Column

Het negatieve Israël-beeld is totaal over the top

Vorige week had ik een conferentie in Israël. Nou, dat heb ik geweten. Wie zegt dat ie naar Israël afreist, moet zich tegenwoordig verdedigen alsof ie naar het Spanje van Franco gaat of naar het Oostenrijk van Haider. Israël heeft alle goodwill verspeeld, en is in veler ogen een evil country geworden. Door zijn nederzettingenpolitiek en zijn brute omgang met de Palestijnen in de bezette gebieden.

De Heilige Grafkerk in Jerusalem aan de vooravond van het Orthodoxe paasfeest. Beeld epa

In de ogen van velen is Israël louter nog agressieve bezettingsmacht. Aan de Holocaust als funderend verhaal van de staat Israël, zo huiveringwekkend vastgelegd in Yad Vashem, blijkt men geen boodschap meer te hebben. De Europese schaamte voorbij. Net zomin heeft men veel oog voor de acute veiligheidssituatie van Israël in een geheel ontvlamd Midden-Oosten, en zoomt men alleen in op de asymmetrische verhoudingen tussen Israël en de Palestijnen.

Het negatieve Israël-beeld is totaal over the top. Zie de schandalige consternatie over de Israëlische vlag op het Rotterdamse stadhuis of de groep Vlaamse linkse intellectuelen die het in De Morgen opnam voor Abou Jahjah en de terreuraanslag in Jeruzalem goedpraatte als legitieme verzetsdaad. Wat zich ernstig wreekt, is dat het imago van Israël in het buitenland de afgelopen decennia vrijwel volledig gedomineerd werd door Israëlisch radicaal rechts en religieus rechts.

Door hun onverzoenlijke havik-politiek. Het zijn de regeringen-Netanyahu, met hun nederzettingenbeleid en kille houding in het vredesproces, die voor een fors afkalvende steun voor Israël in Europa hebben gezorgd. Een herstel van Israëlisch links is, zo gezien, van geopolitiek en buitenlands-politiek belang. Opdat er in Israël ook weer andere stemmen te horen zijn. Minder onverzoenlijk en martiaal. Daarover werd uitgebreid gesproken op die conferentie op de universiteit van Haifa. Zoals ook over de onheilspellende invloed die de nieuwe Amerikaanse president Trump op het Israëlisch-Palestijns conflict dreigt te gaan uitoefenen. The Jerusalem Post kopte alvast: Fatah spokesman: Moving US Embassy to Jerusalem will open the gates of hell'.

Over de kansen op herstel van links in Israël wordt verschillend gedacht. Volgens sommigen is de demografische sociologie van Israël door de massale toestroom van Joden uit niet-democratische politieke regio's als Rusland en Afrika zo grondig veranderd, dat rechts-autoritaire attitudes de spirit van de kibboets zullen blijven overheersen.

Haifa zelf staat overigens bekend om zijn harmonieuze omgangscultuur tussen Joodse en Arabische Israëli's. In de universiteitsgebouwen zie je Israëlische dienstplichtige soldaten kriskras langs Arabische studentes met hoofddoek heen lopen. Voor het eerst in Jeruzalem, viel me op hoe ook daar, in de Oude Stad in bezet Oost-Jeruzalem, een vreedzame co-existentie der wereldgodsdiensten bestaat. Wonderbaarlijk. Orthodoxe Joden snellen zich op sabbat tussen talloze Arabische winkeltjes door naar de Klaagmuur, die aangeplakt zit tegen de Tempelberg waarop dan weer de Rotskoepelmoskee staat. En het beieren van de kerkklokken van de Heilig Grafkerk van Jezus wordt afgewisseld door islamitische oproepen tot gebed vanaf minaretten.

Wat me als cultuurchristen wel geschokt heeft, is het beheer van de nalatenschap van Jezus in de Heilige Stad. Jezus Christus blijkt gekaapt door de 'verkeerde' soort christenen. Wie de Heilig Grafkerk van Jezus binnenkomt, struikelt over Armeense en Russische oude vrouwtjes die zich op hun knieën werpen bij de Steen der Zalving. Koptische en Grieks-orthodoxe priesters in duistere zwarte gewaden bewaken het graf van Jezus en het apocriefe graf van Maria. Geknield voor een gouden Maria-icoon kan men in een donker gat de berg Golgotha aanraken, waarop het kruis van Jezus zou hebben gestaan. Het Oosterse, Byzantijnse christendom, met zijn iconen en wierooklampen, blijkt alomtegenwoordig. Een gereformeerde dominee uit Kampen zou hier geheel uit de toon vallen.

Dit alles verklaart waarschijnlijk waarom een pelgrimage naar Jeruzalem nooit tot de Grand Tour van de Westerse christelijke opvoeding is gaan behoren. En waarom rooms-katholieken hun eigen heilige plaatsen in Rome en Lourdes hebben gecreëerd. Het is een rare cultuurschok voor de westerse (post)christen om in de voetsporen van Jezus te treden en te zien dat die voetsporen, van Via Dolorosa tot Olijfberg, vrijwel volledig door het Oosterse christendom worden beheerd en beheerst.

Er is weinig Bach in Jeruzalem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden