Het nieuwe Zimbabwe: eerst zien, dan geloven

In de komende honderd dagen zal in Zimbabwe vooral de vraag worden gesteld of de coalitieregering van president Robert Mugabe en premier Morgan Tsvangirai de komende honderd dagen zal halen....

Kees Broere

De eerste honderd dagen gaven weinig hoop. Na maanden van overleg, vaak gesaboteerd door hardliners in Mugabes partij, de Zanu-PF, kwam het tot samenwerking. Maar van wederkerige genegenheid tussen Zanu-PF en de twee facties van de MDC blijkt weinig.

Niet dat er geen veranderingen kwamen. Zeker wel. Zo verdween de Zimbabwaanse dollar uit de economie, om vervangen te worden door harde valuta als de Amerikaanse dollar en de Zuid-Afrikaanse rand. Dat was nodig. Het inflatiecijfer van de Zim-dollar verdubbelde op zeker moment twee keer per dag – een triest wereldrecord.

Maar veel bleef hetzelfde, of werd enkel erger. Scholen zitten zonder lesmateriaal, ziekenhuizen zonder geneesmiddelen, mensen zonder baan. Bij de enkele honderden nog overgebleven boerderijen van blanke boeren gaan de invasies voort. En nog steeds worden activisten opgepakt.

In de aanloop naar de tweede ronde van de verkiezingen, in juni vorig jaar, werden talloze MDC-aanhangers ontvoerd, gemarteld en vermoord. De toenmalige oppositie eiste dat hieraan een einde zou komen, voordat zij met Mugabe in zee zou gaan. Maar het geweld hield aan en Tsvangirai liet zich als premier inaugureren.

Ook in de afgelopen honderd dagen is aan het politieke geweld geen einde gekomen. Het grootste verschil, zeggen kenners, is dat nu bij ‘slachtoffers’ de bereidheid bestaat om terug te slaan. Dat is uniek voor Zimbabwe, waar de bevolking zich liet koeioneren en Tsvangirai blijft roepen dat hij elke vorm van geweld afkeurt.

Terwijl hij zelf het slachtoffer van regeringsgeweld is geweest. Onafhankelijke deskundigen gaan er althans van uit dat het auto-ongeluk dat eerder dit jaar zijn vrouw het leven kostte en hem in het ziekenhuis deed belanden geen toeval maar opzet was. Ook Tsvangirai zou hiervan uitgaan, maar erover zwijgen.

Zijn vertrouwen in Mugabe en diens harde kern van politieke makkers zal er dus niet groter door zijn geworden. Een van de weinige dingen die dan overblijven, is de hoop dat de internationale gemeenschap over de brug zal komen met de miljarden die voor het herstel van Zimbabwe nodig zijn.

Ook daarvan is echter nauwelijks sprake. Enkele miljoenen zijn de afgelopen tijd het land binnen gesijpeld, maar voor grootscheepse steun achten de meeste landen en multilatere donororganisaties het nog te vroeg. Zij willen eerst zien dat ook Mugabe en de drijvende krachten binnen Zanu-PF tot fundamentele hervormingen bereid zijn.

Daarop is vooralsnog weinig kans. Tenzij effectieve druk kan worden uitgeoefend. Het enige land dat daartoe in staat is, is het buurland Zuid-Afrika, waar sinds enkele dagen Jacob Zuma de nieuwe president is. Zuma zal het in eigen land, in de aanloop naar het wereldkampioenschap voetbal van 2010, nog zwaar genoeg krijgen. Maar met het dossier Zimbabwe kan hij scoren.

Kees Broere

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden