bestrijdingsmiddelen op die overspringen op muggen wanneer ze op het gaas landen. Een van de ingrediënten van die cocktail is een schimmel die de mug pas na een week doodt, zodat ze in de tussentijd ook nog al haar jongen kan infecteren met een larvendodend hormoon.

Bakstenen tegen muggen
De ontwikkelaars van het Mosquito Contamination Device-project hebben deze maand bij het Europees Patentbureau in München een patentaanvraag ingediend. Niet alleen voor die coating, maar onder meer ook voor tubes: een soort pvc-buizen met binnenin het muggendodend gaas. En voor bricks: bakstenen vol roosters met de killercoating.

De nieuwe muggendoders zijn getest door het Ifakara Health Institute in Tanzania. In een grote kas zijn daar een paar typische Afrikaanse hutten nagebouwd. Soms werd een slapende proefpersoon beschermd door bricks of tubes met het snel werkende insecticide bendiocarb, soms lag hij alleen onder een klamboe.

's Avonds lieten de onderzoekers er 200 muggen los, de volgende ochtend was het tellen geblazen. Uitkomst volgens muggenexpert Bart Knols van In2Care: met de muggendoder daalde het aantal levend teruggevangen muggen in één nacht met 60 procent.

Bij een ander experiment maakten de onderzoekers het larvendodende middel fluorescerend. Zo licht het poeder op onder uv-licht en kun je zien hoeveel de muggen ervan oppikken. Het schouwspel onder de microscoop: muggen die eruit zien alsof ze in de poedersuiker zijn gevallen.

Stank en vlekken
Klamboes en het bespuiten van muren met insecticide zijn nu de belangrijkste wapens tegen de malariamug. Maar beide hebben nadelen. Zo beschermen geïmpregneerde klamboes alleen als je eronder ligt, en krijg je insecticide op je handen zodra je de klamboe aanraakt. Ook binnenshuis bespuiten geeft problemen, zoals stank en vlekken op de muur.

De tubes en bricks hangen hoog in huis, op plekken waar de muggen normaliter het huis binnenvliegen. Het zijn precisiewapens waar je met je handen niet per ongeluk aan kunt komen. Knols: 'Daardoor kun je ook sterkere bestrijdingsmiddelen gebruiken, al moeten we daarvoor nog toestemming krijgen van de Wereldgezondheidsorganisatie.'

Acceptatie door de locals
Een andere horde die Knols & co nog moeten nemen: acceptatie door de lokale bevolking. Knols: 'Een Tanzaniaanse socioloog is nu voor ons in gesprek met de bewoners van twee dorpen waar we volgende testen willen uitvoeren. Bijgeloof is belangrijk in Afrika. We willen niet dat mensen bang worden dat de bricks en tubes in hun huizen kwade geesten aantrekken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden