Het New York van de jaren zeventig: geweld, drugs, een rattenepidemie en armoede

'Er woonden hier mensen in telefooncellen, maar toch was het een geweldige tijd'

Eind jaren negentig ging de bezem door de louche seksbuurt uit de serie The Deuce rond Times Square, nu terrein van ketens en toeristen. V zocht er naar wat restjes vunzigheid.

New York, Times Square in de jaren zeventig Beeld Leland Bobbé

16 was hij, toen hij voor het eerst ging. 'Of nou vooruit, 15.' Stiekem nam John Lucas als puber de metro vanuit Brooklyn. 'Om naar de meisjes te gaan kijken.' Het moet 1995 zijn geweest. En het kostte een kwartje - 'kun je het geloven, een kwártje!' - om naar de halfnaakte meisjes te gluren in de peepshows rondom Times Square in New York. De entourage op straat kreeg je er gratis bij. 'De pooiers met hun gouden kettingen en vette Cadillacs, de cokedealers.' En ook: 'Prostituees die in elkaar werden geslagen door hun pooier, of pooiers die tot moes werden gebeukt door een rivaliserend bendelid.'

Times Square in de jaren zeventig. Een man onderhandelt over de prijs van een prostituee, twee andere lopen langs. Beeld Leland Bobbé

'Het was opwindend en eng tegelijkertijd', zegt Lucas (38), tegenwoordig uitsmijter van Smith's Bar, een van de weinige oude kroegen in de Times-Squarebuurt. Dat hotel aan de overkant', wijst hij. 'Daarvan heeft de nieuwe eigenaar de hele voorpui vervangen. Zaten kogelgaten in.' En Times Square nu? Lucas lacht schamper. 'It's a joke here now.' Één grote grap hier.

De nieuwe HBO-serie The Deuce gaat over de beruchte periode van deze buurt in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Of preciezer, over de geschiedenis van 42nd Street tussen 6th en 8th Avenue, in New York ook wel bekend als 'Forty Deuce', kortweg 'The Deuce'. Het is het deel van de eens chique theaterwijk Times Square dat het snelst in verval raakte, het meest verkrotte, het verst afgleed, tot het jaren zeventig definitief verwerd tot het ranzige afvoerputje van Manhattan, een Sodom en Gomorra vol peepshows, straatprostitutie en opzichtig aangeprezen pornobioscopen (BEST PORN IN TOWN! 24 HOURS!) en openlijk geweld.

Tekst gaat verder onder de foto

Crime-specialist

David Simon (1960, Washington D.C.) werkte van 1982 tot 1995 als stadsverslaggever voor de krant Baltimore Sun. Hij volgde een jaar lang de afdeling moordzaken van de politie in Baltimore, een havenstad met een van de hoogste moordcijfers in de VS.

In 1991 verscheen zijn non-fictieboek Homicide, basis voor de gelijknamige televisieserie. In 1997 schreef hij samen met ex-politieman Ed Burns een boek over de lokale straathandel in drugs: The Corner. Beide boeken vormden de basis voor The Wire (2002-2008), een HBO-serie over Baltimore die vijf seizoenen liep.

Maggie Gyllenhaal in The Deuce. Beeld Paul Schiraldi

Nu banen zich drommen toeristen een weg door 42nd Street, langs de huizenhoge lichtreclames voor Broadway-shows, langs de als Batman, Mickey Mouse of Elmo verklede figuren die zich aanbieden voor een foto. Families met kinderen op weg naar Madame Tussauds, de McDonald's of de musical Aladdin. Toen amusementsgigant Disney in 1994 zijn intrek nam in de voormalige louche bioscoop The New Amsterdam kwam de opschoning van 42nd Street op gang. Of de Disneyficatie, volgens sommigen. The Deuce wordt nu ook wel smalend Disney World Manhattan genoemd.

Wie tussen de hysterische neonadvertenties voor familievertier nog restanten denkt te vinden van het rauwe verleden, komt bedrogen uit. Nee, de dames die flyers uitdelen over een 'Hop On Hop Off Pass', adverteren niet voor haastige seks, maar voor een toeristenbus. En nee, de films Annabelle en Wonderwoman, in blokletters aangekondigd op de lichtbakken van Regal Cinemas (voorheen hardcore-pornopaleis The Harem), gaan niet over hete dames, maar over een horrorpop en een superheldin. De enige die hier nog dag en nacht diensten aanbiedt, is de Duane Reade-apotheek (WALK IN! 24 HRS!).

Tekst gaat verder onder de foto

Billboards op Times Square, 2012 Beeld Getty Images

De ups en downs van The Deuce zijn misschien wel het best af te lezen aan de geschiedenis van het New Victory-theater, een architectonisch pareltje zoals er begin 20ste eeuw meer op 42nd Street verrezen. Met de crisis van 1929 liep het theaterbezoek sterk terug. Het New Victory ging burlesque en strippers programmeren; werd in de jaren veertig omgebouwd tot filmhuis; en had in 1972 - met de legalisering van seksfilms - de twijfelachtige eer de eerste seksbioscoop van The Deuce te worden.

Toen burgemeester Giuliani in 1995 na vergeefse pogingen van zijn voorgangers eindelijk de wetgeving erdoorheen kreeg om de seksindustrie rondom Times Square te verbieden, en bedrijven als Disney wist over te halen panden te kopen, kwam de Grote Schoonmaak van The Deuce op stoom. Verkoop van onroerend goed werd al snel lucratiever dan het uitbaten van seksbioscopen, ook vanwege de opkomst van dvd en internet.

Het New Victory moest er als eerste aan geloven. De gemeente herstelde het pand in oude luister en opende hier, tussen de resterende pornopaleizen, een jeugdtheater.

Nog eens twintig jaar en vele tientallen miljoenen waren ervoor nodig, maar nu is elke referentie naar het smoezelige verleden zorgvuldig weggepoetst. Of met de sloophamer neergemaaid. Alleen om de hoek van The Deuce, op 8th Avenue tussen 42nd en 44th Street, zie je een schim van hoe het eens moet zijn geweest.

Daar is Satin Dolls, de 'Hottest Gentlemen's Club in New York', waar vijf heren wat vermoeid aan de bar hangen en topless meisjes een zaaltje verderop voor een minstens zo vermoeid gezelschap routineus rondjes draaien. En daar is Show World Centre, een merkwaardig anachronistisch aandoende seksshop, waar onder akelig fel tl-licht rijen dvd's staan te wachten op de enkeling aan wie de uitvinding van onlineporno voorbij is gegaan. Beide zaken, vermoeden de medewerkers, zullen over een half jaar niet meer bestaan.

Jamie Neumann in The Deuce. Beeld Paul Schiraldi

The Deuce is er ontegenzeggelijk op vooruitgegaan, vindt Jorje Muentes (57), die als balletdanser in de jaren zeventig en tachtig veel op Times Square kwam, op zoek naar een baan in de overgebleven theaters. Hij mist het niet: 'Het geweld, de drugs, de rattenepidemie. En de armoede - er woonden hier mensen in telefooncellen.' Maar toch: 'Het was een geweldige tijd. Het was opwindend, vol leven. En het was vrijer, mensen waren ook socialer dan nu.'

De opschoning is doorgeschoten, zegt Chris Soldatich (47), beveiliger bij Satin Dolls. 'Europeanen komen naar Times Square voor The City That Never Sleeps. Nou, deze stad slaapt wel degelijk. Om drie uur gaat het licht uit, dan is het hier doods.' Wat hem misschien nog meer stoort, is de schaalvergroting. 'Kijk om je heen. Starbucks, Disney, Applebee's. Alleen nog maar ketens hier, en beursgenoteerde bedrijven. The Deuce wordt een plek als zoveel andere. Kleine ondernemingen zijn weg: de deli waar de koffie niet te zuipen is maar de eigenaar je bij naam kent, de kroeg waar de barman je psychiater is.'

'Het gezicht van Times Square is verdwenen', concludeert uitsmijter John Lucas. 'Bewoners komen hier niet, louter toeristen.' En ja, dat de criminaliteit is gedaald, is fijn. 'Maar vind je het gek? Het is hier zo schreeuwend duur geworden, dat zelfs een gangster het zich niet kan veroorloven hier te wonen. Dat zegt alles.'

Lees verder

Alles klopt aan The Deuce, de nieuwe serie van David Simon (The Wire)
Alles klopt aan The Deuce: de heerlijke jarenzeventigvibe, dialogen en vooral de topcast met Gyllenhaal in de rol van haar leven. Lees hier de recensie van de serie. (+)

Bent u binnenkort in New York? Luister naar die ouwe stinkrocker in de kroeg en laat u lekker meevoeren
David Simon, de man achter een van de beste series ooit, The Wire, stortte zich voor The Deuce met overgave op de porno- en misdaadwereld van begin jaren zeventig. Waar komt die terugzucht naar seventies- New York toch vandaan? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.