Het Nieuwe Werken. En een Nieuw Privé?

's Avonds in bed eventjes dat rapport doornemen: dankzij de techniek is het tegenwoordig makkelijk genoeg. Of dit voor werknemers wel gezond is op den duur, wordt nu uitgezocht.

'Wat een koning!' Voormalig schaatskampioen Ben van der Burg zegt het vaak en hard. Net ging het over een schuchtere jongen die geen mobiele telefoon had. 'Dat het nog bestaat.' Nu gaat het over een man die een laptop heeft met 4G internet. Het tafereel speelt zich af in de trein van Utrecht naar Den Haag, waar Van der Burg voor KPN een promofilmpje opneemt.


Dat zit zo. Op 8 april viert de telecommaatschappij dat haar klanten overal in Nederland over het 4G netwerk kunnen beschikken. En daar hoort een filmpje bij, waarin een oud-schaatser met treinreizigers praat over Het Nieuwe Leven en Werken (HNLW). Voor wie nu verbaasd in zichzelf mompelt: het was toch Het Nieuwe Werken? Dat klopt. KPN heeft daar 'leven' aan toegevoegd. 'Want', zegt Marco van Gelder, programmamanager Het Nieuwe Leven en Werken bij KPN: 'Het Nieuwe Werken is niet meer van deze tijd. Het gaat ook om het leven.'


Dankzij technologische ontwikkelingen, waaronder de komst van het 4G-netwerk, wordt het steeds makkelijker om altijd en overal te werken. 'Heerlijk', vindt van der Burg. 'Werken en niet-werken bestaat voor mij niet meer.'


De schaatskampioen is niet de enige. In 2012 werkte tweederde van de Nederlandse werknemers ten minste één uur per week thuis. Steeds meer bedrijven doen bovendien mee aan Het Nieuwe Werken. Vaste werkplekken worden afgeschaft en niet de uren op kantoor tellen maar de gehaalde 'targets'. Is dat eigenlijk wel een goede ontwikkeling? Lopen we niet het gevaar dat werk ons leven compleet gaat beheersen?


Stress

De balans tussen werk en privé kan op twee manieren verstoord raken, zegt arbeidspsychologe Madelon van Hooff van de Radboud Universiteit Nijmegen. 'Je kunt je werk niet goed doen omdat je thuis problemen hebt, of je krijgt thuis problemen door je werk.' Dat laatste komt het vaakst voor. Als iemand moeite heeft om zijn baan en privéleven goed te combineren, is er op de lange termijn een grotere kans op gezondheidsklachten als een depressie of een burn-out, blijkt uit het promotieonderzoek van de psychologe.


Wie van een lange werkdag thuiskomt, heeft tijd nodig om bij te komen, zegt Van Hooff. 'Bij mensen die lange dagen maken, of die thuis zitten te piekeren over hun werk, komen de stresssystemen niet tot rust. Dat leidt uiteindelijk tot gezondheidsproblemen.'


De flexibiliteit waarmee werknemers te maken krijgen door Het Nieuwe Werken kan de balans tussen werk en privé ten goede komen, maar kan ook slecht voor die balans uitpakken. Er ontstaan mogelijkheden: ouders van jonge kinderen kunnen bijvoorbeeld tussen het werken door de kinderen van school halen. Anderzijds houdt het werk nooit op. Meer doen kan altijd: waarom zou je 's avonds in bed niet nog even dat rapport doornemen?


Naar welke kant slaat de balans door? Met die vraag houdt Sabine Geurts zich bezig. Als hoogleraar arbeid, stress en herstel aan de Radboud Universiteit doet ze onderzoek naar de effecten van Het Nieuwe Werken. Wereldwijd is er volgens Geurts nog niet eerder systematisch onderzoek naar gedaan. 'De praktijk loopt vaak voor de wetenschap uit. Er wordt veel geëxperimenteerd met Het Nieuwe Werken. Daar zitten natuurlijk grote financiële voordelen aan, het scheelt bijvoorbeeld kantoorruimte. Maar hoe goed is het voor mensen?'


Op basis van de jaarlijkse Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden valt al wel wat te zeggen over dit onderwerp, vertelt Wendela Hooftman van onderzoeksbureau TNO. Al sinds 2005 beantwoorden ruim twintigduizend deelnemers vragen over de balans tussen werk en privé. Het blijkt dat degenen die thuis werken vaker aangeven dat zij hun privé-activiteiten verwaarlozen.


Tips

Thuis werken komt een ontspannen leven niet altijd ten goede, terwijl dat juist belangrijk is om goed te blijven functioneren op het werk. Valt daar niet iets aan te doen? Van Hooff onderzoekt momenteel hoe werknemers in hun vrije tijd het best kunnen ontspannen. 'Het is nogal een open deur, maar het blijkt dat doen wat je echt leuk vindt het best werkt.' Wie doet wat hij het liefst doet, gaat daar in op en vergeet zijn werkzorgen. Hetzelfde principe geldt voor sport. Van Hooff: 'Als je aan het zwoegen bent op een loopband is het moeilijk om aan werk te blijven denken.'


Ook Aty Roodenburg heeft bruikbare tips. Als trainster op het gebied van time management adviseert ze dagelijks mensen die moeite hebben een goede balans te vinden tussen werk en privé. De eerste raad die ze haar klanten geeft: 'Sta stil bij de rollen die je vervult in je werk en je leven: ben je teamleider, manager, ouder, partner? Aan welke rol hecht je de meeste waarde?' Wie dat goed voor ogen heeft, is minder geneigd zijn tijd te verspillen aan klusjes die van ondergeschikt belang zijn.


Thuiswerkers adviseert Roodenburg vooral een eindtijd te bedenken. 'Niet denken: ik zie wel wanneer het af is, maar denken: tot hoe laat wil ik werken?' Een andere goede tip: zet je telefoon af en toe een uurtje uit. Roodenburg: 'Dan werk je veel geconcentreerder en productiever.' Wel is het handig collega's van tevoren te waarschuwen dat je even onbereikbaar bent.


Ook Ben van der Burg wil weleens níét met werk bezig zijn. Hoe pakt hij dat aan? 'Dan ga ik wandelen met mijn honden in het bos en kijk ik helemaal niet op mijn telefoon.' Helemaal niet? 'Oké, bijna niet. Een uur is lang, hoor.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden