Het moreel demasqué van Bush' critici

Half mei stond op de voorpagina van deze krant een foto van Irakezen die tussen plastic bundeltjes met beenderen op zoek waren naar de resten van hun moeder, vader, zussen, broers of kinderen....

De twee onderwerpen vielen moeilijk met elkaar te rijmen. Had Franks dat massagraf bij de stad Hilla aangericht en werd hij daarom aangeklaagd? Nee, dat kon het niet zijn, want de graven dateren van 1991. Franks heeft daar niet de hand in gehad. Hij bracht juist de man ten val die er wél verantwoordelijk voor was: Saddam Hussein. Maar wat is dan de oorlogsmisdaad die hij zou hebben begaan? Dat hij een einde maakte aan een regime dat grossierde in massagraven? Kennelijk wel, volgens Gretta Duisenberg en Dyab Abou Jahjah, twee van de ondertekenaars van de aanklacht.

Zij vinden de acties van Franks een oorlogsmisdaad, hoewel die hebben geresulteerd in het verdwijnen van een bewind dat, zo stond in een stuk bij bovengenoemde foto, geblinddoekte en geboeide mensen levend begroef. Het is tekenend voor de akelige onverschilligheid die veel tegenstanders van de Amerikaanse invasie aan de dag leggen voor het feit dat in elk geval korte metten is gemaakt met zulke onmenselijke praktijken. Wat hen betreft zijn de doden van Hilla voor niets gestorven, wat het lot van Saddams slachtoffers nog ellendiger maakt dan het al was.

Als verweer brengen de opponenten van de oorlog naar voren dat de bevrijding van het Iraakse volk niet het primaire doel was van de Amerikanen. Bush wilde in de eerste plaats de dreiging uitschakelen die volgens hem van Saddam en zijn eventuele massavernietigingswapens uitging. Bovendien druiste de aanval in tegen de internationale rechtsorde omdat hij werd uitgevoerd zonder mandaat van de Veiligheidsraad.

Dat is allemaal waar. Maar de oorlog is voorbij. Het is onbegrijpelijk waarom een deel van de tegenstanders nu al bijna twee maanden lang niet de grootmoedigheid kan opbrengen om achteraf toe te geven: oké, wij blijven erbij dat de oorlog onwettig en niet gerechtvaardigd was, maar hij heeft ten minste één positief bijproduct opgeleverd met het beëindigen van dertig jaar onderdrukking van de Iraakse bevolking.

Sinds de val van Saddam op 9 april volharden de opponenten van de oorlog echter in hun sikkeneurigheid vanwege hun allesoverheersende afkeer van de regering-Bush. Voor zo'n opstelling mogen zij kiezen, maar daar betalen ze een prijs voor.

Als zij politieke argumenten laten prevaleren boven de menselijke, dan maakt het de mantel der morele superioriteit, die zij zich als tegenstanders van de oorlog graag aanmeten, smoezelig en rafelig. Als zij feitelijk laten blijken dat er voor hen maar één type slachtoffer bestaat - die van de Amerikanen en Israëliërs, maar niet het Iraakse slachtoffer van Saddam - dan zeggen ze eigenlijk indirect dat menselijkheid geen ondeelbaar begrip is, maar een begrip dat selectief en politiek kan worden toegepast. En dan bezondigen zij zich aan hetzelfde cynische opportunisme waar zij Bush zo gaarne van betichten. Zij zien alleen de politiek, en vergeten de mens, het menselijke.

Mient Jan Faber was consequent. Hij kwam op voor de Bosnische Moslims en Kosovaren, maar ook voor de Koerden in Irak. In zijn empathie met de slachtoffers van deze wereld schikte hij zich niet, zoals anderen, naar politieke of geografische grenzen. Hij bleef als humanitair interventionist trouw aan zichzelf. Dat deden 'zijn' IKV'ers niet: die gooiden Faber eruit, als zijnde een verrader. Maar het echte verraad aan vroegere idealen zat bij hen.

De IKV'ers vonden het onacceptabel dat Faber voor oorlog was als instrument om Saddam te verjagen. Maar toen dat instrument werd ingezet om de Kosovaren in 1999 van Milosevic te verlossen, vonden die IKV'ers dat wel goed. Wat is echter het verschil? Hebben slachtoffers in Europa meer recht op een interventie dan die buiten Europa? Dat is een vraag die voor alle humanitaire interventionisten geldt die in de jaren negentig voor ingrijpen op de Balkan waren, maar afhaakten bij Irak.

Natuurlijk mag iedereen zeggen dat Bush en zijn neoconservatieve adviseurs niet deugen. En natuurlijk is het niet zo dat Bush nu overal boosaardige regimes de wacht zal aanzeggen. Ook hij is selectief. En hij draait over de massavernietigingswapens.

Maar iedere Irakees die niet meer het gevaar loopt levend onder de grond te worden gestopt, is er één. Durf ten minste dat te bekennen indachtig het bekende joodse volksgezegde: 'Als je één mens ombrengt, breng je de hele wereld om. Als je één mens redt, red je de hele mensheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden