Het multitalent dat in alle opzichten een echte bohemien was

Ze was een echt multitalent: ze kon tekenen, schrijven en ontwerpen. Noni Lichtvelds levensmotto was: men doet wat men niet kan laten.

Noni Lichtveld Beeld www.arpefoto.nl
Noni LichtveldBeeld www.arpefoto.nl

Ze was met haar boeken de oma van alle kinderen, zo stond in het overlijdensbericht van Noni Lichtveld. Niet alleen van Mari Searby, haar kleinkind dat op 15-jarige leeftijd bij haar introk en zich altijd om Lichtveld heeft bekommerd.

Ze was ontwerper (bijvoorbeeld van een van de allereerste vlaggen van Suriname), decorbouwer (bij de gezelschappen van Cees Laseur, Peter Sjaroff, Karl Guttmann en Sonia Gaskell), illustrator (van de Afro-Caribische mythische spin Anansi) en schrijver. 'In alle opzichten was ze een bohemien', zegt Mari over haar oma die op 16 augustus overleed in het Rosa Spier Huis in Laren.

Dertig jaar lang woonde Lichtveld twee perioden van drie maanden in Nederland en twee perioden op Ibiza. Altijd viel ze op door haar excentrieke stijl en kleurige kleding.

Noni Lichtveld werd in Abcoude geboren als dochter van schrijver en componist Lou Lichtveld die bekender was onder zijn pseudoniem Albert Helman. Hij was als priesterstudent van Suriname naar Nederland gekomen, maar raakte al snel meer geïnteresseerd in muziek en literatuur en keerde zich af van het geloof.

Na zijn huwelijk met een nicht van dirigent Willem Mengelberg vocht hij in de Spaanse burgeroorlog tegen de fascisten en was hij verzetsstrijder tijdens de bezetting in Nederland. Na de oorlog zou hij minister in Suriname worden. Behalve Noni zou hij nóg een dochter krijgen, Cecilia, die actrice werd en een zoon Peter, redacteur van Propria Cures.

Lichtveld ging naar de Rietveld Academie en studeerde ook in Parijs. Terug in Nederland ontwierp ze kostuums en decors voor toneelgezelschappen. Eind jaren vijftig verhuisde Lichtveld samen met haar man, de toneelregisseur Ton Verweij, naar Suriname. Daar werden haar kinderen Ariëlle (de moeder van haar kleindochter Mari) en Vincent geboren.

Na ondertekening van het koninkrijksstatuut in 1959 mocht zij de Surinaamse vlag ontwerpen.

Halverwege de jaren zestig keerde het echtpaar met hun kinderen terug naar Nederland. In Suriname was ze geïnteresseerd geraakt in de oude volksverhalen over de spin Anansi. Na het overlijden van haar man in 1974 besloot ze die op te schrijven en voorzien van haar eigen illustraties te publiceren. De boeken werden een enorm succes, zowel in de Surinaamse gemeenschap in Nederland als in Suriname. 'Als ik mensen tegenkom van Surinaamse afkomst, kennen ze haar allemaal van Anansi', aldus Mari.

In 1987 ontving Lichtveld samen met Gerda Havertong de E. du Perronprijs voor het bewaren en verspreiden van de Anansiverhalen. Een jaar later reisde ze naar Ghana om de oorsprong van die verhalen te onderzoeken.

Haar kleindochter Mari trok vlak daarna bij haar in. 'We kregen een enorm hechte band', zegt ze. Lichtveld bleef altijd werken. In 1989 verscheen een geheel nieuw Anansivertelling in Verhalen van Surinaamse schrijvers. In 2010 maakte ze op 80-jarige leeftijd nog illustraties voor Het grote Anansiboek van de toen 100-jarige Johan Ferrier, de eerste president van Suriname. 'Ik zeg maar één ding: men doet wat men niet kan laten', zei ze bij de presentatie.

'Ze dementeerde wel iets, maar ik werd pas ongerust toen ze drie maanden geleden ineens stopte met schrijven', vertelt haar kleindochter. Het afscheid van Noni Lichtveld vond plaats in Huize Frankendael, het buiten in de Amsterdamse Watergraafsmeer.

Daar woonde haar moeder Helena Mengelberg met de Amsterdamse stadsarchitect Ben Merkelbach en maakte Noni zelf een wandmozaïek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden