Het Nieuwe Denken

De schrijver Harry Mulisch was de zoon van een vader afkomstig uit Oostenrijk-Hongarije, in een gedeelte dat tegenwoordig onder Tsjechië valt, en een moeder die in Antwerpen was geboren uit een Oostenrijks-Joodse vader en een Duits-Joodse moeder. Technisch gezien zou je Harry Mulisch dan ook een Oostenrijks-Hongaars-Tsjechisch-Duits-Joods-Belgisch-Nederlandse schrijver moeten noemen. Dat is niet alleen ietwat omslachtig, het is vooral nogal belachelijk. Te meer daar Mulisch - wat je verder ook van zijn boeken vindt - Nederland, of in ieder geval de Nederlandse literatuur, mede heeft helpen vormgeven. Het is dan ook gebruikelijk én volstrekt terecht om hem een 'Nederlandse schrijver' te noemen.


Dat voorrecht is niet iedereen gegund. Schrijvers van wie minimaal één van de ouders in een armoedig land drieduizend kilometer ten zuiden van het onze is geboren, worden doodleuk bestempeld tot 'Marokkaans-Nederlandse schrijvers'. Al in 2001 beklaagde Hafid Bouazza zich daarover in het Boekenweekessay van dat jaar (Boekenweekessay - kan het Hollandser?), maar veel journalisten, critici en andere literaire randfiguren vinden het anno 2012 nog altijd prima om schrijvers etnisch te benaderen. Erger is misschien wel dat die schrijvers, aandachthoeren die het zijn, daar zelf ook aan meedoen.


Dit is wat ik het Oude Denken wil noemen. En het is hoog tijd dat alle betrokken partijen daarmee kappen. Ja, dat is spijtig voor de overschatte non-talenten die slechts dankzij dat labeltje 'Marokkaans-Nederlands' en óndanks beroerd schrijfwerk bekendheid vergaarden (nee, ik noem geen namen, anders wordt Abdelkader Benali boos). Maar voor wie zijn trots ontleent aan eigen prestaties en niet aan afkomst, zal het een verademing zijn om niet meer de hele tijd dat gezeik te hoeven aanhoren over je 'Marokkaanse achtergrond'.


Overal in Nederland mengen, roeren, shaken en schudden mannen en vrouwen van verschillende etniciteiten hun genen tot een cocktail waarvan niemand straks nog de ingrediënten kent. Nog een paar generaties en vrijwel iedereen heeft een kleurtje ergens tussen diepzwart en lelieblank in. Dát is het nieuwe Nederland, dát is het Nieuwe Denken. Het oormerkje 'Marokkaans-Nederlands' past daar niet in.


'Maar verloochen je dan niet je afkomst?', zal de nog wat huiverige ex-immigrant vragen. Welnee. Als je per se over couscous en ezelinnenmelk wil schrijven, moet je daar vooral mee doorgaan. Maar het Nieuwe Denken geeft je de vrijheid het ook over patat en varkensdrek te hebben zonder dat mensen je vragen: ja maar, dat past toch helemaal niet in jullie cultuur?


En de politicus met de broek nog vol angstschijt voor het rechtse populisme zal misschien vragen: 'Maar ontken je met dat Nieuwe Denken dan niet de problemen die je juist moet benoemen?'


Wederom: welnee. Het wordt tijd om mensen op hun gedrag te gaan beoordelen, niet op hun afkomst. Pool, Turk of Tokkie: wie de taal niet goed beheerst, moet taalles krijgen. En niet een uitzonderingsbehandeling op basis van etnische achtergrond.


Jamal Ouariachi is schrijver van verhalen, artikelen, essays en een roman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden