'Het nieuwe Duitse zelfbewustzijn vind ik gezond'

Staatssecretaris Benschop is blij dat Duitsland zich in Europa opstelt als een normaal en groot land..

Staatssecretaris Benschop van Buitenlandse Zaken is een dag in Berlijn voor het 'Europese handwerk', zoals zo vaak de laatste tijd. De gesprekken in de bondsdag, op het ministerie en op de kanselarij verlopen 'zonder plichtplegingen'. Benschop (42) heeft altijd veel contact gehad met Duitsland. Deze week verscheen een artikel van zijn hand over modernisering in Europa in de Duitse Financial Times.

- Bondskanselier Schröder spreekt van een 'nieuw Duits zelfbewustzijn'. Dat klinkt anders dan wat Kohl al die jaren heeft gezegd. Wat vindt Nederland daarvan?

'Ik heb daar zeer uitgesproken opvattingen over: ik vind dat een heel goede ontwikkeling. Er heeft in de Duitse regering een generatiewisseling plaatsgevonden, de politiek is verplaatst naar Berlijn en er is een nieuw zelfbewustzijn over de positie van Duitsland. Ik vind dat alleen maar gezond. De Duitse positie in Europa uitsluitend in het teken van de Tweede Wereldoorlog te zetten en de eigen belangen ondergeschikt te maken aan de wens vooral niet op te vallen, dat is op den duur niet gezond voor een land.'

- Waarom?

'Als je binnen de Europese samenwerking je belangen niet kunt formuleren, bouw je tijdbommen in die op een gegeven moment afgaan, omdat het een onnatuurlijke situatie is. Daarom vind ik het zo goed dat onder deze Duitse leiding de positie van Duitsland genormaliseerd wordt. Het is een heel normaal land, het grootste van Europa, en dat mag ook.'

- Is het Nederlandse wantrouwen helemaal weg?

'Je merkt dat dit begint aan te slaan in Nederland. Met die briefkaartenactie, zes, zeven jaar geleden, waren we nog heel speciaal gespitst op de positie van Duitsland. We vertrouwden het eigenlijk niet. Deze regering vertrouwen we in Nederland. Niet alleen Duitsland normaliseert, de reacties in Frankrijk, Nederland en Polen gaan mee. Dat zag je ook bij de Duitse militaire deelname in Kosovo: iedereen vindt dat eigenlijk normaal.'

- Maar soms speelt de Duitse geschiedenis wel een rol, zoals bij de Europese actie tegen Haider.

'Ik ben historicus, dus ik vind dat je de geschiedenis moet kennen. De sensibiliteit voor de eigen geschiedenis is hier heel groot, en dat is ook goed. Maar ze hoeven er voor mij niet de conclusie uit te trekken dat ze hun mond maar moeten houden, of dat ze het geld maar moeten inleveren, of dat ze achter Frankrijk aan moeten lopen, of dat ze niet meer met militairen over de grens mogen verschijnen. Die fase zijn we voorbij.

'Dat past ook bij hoe Europa zich ontwikkelt. Europa gaat niet meer over de verzoening tussen Duitsland en Frankrijk. Dat er geen oorlog meer komt in West-Europa is al verzekerd, zoveel heeft Europa bereikt. We praten nu over de positie van Europa in de wereld, in de globalisering. Daar is de samenwerking voor nodig.'

- Maar Schröder klinkt minder enthousiast over Europa.

'Dat is de stijl. Het is de generatie, je ziet het ook in Nederland, die duidelijker spreekt en transparanter opereert. De orthodoxie, dat je het deksel maar op de pan moet houden en bepaalde dingen niet mag zeggen, is voorbij. Dat verbetert juist de acceptatie van Europa.'

- Deelt U de zorgen om het slechtere functioneren van de Frans-Duitse as?

'Nederland profiteert daar van. Het spel is opener geworden. Niet alles wordt tussen Duitsland en Frankrijk beslist. Groot-Brittannië speelt een grotere rol. Dat betekent dat er meer mogelijkheden ontstaan voor een serieuze inbreng van landen als Nederland. Dat merk je. Ze luisteren niet alleen beleefd naar ons, ze stappen ook naar ons toe om samenwerking te vragen.'

- Kan de SPD van de PvdA leren hoe de sociaal-democratie gemoderniseerd moet worden?

'Het beste is te gaan regeren, en dat doen ze nu. Dat is ook in Nederland de oplossing geweest. In het regeren vindt de echte confrontatie plaats, met de werkelijkheid, met jezelf, met je beleid. De SPD heeft hier het voordeel van de achterstand. Het is wel duidelijk hoe het moet, nadat heel Europa tien jaar lang heeft gesaneerd, de verzorgingsstaat geactiveerd en de economie geflexibiliseerd om weer op orde te komen. Dat maakt ook dat ik denk dat Duitsland er geen tien jaar over zal doen, maar over drie, vier, uiterlijk vijf jaar in de liga speelt, waar Nederland, Groot-Brittannië en Frankrijk in zitten.'

- Hoe vindt u dat kanselier Schröder het aanpakt?

'Hij begint het echt op orde te krijgen. Hij heeft drie elementen staan: het bezuinigingspakket, de belastinghervorming en nu de loonmatiging. Er zijn doorbraken bereikt in de chemie en metaal. Als ik hem was, zou ik nu op het punt van de flexibilisering en structuurhervormingen nog verder gaan. Maar tegelijk is hij ook al bezig met de kenniseconomie, waar wij na het saneren mee zijn begonnen. Schröder begint nu ook met scholen aan het internet, hij heeft het initiatief genomen tot de Greencards voor computerexperts. Wat elders achter elkaar gebeurt, doet hij hier tegelijkertijd.'

- Is dat belangrijk voor Nederland?

'Natuurlijk. Wij leven met het buitenland, en daar is Duitsland het grootste deel van. Het is prachtig dat we nu kunnen meeprofiteren van de conjunctuur die ook in de rest van Europa aantrekt. Dat in Duitsland de macro-economische cijfers weer in de lift zitten, dat is voor Nederland een vertrouwenwekkend fenomeen voor de komende jaren. De hervormingen zijn begonnen, het gaat prima.'

- Heeft u een speciale band met Duitsland?

'Mijn vrouw komt uit Bonn, ze heeft een Duitse moeder en een Portugese vader en heeft tot voor tweeënhalf jaar in Duitsland gewoond. Wij spreken onderling veel Duits. Ik heb altijd veel contact met Duitsland gehad. Het is iets vanzelfsprekends voor me. Maar ook al komt mijn liefde er vandaan, ik koester geen speciale voorliefde voor dit land.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden