ANALYSENIEUWE NORMAAL

Het nieuwe normaal samengevat: niet te dicht bij elkaar staan

De contouren van de Nederlandse coronamaatschappij zijn af. Het nieuwe normaal van Rutte legt niet zozeer de nadruk op het mijden van mensenmassa’s of het controleren van burgers, maar op die regel waarvan de details per land wat verschillen: niet te dicht bij elkaar staan. Is dat het allernoodzakelijkste wat een mens tegen corona kan doen?

Bij de Apple Store in Amsterdam wordt de temperatuur van bezoekers opgemeten. Beeld Arie Kievit

Sinds maart werd het beleid gedicteerd door de tamelijk rigide wetten van de infectieziektebestrijding. Maar nu de uitbraak wat is gedoofd, is er weer ruimte voor politieke en economische keuzes. En ‘anderhalve meter’ is daarbij de voornaamste epidemiologische leerstelling waarop Nederland terugvalt.

Begrijpelijk. Internationaal is men het erover eens dat het coronavirus zich in hoofdzaak verspreidt door aangehoeste en -genieste druppeltjes, tjokvol virusdeeltjes. Ook in Spanje houdt men anderhalve meter afstand, ook in Denemarken winkelen de mensen in gescheiden looprichtingen.

Maar overeenstemming is er óók over het feit dat we er bij uitbraken goed aan doen om niet te ver te reizen en mensenmassa’s te mijden – vooral in afgesloten ruimtes, waar luchtwegvirussen soms ‘superverspreidingen’ opwekken. Bedenk hoe het virus ook alweer tot ons kwam: opgekweekt in de bedompte après-skibars van Noord-Italië en Oostenrijk, en hierheen gelift per vliegtuig en slaaptrein.

Koers

Vooropgesteld, de afgelopen maanden werd men het vooral over veel eens. Brazilië en de VS ondervonden dat wegkijken van het virus niet kan, Azië kwam erachter dat het virus met harde repressie wegkrijgen niet lukt, en Nederland ging overstag voor het indammen van het virus met traceerbeleid en mondkapjes. In feite is de koers overal min of meer dezelfde: kom uitbraken zo snel mogelijk op het spoor, blus brandhaarden met quarantaines en contactonderzoek, en doe intussen voorzichtig in het dagelijks leven.

Park Somerlust in Amsterdam, in het park zijn cirkels aangebracht ter verduidelijking van de 1,5 meter afstand die de bezoekers moeten aanhouden.Beeld Marco van Middelkoop

Maar daarbinnen leggen verschillende landen verschillende accenten. Landen zoals Nieuw-Zeeland, Australië, Costa Rica en Taiwan leggen de nadruk op het in quarantaine brengen van nieuwkomers. In Japan ligt het accent op het vermijden van grote mensenmassa’s, via wat men daar de drie c’s noemt: vermijd niet alleen nabijheid (close contact), maar vooral ook menigtes (crowds) en afgesloten (closed) ruimtes.

Zo zijn er meer subtiele verschillen. In Italië en Spanje zit de schrik er zo goed in dat men de mondkapjes omarmt, zelfs in volle zon in de buitenruimte. In Duitsland en Oostenrijk valt men wat meer terug op hygiëne en ventilatie, als middel om eventuele viruswolken te verdrijven.

Intelligent

En in Nederland dus die anderhalve meter. ‘We zijn een handelsland. Ik denk dat het weer volop toestaan van vervoer voor Nederland de overlevingsstand is’, zegt arts-microbioloog Jan Kluytmans.

‘Als epidemioloog vind ik het vermijden van grote groepen belangrijker dan afstand houden’, zegt Frits Rosendaal, hoogleraar te Leiden. ‘Het Griekse epi-demos (letterlijk: bij/onder het volk) zegt het al: dit gaat over groepen. Het ergste spookbeeld is dat er een uitbraak is op een evenement, waarvandaan mensen het virus meenemen naar allerlei uithoeken van Nederland.’

Het wordt spannend, denkt Rosendaal. Want als er een moment is om het te proberen, is het wel nu, nu het virus rustig in zijn mand ligt te dommelen. ‘Na de intelligente lockdown hebben we nu het intelligente individu nodig’, meent Rosendaal. ‘Eigenlijk moet iedereen een beetje epidemioloog worden. Ik houd mijn hart toch wel een beetje vast.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden