Klopt dit wel?het nieuws

Het nieuws maakt ons depressief en dempt wilskracht – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: wie het nieuws volgt, wordt depressief en verliest wilskracht.

Een voorbijganger in Guatemala ziet op 11 september 2001 het tweede vliegtuig de WTC-toren in New York in vliegen.Beeld Getty

Van wie komt die claim?

Het nieuws is als ‘vergif voor je lichaam’, meent de Zwitserse bestsellerauteur Rolf Dobelli. Op de achterflap van zijn zelfhulpboek Het nieuwsdieet stelt hij dat nieuws ons depressief maakt en het onze wilskracht laat verdwijnen. Het is daarom beter het nieuws niet meer te volgen, roept Dobelli op, onder meer in Het Financieele Dagblad en De Correspondent.

Klopt het?

Voor Dobelli’s volledige onderbouwing krijgen we van de uitgever zijn boek opgestuurd. Verrassing: daarin blijkt de schrijver zich nóg sterker uit te drukken. ‘Nieuwsconsumptie leidt tot chronische stress’, waardoor het lichaam ‘vatbaarder voor ziektes’ wordt. En: je ‘zult eerder doodgaan’. Eraan ontsnappen is moeilijk, want door de stress verzwakt je wilskracht, waardoor je nog gemakkelijker ten prooi valt aan sensationele nieuwskoppen. Over depressie zegt Dobelli dan weer vrij weinig, behalve dat het hem niet zou ‘verbazen als de nieuwsconsumptie ook voor een deel bijdraagt aan de beschavingsziekte depressie’.

Dobelli’s bewijsvoering voor dat alles is wat dun, vinden communicatiewetenschappers die we het boek voorleggen. Voor de vermeende stress door nieuwsconsumptie haalt Dobelli bijvoorbeeld een peiling van de American Psychological Association aan waarin de helft van de Amerikanen zegt stress te ervaren door het nieuws. ‘Vragen of mensen stress ervaren is niet hetzelfde als echt stress meten’, zegt Jens Vogelgesang, hoogleraar communicatiewetenschap aan de Hohenheim-universiteit in Stuttgart. Bovendien bleek uit dezelfde peiling dat Amerikanen naast het nieuws ook andere bronnen van stress voelen. ‘Die moet je in een multivariate analyse uit elkaar houden als je echt een uitspraak over nieuwsstress wil doen. En dat is hier niet gedaan.’

Er mankeert ook van alles aan het andere onderzoek dat Dobelli voor zijn stelling noemt, zegt Vogelgesang. Zo bekeek een studie of tv-, radio- en krantenberichten over de terreuraanslag van 9/11 symptomen van traumatische stress opriepen, maar het onderzoek meldde uiteindelijk alleen de stressgevolgen van tv-nieuws. ‘Dat doet vermoeden dat er niets te melden viel over die twee andere categorieën’, zegt Vogelgesang. Een andere studie rapporteert bij proefpersonen stemmingswisselingen na nieuwsvideo’s, maar ook positieve: ook die worden nergens besproken.

Dat nieuws chronische stress veroorzaakt, is volgens Vogelgesang daarom ‘echt te simplistisch gesteld’. Ook Rens Vliegenthart, hoogleraar Media en Samenleving aan de Universiteit van Amsterdam, noemt Dobelli’s conclusies ‘wat overdreven’. Afgezien van kleine experimenten waarin wetenschappers kortdurende stemmingswisselingen meten bij mensen na nieuwsberichten, is er volgens Vliegenthart nog niet veel onderzoek gedaan naar wat nieuws op lange termijn met de gezondheid doet. ‘Dus eigenlijk kun je er helemaal geen stellige beweringen over doen.’

Omdat uit de eerdergenoemde experimenten wel blijkt dat sommige mensen vatbaarder zijn voor stemmingswisselingen, kan Vliegenthart zich wel voorstellen dat bij die mensen het nieuws harder aankomt als zij de hele dag door nieuwssites lezen, zoals Dobelli vroeger als ‘nieuwsjunk’ zei te doen. ‘Maar dat lijkt me een extreme vorm van mediaconsumptie die niet veel voorkomt.’ Dobelli is meermaals gevraagd om een reactie, maar liet via zijn uitgever weten ‘geen tijd voor commentaar’ te hebben.

Eindoordeel

Er is geen bewijs dat nieuws chronische stress of depressies veroorzaakt. Wel kan nieuws voor kortdurende stemmingswisselingen zorgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden