Het monster Teras

BIJNA NIEMAND weet het, maar in de Amsterdamse wijk Watergraafsmeer woont een monster. Teras is kolossaler dan de grootste blauwe vinvis, sneller dan de beste Formule 1-coureur....

Maar wie Teras kent, weet dat er niets van hem te vrezen valt. Dit is de allernieuwste nationale supercomputer. Officieel heet de computer Origin 3800 van SGI (voorheen Silicon Graphics); Teras voor intimi. Het koelblauwe gevaarte zoemt zachtjes en blaast lauwwarme lucht. Wetenschappers op universiteiten en Grote technologische Instituten (GTI's) zoals Rijkswaterstaat, laten de machine voor zich rekenen.

En rekenen kan Teras, Grieks voor monster, als geen ander. Hij bestaat uit 64 donkerblauwe kasten met elk acht 1024-processoren. Elke processor is op zich al drie keer sneller dan de gemiddelde pc. Het monster heeft een geheugen van 1 miljoen Megabyte en een totale diskcapaciteit van tienduizend Gigabyte. Een gemiddelde pc heeft tegenwoordig 128 Mb werkgeheugen en 10 tot 20 Gigabyte opslagruimte. De totale rekenkracht is duizend tot tweeduizend keer groter dan van een pc. In één seconde voert deze machine het werk uit waarover een mens 40 duizend jaar zou doen.

'Vroeger hadden technische instituten van die zaaltjes met rekenaars. Dit is het verschil tussen een week en een jaar onderzoek doen', vertelt Jaap Hollenberg van SARA Reken- en Netwerkdiensten. 'Mensen willen graag tijdens hun leven promoveren.'

De steeds geavanceerdere computers maken theoretisch onderzoek mogelijk dat vroeger ondenkbaar was. 'Maar het onderzoek moet ook sneller af - zelfs wetenschappers voelen keiharde competitie', weet Hollenberg. 'Je moet sneller zijn dan andere universiteiten en onderzoeksinstituten, anders tel je niet meer mee en gaan je beste wetenschappers binnen de kortste keren elders werken.'

SARA heeft nog meer enorme computers, waaronder de machines die voor heel Nederland het internetverkeer regelen. De bèta-faculteiten van de Universiteit van Amsterdam hebben hier hun Beowulf-cluster, een netwerkje van 120 huis-tuin-en keuken-pc's die samen rekenwerk uitvoeren voor biologen en sterrenkundigen. En de universiteiten van Twente en Eindhoven stalden hier onlangs hun nieuwe Silicon Graphics, de oudere broer van Teras. Bij elkaar staan de apparaten voor een slordige honderd miljoen gulden op de balans.

'Merkwaardigerwijs kosten die grote jongens altijd 30 miljoen. Niks geen inflatie', zegt Hollenberg. De aanschafprijs mag door de jaren gelijk blijven, de computers zijn na zes of zeven jaar afgeschreven. Volgens de 'wet van Moore' verdubbelt elke achttien maanden de prestatie van computerchips en kun je voor hetzelfde geld na anderhalf jaar twee keer zoveel capaciteit krijgen.

In februari heeft SARA daarom een voor computerbegrippen prehistorische machine de deur uitgedaan. Die werd nog watergekoeld - met de warmte van het apparaat kon het gebouw tot een buitentemperatuur van min zes graden aangenaam worden verwarmd. 'Kostte zes ton per jaar aan elektriek', zegt Hollenberg, 'en dan hadden we nog een goedkoop tarief ook.'

Arme Teras.

De machine is pas sinds 2 april, na enig gehaper en de onvermijdelijke technische problemen, bezig met zijn rekenwerk. Maar al rond het jaar 2007 zal het Monster van Watergraafsmeer zijn geveld door de tand des tijds. 'Dan is-ie niks meer waard', zegt Hollenberg. 'Als je het goed geregeld hebt, komt de fabrikant 'm weer bij je ophalen.'

Dit is de derde aflevering van een serie over haast en onthaasten, efficiëntie en ondoelmatigheid. Deel vier verschijnt komende maandag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden