Het mysterie van de viool

Vioolliefhebbers hebben ze vast wel opgenomen. Enkele jaren terug, toen de Avro ze uitzond, of kortgeleden via de Belgische televisie, die ze voorafgaand aan het Koningin Elisabeth-concours nog eens uitzond: de twee delen van de documentaire The Art of Violin door de Canadese filmmaker Bruno Monsaingeon....

Het is een gedoe, ben je net gewend aan de videospeler, komt er weer een nieuw apparaat met dvd-schijfjes in doosjes die natuurlijk een totaal ander formaat hebben dan de videobanden en de cd's. Maar hoe gaan die dingen: eenmaal gewend aan het afspeel- en opzoekgemak van de cd, zijn audiocassettes op slag hopeloos onhandige dingen. En zo is het ook met de videoband en de video-dvd. Niks spoelen en zoeken door een band van drie of vier uur, gewoon klik-klik over de schijf en je weet precies waar je bent.

Bijvoorbeeld in de adembenemende openingssequens van het eerste deel, The Devil's Instrument, waarin David Oistrach, Isaac Stern, Christian Ferras, Fritz Kreisler, Nathan Milstein, Yehudi Menuhin, Arthur Grumiaux, Jascha Heifetz en Mischa Elman als in een estafette opeenvolgende stukjes van het Mendelssohn Vioolconcert spelen. Het zijn ze allemaal, de vioollegendes van de twintigste eeuw, en het idee is zo verbluffend simpel en zo geweldig effectief dat je niet begrijpt dat niemand vóór Monsaingeon het heeft gedaan.

Hij heeft er jarenlang úren en úren filmmateriaal uit verschillende archieven voor doorgeploegd. 'Net als de stem heeft de viool als instrument een mythisch, zoniet mysterieus karakter', vindt Monsaingeon. En The Art of Violin is zijn zoektocht naar dat specifieke, dat bijzondere, dat overrompelende dat spelers als Haifetz, Szeryng en Menuhin aan de viool konden ontlokken. Hij wordt erbij geholpen door de commentaren van violisten als Itzhak Perlman, Ivry Gitlis, Ida Haendel en, de jongste in het rijtje, Hilary Hahn.

Natuurlijk is de verleiding groot om tussen de twee gestelde ijkpunten - Paganini en Menuhin - uit te weiden over repertoire, persoonlijke lotgevallen, buitenmuzikale liefdes enzovoort. Maar Monsaingeon is streng geweest en heeft zonder pardon het motto kill your darlings gehanteerd. Zelfs in het gedeelte over de wonderkinderen Boris Goldstein, Michael Rabin en Joseph Hassid met wie het allemaal om uiteenlopende redenen slecht is afgelopen, houdt de filmmaker zich verre van larmoyante verhalen.

Bijna twee uur lang concentreert de film zich op dat ene: de klank. En hoewel Perlman en Gitlis een paar fraaie keukengeheimen vertellen in zake stokverdeling en snelheid, en Hahn zich verdiept in het vlees aan de vingers van Szigeti, is het geheim iets wat zich alleen prijsgeeft via de muziek zelf. Maar die is dan ook tot in detail te volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden