Het mirakel van Moeskroen

In Moeskroen, een ingeslapen grensplaats in het meest westelijke puntje van Belgisch Henegouwen, leeft voetbal als nergens anders. De plaatselijke club Excelsior is nog altijd ongeslagen....

MARCEL VAN LIESHOUT

DE KENNISMAKING van Georges Leekens met stadion Le Canonnier van voetbalclub Excelsior Moeskroen, ruim een jaar geleden, stemde hem allerminst vrolijk. Leekens, man van de wereld, oud-trainer van ondermeer Club Brugge, Anderlecht en het Turkse Trabzonspor, trad binnen in een wereld van grauwheid. 'Grijs! Alles was hier grijs! En vaal wit. Grijs is geen kleur. Da's niets, dat verleidt niet.'

Wie één keer bij Anderlecht heeft gewerkt - Georges Leekens leidde de Brusselse club in het seizoen 1987-'88 - raakt verwend. Grijs is geen kleur. Gebladderde grijs-witte paaltjes ter omheining van een trainingsveld, er bestaat niets ergers. Wie bij Anderlecht heeft gewerkt, hecht aan details.

De eerste beleidsdaad van Georges Leekens als nieuwe trainer van Excelsior Moeskroen was een opdracht: onmiddellijk verven, dat stadionnetje! 'Fel rood en schoon wit wilde ik zien. De kleuren van de club. Rood heeft karakter. Rood is de kleur van de agressie. Van de passie ook. Met rood en wit straal je ambitie uit.'

De hoofdsponsor van Excelsior Moeskroen heet Group Monument, een holding die gespecialiseerd is in het opknappen van kastelen, kerken en andersoortige monumenten, en inderdaad, bij tijd en wijle voelt Georges Leekens zich 'gelijk een restaurateur'. Ach, waar heeft hij zich in Moeskroen niet mee ingelaten? Nooit geweten dat het trainerschap zoveel uiteenlopende bemoeienis kon vergen. Er volgt een diepe, diepe zucht.

Maar dan, vol vertedering: 'Het is anders toch wel mooi hoor, zo'n club waar nog van alles is op te bouwen. Alles ging er hier nogal amateuristisch aan toe, en op vele onderdelen nog steeds, maar aan de wil om hogerop te geraken ontbrak het niet. Er zit niets artificieels aan deze club. Deze club straalt spontaniteit uit. Honger, de drang om iets te willen bereiken.'

Die uitstraling sluit naadloos aan bij de persoonlijke ambities van de 47-jarige Bruggeling. De palmares, als speler en als trainer, omvat successen op Vlaamse grond, en Leekens moet en zal ook in het Waalse slagen. De eerste, mislukte poging daartoe, bij de vorige werkgever Charleroi, moet gerevancheerd worden. 'In de Belgische voetbalwereld zien velen mij als een dikke nek, als een schreeuwer, een Hollander. Allez, we zullen zien.'

Zeven jaar geleden speelde Excelsior Moeskroen nog vierde klasse (naar Nederlandse maatstaf: eerste klasse amateurs), in Leekens' eerste jaar als trainer werd promotie naar de hoogste afdeling bewerkstelligd en nu, zeven speelronden ver, mag Moeskroen zich mede-koploper van de Belgische competitie noemen. Ongeslagen, vijftien punten. Gelijk met de grote drie, Anderlecht, Club Brugge en Standard Luik.

Het mirakel van Moeskroen.

Hoogste tijd voor de dikke nek om een lange neus te maken? Ho, stop! 'Nu gaat het pas beginnen. Volgens de plaatselijke krant hier zijn wij zowat rijp voor de Champions League. De helft van zijn selectie is niet eens professional'

En heeft Moeskroen, het meest westelijke puntje van Belgisch Henegouwen, naast die stuntende voetbalploeg nog veel meer te bieden? Nou nee. Aan dit ingedutte grensplaatsje, min of meer vastgeplakt aan Tourcoing en Roubaix, trekt men graag en vooral massaal voorbij. Op weg naar Parijs. Hier heeft de geschiedenis niets imposants achtergelaten, hier is nooit iets indrukwekkends geschied, en wat er was aan eigens (textielnijverheid) is goeddeels verdwenen.

Als Moeskroen al een handelsmerk heeft dan zou het de geconstrueerde folklore moeten zijn. Volgende week viert het stadje het feest van de Hurlus. Drie dagen joelen, jeu-de-boules en drinken uiteraard. Ingeleid door een fakkeloptocht en gezang van de lokale jeugd: Vive les allumoirs, ma mère, vive les allumoirs, on les allume quand il fait noir, vive les allumoirs. En dan hup aan de drank, in naam van de Hurlus.

Die naam staat voor een bende moordende en plunderende bedelaars die in de zestiende eeuw nogal hebben huisgehouden in de streek rondom Moeskroen. Niet bepaald een fijnzinnig gezelschap waarmee een gemeenschap zich graag wenst te identificeren. En historisch gezien hebben de Hurlus ook weinig betekenis gehad. Een kwart eeuw geleden heeft een vorser de geschiedenis van de Hurlus maar eens van een stoflaag ontdaan en voilà, Moeskroen had er weer een jaarlijks feest bij.

Komt dus alles naar Moeskroen in het eerste weekeinde van oktober! Jubelt burgemeester Jean-Pierre Detremmerie (tevens ere-voorzitter van Excelsior Moeskroen, benevens voorzitter van zo ongeveer alle verenigingen ter stede) in een wervende brochure, en mist U vooral het 'hoogtepunt' van de festiviteiten niet: zondags in de namiddag, wanneer de burgemeester zelve Hurlus-popjes zal werpen 'naar duizenden reikende handen'.

Weinigen in Moeskroen die zich storen aan deze niet geheel van ijdeltuiterij verschoond gebleven tekst. Kom niet aan de burgemeester. Jean-Pierre Detremmerie is al achttien jaar burgemeester van Moeskroen en we hebben hier te maken met de ware primus inter pares. Al meer dan dertig jaar lid van voetbalclub Excelsior Moeskroen, vele jaren voorzitter geweest, de hele familie is op enigerlei wijze aan de club verbonden. Meneer de burgemeester haalt alle sponsors voor de club binnen, peutert geld los bij het Waalse gewest voor een opknapbeurt voor het stadionnetje en is niet te beroerd om privé-kapitaal in de vereniging te steken.

Jean-Pierre Detremmerie is, kortom, goed voor de bevolking van Moeskroen, want meer dan betrokken bij het wel en wee van de plaatselijke voetbaltrots. En Moeskroen mag dan geen belangwekkend verleden hebben, in dit francofiele grensplaatsje (de plaatselijke krant is de Belgische editie van een Franse krant) is de geschiedenis nog in de maak: Royal Excelsior Mouscron, de katalysator voor de gezondmaking van het tobbende Belgische clubvoetbal.

HET VOLK behoeft brood en spelen en waarom zouden de spelen niet een, om het in hedendaagse economische terminologie uit te drukken, 'voorwaarde-scheppende' betekenis kunnen hebben voor het brood? Zie hier, samengevat, Detremmerie's filosofie voor de totstandkoming van een gelukkige gemeenschap. Sport leidt tot sociale verbondenheid en de betekenis van sport voor de naamsbekendheid van een gemeenschap is groot.

Waaraan denkt U als de naam Auxerre valt?. Juist! Wat is Uw eerste associatie met La Coruña? Voilà! Laat de burgemeester nu juist deze week contact hebben gehad met een delegatie van Daimler-Benz over de vestiging van een Mercedes-dealer in Moeskroen. 'En dat contact is dus gelopen via Jean-Marie Pfaff hè, via onze nationale doelman van weleer. Begrijpt U welk een betekenis het voetbal kan hebben voor de economische activiteit?'

Wisten wij al dat op een inwonertal van ruim vijftigduizend zo ruwweg tienduizend jongeren in Moeskroen in georganiseerd verband aan sport doen? En wisten wij al dat Moeskroen ook op het hoogste niveau aan de nationale waterpolo-competitie deelneemt? Dat Moeskroen 35 voetbalvelden telt? 'Meneer', hapt de burgemeester naar adem, 'ik kan niet genoeg benadrukken hoeveel belang ik aan onze sportcultuur hecht.'

Daarvoor hadden we al eerder aanwijzingen gekregen. Een maand of zeven geleden contracteerde Excelsior Moeskroen bij verrassing de grootste voetbaltalenten van de streek: de Belgisch-Zaïrese broers Mpenza. Lokonda Emile (18) en Mbo (19) stonden onder contract bij streekgenoot en (toen nog) concurrent-tweedeklasser Kortrijk.

Trainer Van Acker van Kortrijk in het Belgische sportblad Voetbal Magazine: 'Papa Mpenza is apotheker en viel zes maanden geleden zonder werk en de Mpenza's kwamen naar de club om te vragen of ze hem geen nieuwe baan konden bezorgen. De club heeft alles geprobeerd, zelfs een minister ingeschakeld, om vader aan werk te helpen. Maar misschien had de burgemeester van Moeskroen betere connecties en kende hij meer ministers dan die van Kortrijk.'

Misschien.

Wie weet.

De verantwoordelijken bij Excelsior Moeskroen hebben enorme moeite de lach binnen te houden bij de gedachte aan hoe de 'vangst' van de broertjes Mbo indertijd in zijn werk is gegaan. Trainer Georges Leekens over zijn spraakmakende aanvalsduo, in belangrijke mate verantwoordelijk voor de huidige successen van Moeskroen: 'Ongelooflijk eigenlijk dat die jongens bij ons zijn komen spelen. Grote clubs hebben zitten slapen! Daar zit wat in, hoor, in die twee. En niet te beroerd om hard te werken. '

Zaterdag in Moeskroen, vanavond krijgt Excelsior bezoek van het 'zwarte beest'. De bijnaam voor streekrivaal Harelbeke, de club die Excelsior Moeskroen twee jaar geleden in extremis van promotie naar de hoogste klasse van het Belgische voetbal afhield. De nacompetitie in de tweede klasse, Moeskroen leidde met 3-2 en er was nog maar kort te spelen. Harelbeke won alsnog: 3-4. Twintig kilometer scheidden Moeskroen en Harelbeke en nog weken achtereen drong het gegrinnik van de 'zwarte beesten' tot de grensgemeente door.

Drie uur voor de wedstrijd verzamelen de notabelen van Moeskroen zich, naar gebruik, in de plaatselijke bibliotheek. De tap gaat open en er wordt een vorkje geprikt. Stadion Le Canonnier, anderhalve kilometer verderop, ontbeert een chique ontvangstruimte, vandaar. Voor de gewone supporters zijn er de cafeetjes, om de hoek van het stadion.

Een van die uitspanningen, met dezelfde naam als die van het stadion, ademt een heerlijk ouderwetse voetbalsfeer. Prachtige parafernalia, alles in het teken van L'Excel. Aan de wand hangt een klapper met krantenknipsels; degelijke, traditionele foto's van spelmomenten. Iemand heeft tekstballonnetjes uit een strip geknipt (Incroyable! Superbe!) en die op de foto's geplakt. Supporters praten over wat komen gaat. Onophoudelijk en vooral oordverdovend hard schallen de voetballiedjes door het café.

Zoals dat ook later, kort voor aanvang van de wedstrijd, het geval is. Voetbal moet feest zijn, vindt men in Moeskroen, want feest moet er wezen, en dus heeft het bescheiden clubje (de begroting beslaat een ruime vier miljoen gulden; te vergelijken met een gemiddelde eerste-divisieclub in Nederland) veel middelen over om de vreugde te bevorderen. Elke thuiswedstrijd weer verschijnen voorafgaande aan de strijd een microfonist en een in onbestemde klederdracht gestoken zanggroepje op het veld om het publiek eens lekker op te jutten.

Excelsior Moeskroen - Harelbeke lokt een kleine achtduizend bezoekers, een bijna uitverkocht huis.

Supporters de l'Excel, bonsoirrrr!!

Dan eerst nog een hiep, hiep hoera voor de overwinning van vorige week!! Hiep, hiep..

Laat ons dan ook nog even vertellen dat onze kadetten, de toekomst van onze club, vandaag met 11-0 hebben gewonnen! Hiep, hiep..

En daar komt de dreunende muziek weer:

Allez, allez! Allez, allez! Allez Mouscron, on va gagner! Allez, allez..

De co-speaker, hij die de aanwezigen in het Nederlands toespreekt, is gynaecoloog en oud-voorzitter van de club. 'Supporters van Harelbeke, hartelijk welkom. Mogen wij allen verzoeken om sportiviteit en om af te zien van hooliganisme.' In Moeskroen weet men nog hoe het hoort. Zelfs 'overloper' Piet Verschelde, vorig seizoen nog topschutter van Moeskroen, nu uitkomend voor de vijand, wordt met een warm applaus begroet.

Excelsior Moeskroen - Harelbeke wordt een allesbehalve saaie bedoening. Er gebeurt van alles en geheel in strijd met de Belgische 'voetbalnatuur' spelen beide ploegen vol op de aanval. Moeskroen wint met 1-0 dankzij een benutte penalty. De broers Mpenza blijken inderdaad tot veel in staat, maar de grote uitblinker van Moeskroen staat op doel. De 29-jarige Erik de Koeyer, Nederlander, afkomstig uit Terneuzen. Keepte jarenlang bij Lokeren en stapte over naar Moeskroen vanwege de ambities van die club. 'En de sfeer hier. Schitterend.'

0 A AFLOOP van de wedstrijd nemen honderden supporters bezit van de smalle gaanderij aan de achterzijde van het stadion. De zoveelste feestavond moet flink worden uitgedronken. De spelers, ook die van de tegenpartij, dienen zich een weg te banen door die drinkende massa. Er valt geen onvertogen woord, ook niet als 'overloper' Piet Verschelde zich voetje voor voetje door de menigte begeeft. Vorig seizoen bij Moeskroen nog goed voor 33 doelpunten, voor Harelbeke raakte hij deze avond geen bal. Pietje merci, Pietje merci!, jubelen de supporters van zijn eertijdse werkgever.

Daags na de overwinning op Harelbeke geniet Georges Leekens nog uitvoerig na. 'Mooi was het weer, hè. Hier is een enorme band tussen spelers en publiek. Maar nu wordt het oppassen; als het de jongens naar het hoofd gaat stijgen, kan het zomaar instorten. Nu komen de haaien die de jongens het hoofd op hol willen brengen. In België wordt nu weer geschreven dat PSV en Ajax belangstelling hebben voor Emile Mpenza. Pfff..Het is zaak om nu rustig te blijven.'

Zelf heeft Georges Leekens de voorbije weken amper rust gehad. Als voetballer was hij al een harde werker, als trainer van de semi-profclub is hij dat evenzeer. 'De ambitie is om hier iets blijvends achter te laten. We hebben nu juist, met subsidie van het Waalse gewest, een voetbalschool kunnen opzetten. Vijf kilometer van het stadion vandaan. Er valt hier nog heel wat op te bouwen.'

Sportief gezien gaat het Leekens allemaal voor de wind, in het privé-leven kampt hij met een zware tegenslag. Zes weken geleden werd zijn echtgenote door een herseninfarct getroffen. 'De jongens vragen dagelijks hoe het ermee staat, maar ik sta ze niet toe dat ze er dagelijks mee bezig zijn. De club mag niet slachtoffer worden.'

Iedere ochtend en avond is Georges Leekens in het ziekenhuis in Brugge en juist deze week viel er voor het eerst een 'overwinning' te melden: 'Voor het eerst heeft mijn vrouw zelfstandig geademd.'

Vanavond treft Excelsior Moeskroen Lierse SK. Na afloop zal Georges Leekens plichtsgetrouw de pers te woord staan. Een minuut of tien. Onmiddellijk daarna reist hij af naar Brugge en volgt een tweede 'nababbel' aan het ziekbed van zijn vrouw.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden